III SA/Wa 88/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2010 r. po rozpoznaniu wniosku A.SA w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. SA w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1. Skarżąca spółka A.SA w likwidacji wniosła, na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc że nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie tych kosztów. Skarżąca od kilku lat nie prowadzi żadnej działalności. Nie posiada także majątku. Wartość środków trwałych oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy określiła jako "0"., wysokość kapitału - na kwotę [...]tys. zł. Wskazała, że przeciwko spółce toczyło się kilkadziesiąt postępowań, w tym egzekucyjnych. Spółka posiada dwa sklepy (nieruchomości), zajęte w wyniku postępowania egzekucyjnego. Nadto spółka nie posiada rachunku bankowego, a likwidator nie pobiera, od 2005 r., żadnego wynagrodzenia. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego, spółka nadesłała RZS porównawczy jednostronny, CIT-8 na dzień 31 grudnia 2007 r., CIT-8 na dzień 31 grudnia 2008 r., bilans na 31 grudnia 2008 r., przepływy pieniężne metodą pośrednią na dzień 31 grudnia 2007 r. Nadto likwidator oświadczył, ze od 2004 r, ze względu na brak środków u skarżącej, nie pobiera wynagrodzenia,; od 2003 r. spółka nie prowadzi faktycznie działalności; sprawy związane z likwidacją SA prowadzone w mieszkaniu likwidatora; spółka posiada zobowiązania względem ZUS i US. Należności względem US, określone w 2005 r., wynosiły 1200 tys. zł. 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli wykaże ona, ze nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. 5. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, co determinuje zakres rozpoznania wniosku i zastosowanie przesłanek rozpoznania wniosku. 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a., jeśli uzna – co w sprawie nie zachodzi – że istnieje taka konieczność. 7. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca wykazała w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że stan majątkowy skarżącej uniemożliwia jej n a t y c h m i a s t o w e poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie jej swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. Okolicznościami uzasadniającymi przyznanie skarżącej prawa pomocy w sprawie są nie tylko brak majątku ruchomego i nieruchomego, którym może swobodnie dysponować, ale też brak jakichkolwiek środków finansowych oraz – niezależnie od tego - brak rachunków bankowych. W szczególności oświadczenia strony o braku środków finansowych dostępnych natychmiastowo zostały potwierdzone w treści złożonych przez nią dokumentów. Brak jest zarazem w sprawie innych okoliczności, które wskazywałyby na możliwość zgromadzenia przez spółkę środków niezbędnych na koszty postępowania. 8. Za sposobem oceny sytuacji majątkowej skarżącej w tej sprawie przemawia sposób rozpoznania jej wniosków w innych sprawach przed Sądem, przy niezmienionym stanie majątkowym i finansowym spółki (postanowienie z 7 stycznia 2009 r. sygn. III SA/Wa 815/08; postanowienie z 21 listopada 2008 r. sygn. I FZ 430/08). Referendarz zna przy tym treść rozstrzygnięcia z 16 września 2008 r. sygn. I FZ 283/08 o odmowie przyznania prawa pomocy, jednakże rozstrzygnięcie to zapadło w odniesieniu do opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, a nie w odniesieniu do kwoty wpisu od skargi warunkującej rozpoznanie sprawy przez Sąd. Podzielając poglądy wyrażone przez NSA w postanowieniu z 16 września 2008 r. referendarz sądowy zwraca uwagę, że uzyskanie – w zakreślonym terminie– środków pieniężnych we wskazany w postanowieniu sposób, mogłoby być źródłem trudnych do przezwyciężenia problemów. Tymi też względami podyktowana jest odmowa przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie p o t e n c j a l n i e wymagalnych kosztów sądowych, ponieważ nie jest wykluczane uzyskiwanie przez skarżącą przychodu z posiadanych lokali sklepowych, co miało już miejsce – w przeszłości. Na możliwość tą nie wpływa fakt obciążenia nieruchomości hipoteką. Jak zostało przez spółkę zadeklarowane, posiada nieruchomości, z których osiągała dochód, a ponadto, jak wynika z bilansu, posiada należności, które może poddać egzekucji, a zgromadzone w ten sposób środki alokować w wybrany przez siebie sposób. 9. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.