III SA/Wa 88/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r Nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r p o s t a n a w i a odmówić stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie L.K. (dalej "Skarżąca" lub "Wnioskodawca" albo "strona") zwróciła się na formularzu PPF z 4 lutego 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na następujące okoliczności: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym ma wspólność majątkową; - prowadzi z mężem działalność gospodarczą; - koszty prowadzonej działalności gospodarczej są obecnie wyższe; - spłaca wraz z mężem dwa kredyty; - posiada zabudowaną nieruchomość gruntową o pow 0,56 ha; - miesięcznie osiągają ok. 3200,- zł brutto; - miesięczne wydatki za telefon, opał, prąd, wyżywienie to ok. 2200 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 13 lutego 2013 r. skarżąca wskazała, że dochody w 2011 r. i w 2012 r, osiągane na L. K. , wynosiły 28331,69 i 72097,05 zł. Natomiast za ostatnie trzy miesiące dochód wyniósł 25436 zł. Przekazała odpisy zeznań podatkowych, zestawienie faktur VAT, wyciągi z rachunku bankowego. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi (w badanej sprawie ok. 4634 zł i 1300 zł - w drugiej sprawie). Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na związek sporu z prowadzona przez stronę działalnością gospodarczą. Z tego powodu koszt sporu należy traktować jako jeden z kosztów działalności gospodarczej. Zdaniem referendarza sądowego, tylko z nadesłanych kserokopii wyciągów z rachunków bankowych wynika istnienie licznych przepływów finansowych i posiadanie przez stronę – zwykle - kwoty przekraczającej wysokość wymaganych w sprawie kosztów sadowych. Zarazem strona nie wskazała żadnych okoliczności uniemożliwiających jej przeznaczenie tych środków na potrzeby postępowania sądowego, nie wspominając o wydatkach korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed wydatkami na poczet postępowania sądowego. Referendarz sądowy zauważa, ze takimi wydatkami nie są należności z tytułu kredytów. Co więcej, z nadesłanych dowodów księgowych i oświadczeń wynika, że nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, działalność ta przynosi jej znaczące przychody (za 2012 r ok. 1939414,74 zł), do których można odnieść koszty osiągnięcia tych przychodów. Należy zauważyć, z strona przeprowadza liczne transakcje i dokonuje przepływów finansowych w różnych sferach życia gospodarczego (zapłata za fakturę za wymianę opon, materiały grzewcze, telewizja cyfowa, środki napedowe, i in). Referendarz sądowy podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą ma ona obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (wyrok z dnia 19 stycznia 2010 roku, skarga nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. przeciwko Polsce, NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191, postanowienie z 13 marca 2012 r. II FZ 195/12). Uwaga ta dotyczy nie tylko sytuacji osiągania przez przedsiębiorcę dochodów, ale też sytuacji, kiedy przedsiębiorca ponosi w działalności gospodarczej straty, ponieważ koszt związany z postępowaniem sądowym należy traktować jak te, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podsumowując, z zestawienia wysokości środków finansowych, którymi dysponuje strona (co wynika choćby z wyciągów z rachunków bankowych) wynika zdolność strony do wygospodarowania należności z tytułu kosztów sądowych w wysokości wpisów wymaganych w sprawach. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.