III SA/Wa 883/17

WyrokWSA w Warszawie2018-02-15

Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Katarzyna Owsiak, Tomasz Sałek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli formalnie pełnił funkcję, ale nie zajmował się sprawami finansowymi spółki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, nawet jeśli formalnie pełnił funkcję, ale nie zajmował się sprawami finansowymi. Odpowiedzialność ta wynika z samego faktu piastowania funkcji w zarządzie w okresie powstania zaległości i bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Wewnętrzny podział obowiązków lub brak aktywnego udziału w zarządzaniu finansami nie wyłącza tej odpowiedzialności, o ile nie wykazano przesłanek uwalniających od niej, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość lub brak winy w jego niezłożeniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe spółki Agencji [...] sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług. Skarżący zarzucił, że nie pełnił faktycznie obowiązków członka zarządu i nie zajmował się finansami spółki, co powinno wyłączać jego odpowiedzialność. Organ odwoławczy i sąd uznali, że przesłanki odpowiedzialności zostały spełnione, a argumentacja Skarżącego o braku faktycznego zaangażowania w sprawy finansowe nie jest wystarczająca do zwolnienia go z odpowiedzialności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Tomasz Sałek, Protokolant referent stażysta Anna Chołuj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki za poszczególne okresy rozliczeniowe w podatku dochodowym od osób prawnych, podatku dochodowym od osób fizycznych oraz od podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2016 r. w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej ze spółką i drugim członkiem zarządu odpowiedzialności podatkowej Skarżącego T.M. za zaległość podatkową tej spółki w podatku od towarów i usług za maj 2012 r. oraz odsetki za zwłokę. W tej części organ odwoławczy umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na uregulowanie wspomnianej zaległości, zaś w pozostałym zakresie decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2016 r. organ I instancji wydał decyzję orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Agencji [...] sp. z o.o. w: 1) podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące kwiecień - wrzesień, listopad - grudzień 2011 r., styczeń - marzec, maj - lipiec 2012 r. 2) podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. 3) podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, październik, grudzień 2011 r., styczeń – luty, maj 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Od tej decyzji Skarżący odwołał się. Wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał na wstępie, iż w postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe, których ta odpowiedzialność dotyczy, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od tej odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Dalej wskazał, iż zaległości wynikają z nieuiszczenia zobowiązań wykazanych przez wspomnianą spółkę w zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2011 r. i deklaracjach VAT-7, a nadto z decyzji z [...] marca 2016 r. (doręczonej zastępczo w dniu 18 kwietnia 2016 r.) o odpowiedzialności płatnika - Agencji [...] sp. z o.o. za niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych. Następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka, o jakiej mowa w art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), tj. w terminie płatności powyższych podatków Skarżący pozostawał wiceprezesem zarządu spółki. Z funkcji tej odwołano go [...] września 2012 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie spełniona została również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wyjaśnił przy tym, że w związku z nieuregulowaniem przez spółkę zobowiązań wystawiono tytuły wykonawcze, które doręczono spółce przed dniem wszczęcia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego. Tym samym spełniony został warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej. Wymóg ten spełniony został także w przypadku zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż decyzję o odpowiedzialności płatnika doręczono spółce przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej szczegółowo przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego wobec spółki, które nie doprowadziło jednak do zaspokojenia wierzyciela. W efekcie postanowieniem z [...] listopada 2015 r. postępowanie to umorzono. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, tj. nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie tego wniosku lub niewszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał nadającego się do egzekucji mienia spółki. Podkreślił, iż okoliczność uzasadniająca wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości przez członków zarządu zaistniała już w 2011 r., gdyż wówczas spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań podatkowych wobec dwóch wierzycieli, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Najwcześniejsza z zaległości dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień 2011 r., którego termin zapłaty upływał z dniem 20 maja 2011 r. Wspomniany wniosek nie został jednak złożony. Organ odwoławczy zauważył przy tym, iż z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki wystąpił Naczelnik Urzędu Skarbowego W. . Wniosek ten oddalono ze względu na brak majątku, który pokryłby koszty takiego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił również, że Skarżący nie wykazał, aby niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Dodał, że o braku winy nie stanowi akcentowany przez Skarżącego podział obowiązków między członkami zarządu i niezajmowanie się finansami spółki. Na koniec podniósł, że Skarżący nie wskazał nadającego się do egzekucji majątku spółki, który pozwoliłby na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. W skardze na powyższą decyzję (uzupełnionej pismem z [...] marca 2017 r.) Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 116 § 2 O.p. przez jego niezastosowanie i orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wraz z drugim członkiem zarządu i spółką, mimo że Skarżący faktycznie nie pełnił funkcji członka zarządu, a zatem nie są spełnione przesłanki dla ustalenia jego odpowiedzialności, - art. 122 O.p. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji, pomimo że Skarżący faktycznie nie pełnił obowiązków członka zarządu spółki, a zatem nie ponosi on solidarnej odpowiedzialności za jej zobowiązania, - art. 116 § 1 pkt 1b O.p. przez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo że Skarżący wykazał, że nie ponosi odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, - art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji w części i orzeczenie co do istoty sprawy, podczas gdy brak było podstaw do uznania solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia zaistnienia przesłanek do orzeczenia względem Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych i podatku od towarów i usług. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może jedynie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110 – 117a O.p. Orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia zobowiązań. Orzekana na podstawie wspomnianych przepisów odpowiedzialność ma zatem charakter subsydiarny (posiłkowy) w stosunku do odpowiedzialności podatnika i zależna jest od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od braku jego realizacji przez podatnika. Cechą tej odpowiedzialności jest więc także jej akcesoryjność (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2017 r., III SA/Wa 817/16). Jedną z kategorii osób trzecich są członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji, co wynika z art. 116 § 1 O.p. Stanowi on, iż odpowiadają oni solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stosownie zaś do treści art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Z powyższego wynika zatem, że wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności należą natomiast: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego bądź brak winy w niezgłoszeniu tych wniosków oraz wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie zaległość podatkowa spółki wynika m. in. z decyzji z [...] marca 2016 r. orzekającej o odpowiedzialności Agencji [...] sp. z o.o. jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, z tytułu pobrania i niewpłacenia zaliczek na ten podatek. Decyzja ta została uznana za doręczoną spółce w trybie art. 150 O.p. w dniu 18 kwietnia 2016 r. Postępowanie podatkowe w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego zostało natomiast wszczęte w dniu [...] maja 2016 r., tj. z chwilą doręczenia mu postanowienia z [...] maja 2016 r., co przesądza, że warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) O.p., został spełniony. Podobnie jak - w przypadku zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowym od osób prawnych - spełniony został warunek określony w art. 108 § 2 pkt 3 O.p. Zaległości te wynikają z nieuiszczenia zobowiązań podatkowych wykazanych przez spółkę w deklaracjach VAT-7 oraz w zeznaniu CIT-8. W związku z ich nieuregulowaniem przez spółkę wystawiono tytuły wykonawcze, które doręczono w datach wskazanych szczegółowo w zaskarżonej decyzji w latach 2012-2013. Wszczęcie postępowania w zakresie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego nastąpiło natomiast – o czym była już mowa - w dniu [...] maja 2016 r. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej o bezprzedmiotowości tego postępowania w części dotyczącej zaległości w podatku od towarów i usług za maj 2012 r. Należy zgodzić się również z organami podatkowymi, iż w czasie upływu terminu płatności spornych zobowiązań Skarżący pozostawał członkiem zarządu. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez niego argumentacja, iż nie był on dopuszczony do spraw związanych z finansami spółki i nie podejmował faktycznie decyzji finansowych. Zdaniem Skarżącego mimo formalnego wpisu jego osoby jako członka zarządu w rejestrze sądowym, nie zajmował się sprawami finansowymi, co wyłącza jego odpowiedzialność. Ze stwierdzeniem tym nie można się zgodzić. Słusznie bowiem organy podatkowe przyjęły, iż wewnętrzny podział obowiązków między członkami zarządu, czy też mniej lub bardziej aktywne uczestnictwo danej osoby w sprawach finansowych spółki jest bez znaczenia w świetle art. 116 O.p., tj. w świetle odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie. Tytułem przykładu wskazać należy na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 2 lipca 2014 r. (I FSK 1127/13), 15 grudnia 2009 r. (I FSK 1278/08), czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 9 września 2015 r. (III SA/Wa 1563/15) i 21 listopada 2013 r. (III SA/Wa 1711/13). Tym samym podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że nie zajmował się finansami spółki nie może prowadzić do wyłączenia jego odpowiedzialności. Przepisy nie przewidują takiej sytuacji, stanowiąc jednoznacznie, iż odpowiedzialność ta rozciąga się na każdego członka organu zarządzającego i nie jest uzależniona od faktycznego, rzeczywistego wykonywania obowiązków. Nie sposób przy tej okazji nie zauważyć, że istotnie w przywołanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2014 r. (II FSK 1860/12) wyrażono pogląd, w myśl którego odpowiedzialność z art. 116 § 2 O.p. nie może być skierowana wobec takiej osoby, która faktycznie nie pełniła obowiązków członka zarządu spółki, ani też nie miała możliwości pełnienia takich obowiązków w okresie, w którym powstały zaległości spółki. Także w przytoczonym w tym wyroku orzeczeniu Sądu Najwyższego z 9 października 2006 r. (II UK 47/06) stwierdzono, iż posłużenie się w tym przepisie określeniem "pełnienie obowiązków" wskazuje, że chodzi tu o rzeczywiste (czynne, faktyczne) ich wykonywanie, a nie tylko o piastowanie (bierne) funkcji, z którą te obowiązki są związane. Jednakże powyższe wypowiedzi osadzone zostały w okolicznościach faktycznych, nieprzystających do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Stanowisko o "faktycznym" pełnieniu obowiązków nie odnosiło się bowiem do oceny aktywności danego członka zarządu w sprawowaniu funkcji czy podziału zadań między członkami zarządu, a do skutków odwołania z funkcji tudzież rezygnacji z niej (nota bene w takim zakresie stanowisko to – co wykazano wyżej – jest nadal aktualne). Chodziło tu zatem o przeniesienie odpowiedzialności na osoby, które nie miały żadnego wpływu - z uwagi na zaprzestanie pełnienia obowiązków we władzach spółki - na bieg jej spraw w czasie powstania zaległości. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazał, ani nawet tego nie zgłaszał, by został – przez drugiego członka zarządu – pozbawiony dostępu do dokumentów finansowych spółki, że chciał się z nimi zapoznać, ale mu to uniemożliwiono. Przeciwnie sam Skarżący przyznał, że jego rola ograniczała się wyłącznie do dbania o dobre kontakty na gruncie kontrahent-spółka i decyzje finansowe nie były w zakresie jego obowiązków. Taka rola Skarżącego wynikała zatem z dokonanego w spółce wewnętrznego podziału obowiązków, co nie może jednak prowadzić do wyłączenia jego odpowiedzialności. Należy podzielić również stanowisko organów podatkowych, że w sprawie zaistniała przesłanka bezskuteczności egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało w prawie zdefiniowane. Pomocną w jego rozumieniu jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. (II FPS 6/08), zgodnie z którą stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie zaś bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W niniejszej sprawie takim dowodem jest postanowienie z 16 listopada 2015 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Postanowienie to wydane zostało po przeprowadzeniu szeregu czynności egzekucyjnych, które nie doprowadziły jednak do zaspokojenia wierzyciela. I tak organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych należących do spółki oraz potencjalnych wierzytelności u jej [...] kontrahentów, z czego skuteczne okazały się zajęcia jedynie u [...] kontrahentów. Podjęto próbę egzekucji zaległych należności z 3 pojazdów, jednak z uwagi na brak możliwości ustalenia miejsca ich położenia, nie zdołano dokonać ich zajęcia. Organ egzekucyjny wystąpił ponadto z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki, który oddalono. Ustalono także, że spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, którą zajęto i do której nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. W efekcie właściwym do jej prowadzenia wyznaczony został komornik sądowy, któremu przekazano akta egzekucyjne celem kontynuowania egzekucji z nieruchomości. Powyższe wskazuje, że pomimo podjęcia przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do realizacji obowiązku, stąd ocena, że spełniona jest przesłanka bezskuteczności egzekucji jest zasadna. W przedmiocie kolejnej kwestii, a mianowicie zaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. należy przypomnieć, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, gdy wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. Jednakże odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki (tak m.in. wyroki NSA z: 20 listopada 2003 r., III SA 1110/02, 4 listopada 2005 r., I FSK 266/05, 13 lutego 2008 r., II FSK 1605/06). W każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony (uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). W niniejszej sprawie Skarżący nie złożył wniosku o upadłość, sporną zaś jest kwestia czy taki obowiązek na nim spoczywał. Oceny tej kwestii należy dokonać w świetle art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm., dalej: "u.p.u.") w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2016 r. Ustalenie, czy we właściwym czasie zgłoszono upadłość wymaga zaś uprzedniego stwierdzenia co do tego, czy i kiedy dłużnik stał się niewypłacalny. Zgodnie bowiem z art. 10 u.p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Przepis art. 11 ust. 1 i 2 u.p.u. stanowi zaś, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Z orzecznictwa wynika przy tym, że członek zarządu spółki kapitałowej może odpowiadać za jej zaległości podatkowe, jeżeli nie złoży wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim terminie. W przypadku złożenia powyższego wniosku po upływie właściwego terminu, odpowiedzialność za zaległości spółki nie jest wyłączona i dotyczy to zarówno zaległości powstałych przed złożeniem wniosku, jak też powstałych po złożeniu wniosku (tak m.in. w wyroku NSA z 17 października 2006 r., I FSK 85/06). W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały już w 2011 r. kiedy to spółka trwale nie wykonywała swoich zobowiązań. Z akt sprawy wynika bowiem, iż spółka posiadała zaległości wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z tytułu: podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące kwiecień - wrzesień, listopad - grudzień 2011 r., styczeń - marzec, maj - lipiec 2012 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. oraz podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, październik, grudzień 2011 r., styczeń - luty, maj 2012 r. Spółka posiadała również zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Najstarsze nieuregulowane zobowiązanie dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych i sięga maja 2011 r., kiedy to upływał termin zapłaty tego podatku za kwiecień 2011 r. Mając na względzie powyższe ustalenia organy podatkowe wykazały – zdaniem Sądu – że już wówczas, tj. w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółki, zaprzestała ona regulowania swoich zobowiązań, a zatem wystąpiła przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości. W niniejszej sprawie wniosek taki nie został jednak złożony. Uzasadniając brak swojej winy Skarżący podniósł, że nie był dopuszczony do spraw związanych z finansami spółki i nie podejmował faktycznie decyzji finansowych. Kwestia pełnienia przez Skarżącego obowiązków została już wyjaśniona. Nie ma więc potrzeby powtarzać w tym miejscu poczynionych wyżej uwag. Dodatkowo warto tylko zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w uchwale z 10 sierpnia 2009 r. (II FPS 3/09). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził mianowicie, że członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (zob. też przytoczone na uzasadnienie tego stanowiska wyroki Sądu Najwyższego). Pogląd ten należy podzielić. Należy zgodzić się też ze stanowiskiem organów podatkowych, iż Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja może być prowadzona. Z tych wszystkich względów Sąd za uchybione uznał postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 116 § 2 O.p., art. 122 O.p., art. 116 § 1 pkt 1b O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. Wbrew temu co twierdzi Skarżący organy podatkowe sprostały obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wykazania przesłanek dla ustalenia jego odpowiedzialności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło