III SA/Wa 909/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Owsiak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. V. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do sierpnia 2014 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji S. V. (zwany dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do sierpnia 2014 r. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując na niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej oraz braku możliwości kontynuowania działalności gospodarczej. Skarżący podniósł, że kwota podatku do zapłaty określona w decyzji (wraz z odsetkami) przewyższa jego możliwości finansowe. Konieczność zapłaty podatku spowoduje uniemożliwienie mu dalszego funkcjonowania na rynku pracy oraz uniemożliwi mu bieżące regulowanie zobowiązań, co w jego przekonaniu wyczerpuje znamiona trudnych do odwrócenia skutków. Ze względu na zły stan zdrowia w sierpniu 2017 r. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w branży ubezpieczeniowej, zaś w listopadzie 2017 r. - w branży gastronomicznej. Ze względu jednak na umowę dzierżawy terenu od Urzędu Miasta W. pod działalność gastronomiczną (która wygasa w listopadzie 2018 r.) Skarżący jest obowiązany uiszczać czynsz dzierżawny w kwocie 2532,08 zł. Z działalności gospodarczej w branży gastronomii Skarżący nie uzyskuje innych dochodów, przy czym dalej jest kontynuowana ze względu na zobowiązania wobec Urzędu Miasta W. i obowiązek dzierżawienia lokalu do listopada 2018r. W spółce będącej dzierżawcą (R. sp. z o.o.) Skarżący posiada 5 % udziałów. Jednocześnie jest zatrudniony w charakterze agenta ubezpieczeniowego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, otrzymując miesięczne wynagrodzenie brutto w kwocie 2100 zł. Strona pełni również funkcję prezesa zarządu, jednak nie pobiera z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia. We wniosku wskazano, że na majątek Strony składają się: samochód [...] o wartości ok. 2500 – 3000 zł, 1/3 domu w P. o wartości 500.000 zł zakupionego na kredyt hipoteczny finansowany przez wszystkich współwłaścicieli, działka o pow. 157 m2 w N. Skarżący jest rozwiedziony, posiada dwójkę dorosłych dzieci, które nie pozostają na jego utrzymaniu. Skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na rachunkach bieżących, z których mogłaby być zaspokojona kwota zaległości wynikająca z zaskarżonej decyzji. Jego całkowite obciążenie jest na tyle znaczące, że zagraża jego stabilności finansowej i dalszemu wykonywaniu pracy lub ewentualnemu podjęciu działalności gospodarczej w przyszłości, utratą wiarygodności wobec banków, a także utratą zdolności kredytowej, w tym również zagraża wypowiedzeniem umowy kredytu hipotecznego ze względu na utratę płynności finansowej, co oddziaływać będzie również na pozostałych współwłaścicieli domu jednorodzinnego. Zdaniem Skarżącego powyższe wypełnia przesłankę niebezpieczeństwa wyrządzenia znaczącej szkody. Prowadzenie postępowania przez organy podatkowe oraz stawiane w jego toku zarzuty spowodowały, iż przychód z działalności był coraz mniejszy i wiele firm ubezpieczeniowych wypowiedziało Skarżącemu umowę o współpracy. Z uwagi na powyższe Skarżący podjął zatrudnienie w R. sp. z o.o. i jako agent ubezpieczeniowy może pracować tylko dla jednego podmiotu przy współpracy z firmą ubezpieczeniową. Jednocześnie we wniosku zaznaczono, iż Skarżący czynnie bierze udział we wszystkich czynnościach wykonywanych zarówno w toku kontroli, jak również postępowaniu podatkowym, nie uchyla się od składania wyjaśnień oraz zamierza bronić swych praw w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Skarżącego za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia także jej wadliwość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki to z kolei skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających możliwość wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Jak ponadto podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 6 lutego 2009r., II FZ 39/09 i z 18 marca 2010r., II FSK 502/09). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz odnosząc ją do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał istnienia określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Głównym argumentem mającym w ocenie Skarżącego przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zagrożenie utraty przez niego płynności finansowej. Sąd ma świadomość, że kwota zaległości podatkowej wynikająca z zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami jest znaczna (ok. 1.6 mln zł). Jednakże, nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy Sąd zakwestionował rzetelność oświadczenia o wysokości dochodów osiąganych obecnie przez Skarżącego. Ich miesięczna kwota – 1530 zł ze stosunku pracy (wg oświadczenia w formularzu PPF i listy płac R. sp. z o.o., odpowiednio: k. 45 i 68 akt sądowych) znacznie przekracza deklarowane wydatki Strony. Wywołuje to wątpliwości co do źródeł utrzymania Skarżącego. Wątpliwości tych nie usuwa również wyjaśnienie Strony, że "na niektóre wydatki oszczędza małe sumy" czy też "pożycza od znajomych małe kwoty" (sprzeciw, k. 109 akt sądowych). Należy też zauważyć, że w dwóch ostatnich latach obrotowych Skarżący osiągał wysokie przychody z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. W 2016r. – ok. 1.2 mln zł, zaś w 2017 r. – ok. 360.000 zł (deklaracje podatkowe w aktach sprawy, k.55-65 akt sądowych), co z pewnością rzutuje na jego aktualną sytuację finansową. Wątpliwości Sądu wzbudziły również oświadczenia Skarżącego dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej. Z jednej strony bowiem Strona twierdzi, że zaprzestała prowadzenia działalności w branży gastronomicznej w listopadzie 2017r., z drugiej zaś deklaruje, że jest zmuszona ją kontynuować z uwagi na "obowiązek" dzierżawienia lokalu do listopada 2018 r., chociaż działalność ta jest nierentowna i nie generuje zysku. Z uwagi na powyższe wątpliwości nie jest możliwe dokonanie oceny przez Sąd czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę przez Skarżącego płynności finansowej, co wypełniałoby przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest także możliwa ocena czy istnieje realne zagrożenie niemożności kontynuowania działalności gospodarczej przez Skarżącego, skoro nie jest dla Sądu jasne, w jakim zakresie i czy nadal Skarżący prowadzi tę działalność. Również pozostała argumentacja zawarta we wniosku nie przekonuje Sądu o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do twierdzenia o aktywnym udziale Skarżącego w toku postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego, należy uznać, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla sprawy, ponieważ w żaden sposób nie wskazuje na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Także argument Skarżącego dotyczący wadliwości prawnej zaskarżonej decyzji nie może odnieść zamierzonego skutku. Wyjaśnić należy, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie ocenia prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepublikowane). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może brać pod uwagę przekonania skarżącego o wadliwości zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym skoro Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.