III SA/Wa 912/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. O. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 postanawia: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. O. kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) oraz kwotę 276 zł (dwieście siedemdziesiąt sześć złotych), stanowiącą 23% podatku od towarów i usług – łącznie kwotę 1476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2017 r. przyznano skarżącej J. L. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej radcę prawnego P. O. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu zapoznał się z aktami sprawy w dniu 6 czerwca 2017 r., a następnie pismem z dnia 20 lipca 2017 r. poparł skargę. W powyższym piśmie pełnomocnik oprócz rozwinięcia twierdzeń zawartych w skardze, przedstawił również nowe argumenty, świadczącego w jego ocenie o zasadności skargi. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wskazując, że wnosi o zasądzenie 150% stawki minimalnej netto określonej w § 8 pkt 4 rozporządzenia. Pełnomocnik wniósł ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych, z tym że tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego co najmniej dwukrotnej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 4 rozporządzenia. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W dalszej kolejności, na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. stawił się pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, który poparł skargę i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że nie wszystkie argumenty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej uznał za trafne. Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu ponowił wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niniejszego postępowania, przy czym tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego co najmniej dwukrotnej stawki minimalnej. Ponadto wniósł o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej – zastępstwa prawnego z urzędu, według norm przepisanych, z uwzględnieniem kwoty podatku od towarów i usług, z tym, że wnosi o zasądzenie 150 % stawki minimalnej netto określonej w § 8 pkt 4 rozporządzenia. Pełnomocnik oświadczył jednocześnie, że opłata ani żadne inne koszty pomocy prawnej w niniejszej sprawie nie zostały zapłacone w całości ani w części. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do jednoznacznego oświadczenia, czy skarżąca opłaciła koszty pełnomocnika i w związku z tym pełnomocnik wnosi o zasądzenie kosztów od organu, czy też koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części (i w związku z tym pełnomocnik wnioskuje o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 11 maja 2018 r. oświadczył, że opłata ani żadne inne koszty pomocy prawnej w niniejszej sprawie nie zostały zapłacone w całości ani w części, wobec czego wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie natomiast do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Przyznanie od Skarbu Państwa wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie". W myśl § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Wysokość opłat w postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje Rozdział 4 rozporządzenia. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia, opłatę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oblicza się na podstawie § 8. Ponieważ w przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 7.695 zł, zatem zastosowanie znajduje § 8 pkt 4 rozporządzenia, zgodnie z którym należna opłata przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 5000 zł do 10 000 zł wynosi 1200 zł. Opłatę tą zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%). Możliwość podwyższenia opłaty reguluje natomiast § 4 ust. 2 rozporządzenia. Powyższy przepis stanowi, że ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy radcy prawnego, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik z urzędu skarżącej został wyznaczony pełnomocnikiem przed Sądem I instancji. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, złożył pismo procesowe stanowiące uzupełnienie skargi oraz wziął udział w rozprawie. W piśmie procesowym pełnomocnik złożył m.in. wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego 150 % stawki minimalnej netto określonej w § 8 pkt 4 rozporządzenia. Pełnomocnik oświadczył, że koszty nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika w zakresie wysokości wynagrodzenia, zauważyć należy, że w przyjętych w rozporządzeniu stawkach oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jedynie w nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, które zwiększają znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków, istnieje możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II FZ 878/12 LEX nr 1244413). W rozpoznawanej sprawie - zdaniem referendarza sądowego - charakter i stopień zawiłości sprawy, a także nakład pracy pełnomocnika uzasadniał przyznanie wynagrodzenia w wysokości 100% opłaty, tj. 1200 zł, stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 8 pkt 4) powołanego rozporządzenia, powiększonego o stosowną kwotę podatku od towarów i usług. Podkreślić trzeba, że podejmowane przez pełnomocnika czynności takie jak zapoznanie się z aktami sprawy, złożenie pisma procesowego stanowiącego uzupełnienie skargi i zawierającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oraz wzięcie udziału w rozprawie, są typowymi czynnościami pełnomocnika niezbędnymi do prawidłowego udzielenia pomocy prawnej reprezentowanej stronie. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na zwiększony nakład pracy, ani też nie podał na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i § 8 pkt 4 oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia, orzeczono jak w postanowieniu. Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.).