III SA/Wa 915/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie . Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli we wnioskowanym w sprawie, następuje, jeśli wykaże on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. II. Pismem z 12 czerwca 2009 r., a następnie wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 13 lipca 2009 r., J. O. – dalej jako skarżący – zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stwierdził, że w spornym okresie nie prowadził działalności gospodarczej. Obecnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 856,38 zł, a żona, z którą prowadzi gospodarstwo domowe, jest na jego utrzymaniu. Posiada mieszkanie o powierzchni 60 m.kw. Skarżący wskazał, że cierpi na schorzenia kręgosłupa i chorobę wieńcową. Do wniosku skarżący dołączył informację o dokonanych zwrotach (potrąceniach), przychodach oraz składce na ubezpieczenie zdrowotne, kserokopie przekazów pocztowych, z których wynika wysokość otrzymywanej przez niego renty, karty informacyjne ze szpitali (sztuk 5), ksero odwołania z 15 lutego 2008 r. II. Wpis od skargi w wysokości 500,- zł jest jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie na obecnym etapie postępowania, zatem z uwzględnieniem jego wysokości należy rozważać zdolność skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowaniach sądowego. Z uwzględnieniem wymagalnych kosztów sądowych referendarz rozważa wniosek o prawo pomocy. Skarżący nie jest osobą trwale niezaradną, jak też trwale niezdolną do aktywności zawodowej – co wynika z treści nadesłanych dokumentów, zatem jego zdolność do osiągania dochodów, jak też możliwość uczestniczenia w kosztach sądowych, może zmieniać się i powinna być rozważana każdorazowo przy złożeniu wniosku. Zwolnienie skarżącego z kwoty wpisu od skargi, we wskazanej w sentencji wysokości, zabezpieczy natychmiastowe rozpoznanie sprawy z jego skargi – przez Sąd. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że uzyskuje stałe dochody z tytułu świadczenia emerytalnego, w wysokości wskazanej powyżej. Zestawienie wysokości środków, które ma do dyspozycji jego rodzina, do której zalicza się jego żona, z wysokością wymaganych kosztów sądowych prowadzi do wniosku, że uiszczenie wpisu od skargi we wskazanej w sentencji wysokości może nie uniemożliwiać skarżącemu zaspokajania bieżących potrzeb życiowych. Co do przyznania stronie pełnomocnika, referendarz sądowy zauważa, że ustanowienie adwokata, czy radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach, których – co referendarz podkreśla - skarżący nie oznaczył w złożonym wniosku. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 u.p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, domniemana przez referendarza sądowego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Skarżący może też, o czym zostanie odrębnie poinformowany w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. Nadto Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, na tym etapie postępowania nie ma procesowej konieczności powołania pełnomocnika – tak z uwagi na sposób działania Sądu Administracyjnego, jak brak przymusu adwokackiego i brak konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (tak w postanowieniu NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Z czynnościami tymi skarżący – jak wynika z treści nadsyłanych pism – daje sobie radę, ponieważ w sposób jasny i przejrzysty formułuje oczekiwania i żądania, a te elementy, przy kryterium kontroli legalności c a ł e j sprawy, którą pełni Sąd Administracyjny – wystarczają. Orzeczenie o prawie do pełnomocnika nie pozbawia skarżącego do wystąpienia z kolejnym wnioskiem, kiedy udział pełnomocnika w sprawie będzie obowiązkowy, o której to konieczności zostanie poinformowany przez Sąd. Decyzję o zwolnieniu skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, referendarz sądowy podjął w wyniku analizy zestawienia wysokości przychodu, którym skarżący dysponuje co miesiąc, z przeciętnymi potrzebami życiowymi dwóch osób, tj. skarżącego i jego żony. Kwota, którą skarżący dysponuje, zapewnia wprawdzie możliwość zabezpieczenia podstawowych potrzeb skarżącego, lecz wygospodarowanie kwoty 500,- zł tytułem wymagalnych kosztów sądowych, zakłóci już tą równowagę. Nie bez znaczenia dla możliwości uczestniczenia skarżącego w wymagalnych kosztach sądowych jest też to, że ze względu na udokumentowany stan zdrowia ma on ograniczone możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.