III SA/Wa 926/14

Straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. (dawniej C. Sp. z o.o.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. oraz poszczególne okresy rozliczeniowe 2008 r., 2009 r., 2010 r. postanawia 1) przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł (słownie: tysiąc złotych) 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. E. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (tj. wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 250 zł). Spółka argumentowała, że 25 listopada 2013 r. zostały wobec niej wystawione tytuły wykonawcze na kwotę należności głównej ponad 3,5 mln zł oraz ponad 2 mln zł odsetek. Należności te dotyczą podatku VAT. Wobec powyższego spółka nie posiada możliwości rozporządzania środkami finansowymi ulokowanymi na rachunkach bankowych. Z uwagi na brak środków finansowych nie jest w stanie prowadzić działalności. Wszystkie wpływające kwoty, pochodzące m.in. z windykacji należności skarżącej od jej dłużników, są automatycznie zajmowane. Pomimo starań spółki nie jest ona w stanie wygospodarować środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 250 zł. Z oświadczeń skarżącej wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł, a strata z działalności – [...] zł. Spółka oświadczyła, że nie posiada środków na rachunku bankowym. Stan środków w kasie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł. Spółka jest zobowiązana do ponoszenia comiesięcznych wydatków w kwotach: 738 zł tytułem usług księgowych oraz 125,21 zł tytułem usług biurowych. W toku postępowania skarżąca złożyła m.in.: kopie tytułów wykonawczych, porównawczy rachunek zysków i strat za 2015 i 2016 r., bilans za 2015 i 2016 r., informację dodatkową do bilansu, wyciąg z rachunku bankowego oraz raport kasowy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie tj. w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej ponad wnioskowaną kwotę 250 zł nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami – nawet istotnymi – w ich zgromadzeniu. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę jest wpis w wysokości 20.375 zł (przy czym skarżąca uiściła już z tego tytułu 250 zł, tym samym do uzupełnienia pozostał wpis w wysokości 20.125 zł) W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w istocie, w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że aktualnie sytuacja finansowa spółki jest wyjątkowo skomplikowania. Z przedstawionych przez spółkę danych wynika bowiem, że skarżąca nie uzyskuje przychodów z prowadzonej działalności. Ma zajęte rachunki bankowe. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Ponadto, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Zauważyć również należy, że z raportu kasowego na dzień 25 września 2017 r. wynika, że spółka posiadała środki w kasie w wysokości 1.068,74 zł. Ponadto spółka opłaca wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, płaci za usługi księgowe i biurowe. Wydatki te nie korzystają z pierwszeństwa przed należnymi kosztami sądowymi. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy za zasadne uznał zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł. O częściowym zwolnieniu skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej zadecydował również fakt, że skarżąca na etapie postępowania przed Sądem I instancji również została zwolniona częściowo od wpisu od skargi (powyżej 2.000 zł, zob. postanowienie z 8 grudnia 2014 r.). Aktualnie sytuacja finansowa skarżącej nie uległa znaczącej zmianie, tym samym nie zaistniały okoliczności do odmiennej oceny jej zdolności płatniczych. Zwalniając skarżącą od wpisu ponad kwotę 1.000 zł referendarz sądowy miał również na uwadze, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi w postępowaniu przed Sądem I instancji. Skoro zaś Sąd zwolnił skarżącą od wpisu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym powyżej 2.000 zł, to referendarz sądowy na kolejnym etapie postępowania zwalnia skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej połowy tej kwoty (tj. powyżej 1.000 zł). W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności, a także konieczność umożliwienia skarżącej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.