III SA/Wa 965/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresika (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r. nr 1401-IOV-5.603.25.2021.IK w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą podatku od towarów i usług za czerwiec 2016 r. oddala skargę Pismem z 22.03.2022 r. T. Sp. z o.o. (zwana dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (zwany dalej: "DIAS", "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") z 28.02.2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą podatku od towarów i usług za 06.2016 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Postanowieniem z dnia 24.08.2021 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w W. (zwany dalej: "zwany dalej: "NUCS", "Organ I instancji") wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 10.12.2019 r. w sprawie określenia Stronie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług czerwiec 2016 r. Wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek pełnomocnika Spółki z dnia 05.06.2021 r., uzupełniony pismami z dnia 24.06.2021 r. i 11.08.2021 r., którego złożenie oparto na przesłankach wznowienia postępowania, wymienionych w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021, poz. 1540, z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, iż w czasie prowadzonego postępowania od dnia 27.11.2017 r do dnia 27.06.2020 r. pełnomocnik przebywał w Areszcie Śledczym. NUCS postanowieniem z dnia 02.11.2021 r. odmówił zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10.12.2019 r. Powyższe postanowienie doręczono w dniu 05.11.2021 r. Pismem z dnia 09.11.2021 r. Spółka wniosła zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W pierwszej kolejności DIAS wskazał, że przedmiotem sporu jest ocena zasadności odmowy przez NUCS zawieszenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10.12.2019 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty podlegającej zwrotowi za czerwiec 2016 r. DIAS przypomniał, że we wniosku z dnia 30.08.2021 r. jako podstawę zawieszenia toczącego się postępowania w trybie wznowieniowym Strona wskazała na art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej, w myśl którego, organ podatkowy może zawiesić postępowanie na wniosek lub z urzędu, gdy pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w § 1 pkt 2. DIAS wskazał, że NUCS argumentując odmowę zawieszenia wznowionego postępowania podniósł, iż w postępowaniu zainicjowanym przez Spółkę wnioskiem z dnia 05.06.2021 r., złożonym w oparciu o art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, organ rozpatruje kwestię wystąpienia jednocześnie dwóch okoliczności: braku udziału strony w postępowaniu oraz braku zawinienia strony w niewzięciu udziału w tym postępowaniu. Zwrócenia uwagi wymaga, iż brak udziału strony w postępowaniu zwykłym spowodowane było przebywaniem pełnomocnika Spółki w Areszcie oraz kierowania korespondencji na błędny adres wskazany w pełnomocnictwie. Nie można więc stwierdzić, że ustalenia poczynione przez sąd w sprawie karnej w przedmiocie oszustwa podatkowego będą miały jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie w toczącym się postępowaniu wznowieniowym, które ma na celu zbadanie procesowych wad postępowania zakończonego decyzją ostateczną, i usunięcie ewentualnych wadliwości oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku. Przy czym należy pamiętać, że postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania podatkowego, a wobec tego, brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej. Postępowanie wznowieniowe nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w całości. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową tylko wówczas, gdy postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi enumeratywnie wskazanymi w art. 240 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.09.2018 r., sygn. akt II FSK 2687/16). Zdaniem DIAS, NUCS prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi taki związek pomiędzy postępowaniami dotyczącymi Spółki, że na treść decyzji wydawanej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu toczącym się przed sądem powszechnym (którego rozstrzygnięcie nie stanowi zagadnienia wstępnego), co skutkowałoby koniecznością zawieszenia postępowania prowadzonego w trybie wznowieniowym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko NUCS jest prawidłowe, albowiem prawomocne rozstrzygnięcie sprawy karnej nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej. DIAS podkreślił, że postępowanie w sprawie karnej ma bezpośredni związek ze sprawą podatkową, ale w tym znaczeniu, że odnosi się do tych samych zdarzeń i okoliczności. Materiały danego postępowania karnego mogą być pomocne przy ustalaniu stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym nie oznacza jeszcze, że zakończenie postępowania podatkowego nie może nastąpić bez rozstrzygnięcia sprawy karnej, ponieważ wynik postępowania karnego nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych podatnika. Zdaniem DIAS nie oznacza to jednak, że postępowanie karne jest negatywną przesłanką jurysdykcji w postępowaniu kontrolnym. Postępowanie karne nie stanowi bowiem przeszkody w samodzielnym działaniu organów skarbowych celem ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny pod kątem skutków podatkowych. Organ podatkowy czy skarbowy powinien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła postanowienie DIAS i sformułowała następujące żądania: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia NUCS. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła: 1. art. 201 § 1c pkt 1 lit a ordynacji podatkowej mówiącego, że gdy pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydanej w zawieszonym postpowaniu ma rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w § 1 pkt 2.; 2. art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej mówiący, że wznawia się postępowanie podatkowe gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 3. art. 125 § 1 ordynacji podatkowej mówiący, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zasadność swojego stanowiska, zawartego w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, jest ocena zasadności odmowy przez organ I instancji zawieszenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10.12.2019 r., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty podlegającej zwrotowi za czerwiec 2016 r. Sąd w całości akceptuje stanowisko organów wyrażone w skażonym postanowieniu. Jak słusznie zauważyły organy, wniosek Spółki z dnia 05.06.2021 r. został złożony w oparciu o art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zgodnie z którym "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". W tym zakresie przywołać należy wyrok NSA z dnia 3 marca 2022 r. (II FSK 1648/19) w którym stwierdzono, że "Zgodnie z treścią art. 240 § 1 pkt 4 o.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Do wznowienia postępowania na tej podstawie prawnej niewystarczające jest stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest też wykluczenie jej zawinienia. Konieczne jest to, aby strona wykazała brak zawinienia w związku z faktem, że nie brała udziału w postępowaniu. Zadaniem strony jest więc powołanie takich okoliczności i zdarzeń, które - mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - uniemożliwiły jej udział w postępowaniu podatkowym". Zatem wynik postępowania karnego w żaden sposób nie może oddziaływać na ewentualne stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazane w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Jak wynika ze skarżonego postanowienia, postanowieniem z dnia 24.08.2021 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w W. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 10.12.2019 r. Zgodnie z art. 243 § 2 O.p. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ zatem musi w pierwszej kolejności ocenić, czy zaistniała w sprawie wskazana przez Skarżącą przesłanka wskazana w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. a następnie dopiero rozstrzygnąć co do istoty sprawy. Katalog ewentualnych rozstrzygnięć organu zawarty jest w art. 245 § 1 O.p. Zwrócić należy uwagę, że np. zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Zatem w ogóle może nie dojść do rozstrzygnięcia istoty sprawy w trybie postępowania nadzwyczajnego – wznowienia. Skarżący upatruje ewentualnego wpływu ustaleń wynikających z postępowania karnego na zasadność ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym wymiarowym zakończonym już ostateczną decyzją. Wskazując jako podstawę prawną zawieszenia postępowania art. 201 § 1c pkt 5 O.p. Sąd stwierdza, że w O.p. nie występuje wskazana jednostka redakcyjna. Niemniej jednak odnosząc żądanie Skarżącego do treści art. 201 § 1 c pkt 1 lit a i b O.p. ponownie należy podkreślić, że wynik postępowania karnego nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych podatnika zatem okoliczność, że ustalenia danego postępowania karnego, mogą być pomocne przy ustaleniu stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym, nie oznacza, że zakończenie postępowania podatkowego nie może nastąpić bez rozstrzygnięcia sprawy karnej. Reasumując ustalenia w postępowaniu karnym mogą być przydatne w postępowaniu podatkowym wymiarowym ale w żaden sposób nie determinują przebiegu tego postępowania. Zasadniczo to organy podatkowe zgodnie z art. 187 § 1 O.p. to organy podatkowe są zobowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.