III SA/Wa 975/11

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. i J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł Skarżący J. i E.K. zwrócili się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłali wypełnione formularze PPF, w których wyjaśnili, że z uwagi na kryzys gospodarczy i import taniej odzieży z C. działalność gospodarcza przestała być opłacalna. Skarżący wychowują niepełnosprawnego syna, na leczenie którego ponoszą znaczne wydatki. Łącznie na utrzymanie wydają 4.000 zł miesięcznie (światło, woda, gaz, ogrzewanie, telefony, leczenie syna, koszty szkoły specjalnej). Do majątku Skarżący zaliczyli dom oraz nieruchomość rolną (30ha). Obie prowadzone działalności przynoszą straty. Skarżący przesłali zeznania podatkowe, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W punkcie wyjścia rozważań należy wskazać, że jedynym kosztem sądowym do którego uiszczenia Skarżący są zobowiązani na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. Dodatkowo na Skarżących ciąży obowiązek opłacenia skargi w sprawie III SA/Wa 976/11, od której należny wpis wynosi także 100 zł. Łącznie więc Skarżący muszą uiścić 200 zł. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący w głównej mierze opierają na ponoszonej stracie z działalności gospodarczej i wysokich kosztach utrzymania związanych m. in. z opieką nad niepełnosprawnym synem. Sygn. akt III SA/Wa 975/11 Tymczasem akcentowany przez Skarżących fakt wystąpienia strat w prowadzonej przez nich działalności gospodarczej nie może skutkować udzieleniem im prawa pomocy. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 30 marca 2010 r., II FZ 102/10). Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, iż Skarżący aktywnie uczestniczą w obrocie gospodarczym, o czym świadczą chociażby przedłożone zeznania podatkowe. Wynika z nich, że w okresie ostatnich dwóch lat Skarżący osiągali stosunkowo wysokie obroty finansowe. I tak Skarżący J. K. w 2009 r. uzyskał przychód (z obydwu działalności) w wysokości 1.273.109,99 zł (koszty wyniosły natomiast 1.288.178,22 zł, zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 1.340.299,23 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 1.353.373,30 zł. Skarżąca E. K. w tożsamym okresie osiągnęła przychód w wysokości odpowiednio 729.575,12 zł i 469.949,50 zł. Koszty przekroczyły wartość przychodu i wyniosły odpowiednio 755.081,74 zł i 501.624,37 zł. W 2011 r. działalność Skarżącego przyniosła dochód w wysokości 51.348,27 zł (przy przychodzie 216.893,82 zł i kosztach 165.545,55 zł). W tym samym okresie działalność Skarżących prowadzona w formie spółki cywilnej przyniosła stratę w wysokości 68.802,54 zł. Koszty w kwocie 163.461,63 zł przekroczyły bowiem przychód który wyniósł 94.659,09 zł. Wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w dwóch sprawach wpisów w wysokości 200 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tę Skarżący są w stanie wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można bowiem zaaprobować tezy, iż przedsiębiorca podlega zwolnieniu z kosztów sądowych tylko dlatego, że ponosi znaczne wydatki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ten sposób ustanowiona zostałaby reguła, że koszty sądowe w hierarchii ważności wszelkich kosztów przedsiębiorcy są na pozycji niższej, niż koszty bieżącego funkcjonowania jego przedsiębiorstwa. Przy takim usytuowaniu obowiązku ponoszenia kosztów sądowych państwo musiałoby faktycznie zawsze wyręczyć przedsiębiorcę, który deklaruje brak środków na pokrycie kosztów procesu (por. postanowienie NSA z 14 maja 2010 r., II FZ 241/10). Zdaniem referendarza sądowego mimo, iż koszty sądowe co do zasady zmniejszają możliwości pokrycia innych wydatków, jednakże w przypadku Skarżących (gdzie kwota Sygn. akt III SA/Wa 975/11 wpisów wynosi 200 zł, a - jak wykazano wyżej - obroty finansowe są znaczne) nie odbędzie się to kosztem zaspokojenia ich podstawowych ("koniecznych") potrzeb. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.