III SAB/Wa 36/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-21
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Katarzyna Golat, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego przewlekle prowadził postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r., pomimo wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dopuścił do przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego. Pomimo niedotrzymania pierwotnych terminów, organ wywiązał się z obowiązku informowania strony o przyczynach przedłużenia i wyznaczania nowych terminów. Długotrwałość postępowania wynikała z konieczności zebrania materiału dowodowego, w tym wniosków dowodowych strony, oraz z przyczyn niezależnych od organu, takich jak nieobecność świadka na przesłuchaniu. W związku z tym, sąd oddalił skargę na przewlekłość postępowania.Stan faktyczny
Skarżący B. S. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących terminów załatwienia sprawy, a także podniósł zarzuty przedawnienia. Postępowanie zostało wszczęte w lipcu 2012 r. i od tego czasu organ wielokrotnie przedłużał termin jego zakończenia, informując o przyczynach, takich jak konieczność zebrania materiału dowodowego, wyjaśnienie kwestii pełnomocnictwa oraz nieobecność świadka na przesłuchaniu.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. oddala skargę
W dniu 1 lipca 2013 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
wpłynęła skarga B. S., reprezentowanego przez profesjonalnego
Pełnomocnika, na przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania
podatkowego o Nr [...]
Pełnomocnik zarzucił prowadzenie sprawy bez podstawy prawnej w związku z
przedawnieniem, jakie nastąpiło w sprawie i wniósł o zobowiązanie organu do
merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 7 dni, od dnia doręczenia akt oraz
ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego nie załatwienia sprawy w terminie.
Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł z tytułu opłaty
skarbowej od pełnomocnictwa, stwierdzenie naruszenia wskazanych w skardze
przepisów prawa i przedawnienia w sprawie, rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1,
art. 140 § 1 i art. 142 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.
z 2012 r., poz. 749 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "O.p.", przez rażące naruszenie
terminów załatwienia sprawy.
Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął
wobec Skarżącego postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług
za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Postępowanie wszczęto po przeprowadzeniu
kontroli podatkowej, którą zakończono 7 lutego 2012 r.
Skarżący podejmując przesyłkę zawierającą postanowienie o wszczęciu
postępowania o Nr [...] z [...] lipca 2012 r. nie wskazał na
zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty odbioru pisma, w związku z czym wystąpiono
do Poczty Polskiej S.A. celem zareklamowania przesyłki. W dniu 5 września 2012 r.
wpłynęła odpowiedź od Poczty Polskiej, do której dołączono duplikat potwierdzenia
odbioru.
W dniu 14 sierpnia 2012 r. do organu wpłynęło pismo, przy którym
Pełnomocnik przesłał do akt spraw odpis pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia
opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Pełnomocnik zgłosił udział w postępowaniach o
Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],
[...], [...], [...], [...], [...], [...].
W związku z tym, że do pisma dołączono jeden egzemplarz uwierzytelnionego
odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego do reprezentowania w ww.
sprawach, organ skierował do Pełnomocnika pismo z 21 września 2012 r., w którym
wyjaśnił, iż zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik winien dołączyć do akt oryginał
lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W piśmie poinformowano, że
błędnie podano numery spraw postępowań prowadzonych przez organ oraz
wyjaśniono, iż osoba, która zamierza występować w postępowaniu jako pełnomocnik
strony, musi złożyć do akt konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis.
Pouczono, że jeżeli Pełnomocnik chce reprezentować Skarżącego winien złożyć
odpisy pełnomocnictwa do akt każdej z wymienionych spraw.
W odpowiedzi Pełnomocnik poinformował, że pełnomocnictwo jest ważne i
obliguje organ do jego respektowania.
Z uwagi na brak pełnomocnictw do poszczególnych akt sprawy, wezwano
Pełnomocnika do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu
pełnomocnictwa. Wyznaczono 3-dniowy termin do przedłożenia powyższego
dokumentu. Poinformowano jednocześnie, że organ nie prowadzi postępowania o nr
[...], do którego Pełnomocnik zgłosił swój udział.
Ponadto również Skarżącego wezwano do złożenia pisemnych wyjaśnień
dotyczących udzielonego pełnomocnictwa w terminie 5 dniowym.
W dniu 31 października 2012 r. do organu wpłynęło pismo Pełnomocnika,
który wskazał, że organ podatkowy nie powinien zmuszać podatnika do złożenia
kolejnego pełnomocnictwa, a winien respektować złożone już pełnomocnictwo, jeśli
jego zakres nie budzi wątpliwości.
W piśmie z 21 listopada 2012 r. Pełnomocnik poinformował kolejno, że złoży
pełnomocnictwo niezwłocznie po uzyskaniu informacji, do którego postępowania ma
je dołączyć.
W dniu 19 grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.
poinformował, że Pełnomocnik złożył pismo, przy którym przekazał odpis
pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. Zdaniem Dyrektora
pełnomocnictwo to uprawnia Pełnomocnika do reprezentowania Skarżącego przed
Dyrektorem Izby Skarbowej w W. i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego
W. w sprawie o Nr [...], dotyczącej podatku od
towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Ponieważ kserokopia odpisu
pełnomocnictwa nie spełniała wymogów z art. 137 § 3 O.p., organ zwrócił się do
Dyrektora Izby Skarbowej z prośbą o przesłanie egzemplarza pełnomocnictwa do
sprawy Nr [...] oraz oryginału, bądź kopii pisma przewodniego
złożonego przez Pełnomocnika do tego organu.
W odpowiedzi na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z 30 stycznia
2013 r. wyjaśnił, że pełnomocnictwa udzielone zostały Pełnomocnikowi do akt spraw,
które toczyły się przed Dyrektorem Izby Skarbowej i dotyczyły ponagleń z 29
października 2012 r., złożonych na niezałatwienie w terminie przez Naczelnika
Urzędu Skarbowego W. postępowań podatkowych. W ocenie
Dyrektora brak było podstaw do przesyłania Naczelnikowi oryginałów tych
pełnomocnictw. W związku z powyższym organ uznał, iż Pełnomocnik nie jest
umocowany do działania w sprawie o Nr [...].
W dniu 14 maja 2013 r. wpłynęło pismo Pełnomocnika, w którym podniósł, że
pomimo złożonych do akt spraw, przy piśmie z 11 grudnia 2012 r. skierowanym do
Dyrektora Izby Skarbowej w W., odpisów pełnomocnictw nie otrzymuje
żadnej korespondencji w sprawach.
Organ wskazał, że Pełnomocnik nie złożył pełnomocnictwa do prowadzonego
postępowania o Nr [...], dlatego też korespondencja w ww.
sprawie wysyłana jest na adres Skarżącego.
W związku z powyższym wezwano Pełnomocnika w celu złożenia pisemnych
wyjaśnień zawierających wskazanie pism organu podatkowego, które w ramach
prowadzonego postępowania podatkowego zostały skierowane do Skarżącego z
jego pominięciem. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowe pismo zawiera inny
adres, niż ten na który dotychczas wysyłana była korespondencja.
W odpowiedzi Pełnomocnik podniósł, że powyższe wezwanie stanowi "rażące
nadużycie prawa", a pełnomocnikiem jest on we wszystkich postępowaniach
prowadzonych przez organ. Nie odniósł się do zmiany adresu korespondencyjnego.
W związku wątpliwościami dotyczącymi pełnomocnictwa udzielonego przez
Skarżącego w dniu 3 lipca 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie wezwał
Pełnomocnika do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa
udzielonego przez Skarżącego do akt sprawy o Nr [...]
Wskazał, że Pełnomocnik umocowany jest jedynie do postępowania podatkowego
prowadzonego wobec Skarżącego o Nr [...]. W dniu 24 lipca
2013 r. wpłynęła do organu odpowiedź Pełnomocnika, że stosowne pełnomocnictwo
zostało złożone do Dyrektora Izby Skarbowej w W.
Ponieważ w toku postępowania kontrolnego Pełnomocnik domagał się zwrotu
144 rachunków przekazanych przez Państwa S. do organu wraz z ich
zestawieniem oraz innymi dokumentami, które wymieniono w piśmie z 21 kwietnia
2008 r., w dniu 29 października 2012 r. przesłuchano R. P., która na
kopii pisma (będącego w posiadaniu Państwa S.) podpisała się, postawiła
swoją imienną pieczątkę oraz dokonała adnotacji "przyjęto dokumenty do weryfikacji
24.04.2008r". Przesłuchanie odbyło się w obecności Pełnomocnika.
W celu wyjaśnienia złożonych przez Skarżącego i jego małżonkę
dokumentów, przy piśmie z 21 kwietnia 2008 r., wezwano Skarżącego do dokonania
czynności polegającej na złożeniu pisemnych wyjaśnień dotyczących 144
rachunków. Pismo doręczono Skarżącemu w dniu 29 października 2012 r.
W związku z brakiem odpowiedzi, organ zwrócił się do kontrahentów
Skarżącego z prośbą o dostarczenie wykazu faktur wystawionych w okresie od 1
września 2006 r. do 21 kwietnia 2008 r. z tytułu sprzedaży materiałów budowlanych
lub usług budowlanych na rzecz Skarżącego. Dane firm ustalono na podstawie
protokołu kontroli. Odpowiedzi od kontrahentów napływały do organu do 26 lutego
2013 r. Ich analiza wykazała, że wartość okazanych w toku kontroli podatkowej faktur
nieznacznie odbiega od wartości faktur otrzymanych od kontrahentów.
W dniu 28 grudnia 2012 r. Pełnomocnik złożył wniosek o przeprowadzenie
dowodu w sprawie i przesłuchanie Skarżącego i A. S. na okoliczność
potwierdzenia sporządzenia zestawienia 144 rachunków i dostarczenia ich razem z
pismem z 21 kwietnia 2008 r. oraz z innymi dokumentami wymienionymi w piśmie.
W dniu 8 lutego 2013 r. odbyło się przesłuchanie Skarżącego. A. S.
na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył kserokopię zwolnienia lekarskiego o
niezdolności do pracy w okresie od 4 lutego 2013 r. do 25 lutego 2013 r. W dniu 5
marca 2013 r. Pełnomocnik poinformował telefonicznie, że A. S. do 19
marca 2013 r. będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W związku z tym, organ
wezwał A. S. jako świadka na dzień 27 marca 2013 r. w celu złożenia
zeznań w sprawie. A. S. na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył pismo
wraz kserokopię zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy od 20 marca 2013 r.
do 9 kwietnia 2013 r. Organ wyznaczył więc nowy termin przesłuchania na 6 maja
2013 r. A. S. ponownie się nie zgłosił i przedłożył zwolnienie lekarskie od 10
kwietnia 2013 r. do 14 maja 2013 r. Ponownie wyznaczono nowy termin jego
przesłuchania na 12 czerwca 2013 r., jednak świadek nie stawił się. Poinformował,
że jest na zwolnieniu lekarskim od 15 maja 2013 do 25 czerwca 2013 r.
W dniu 27 czerwca 2013 r. do organu wpłynęło pismo A. S., w
którym prosi o niewyznaczanie terminu przesłuchania w charakterze świadka w
sprawach o Nr [...] i [...] w lipcu, z
uwagi na wyjazd zagraniczny związany z rehabilitacją. Dołączył zwolnienie lekarskie
o niezdolności do pracy w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 30 lipca 2013 r.
W dniu 12 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył Skarżącemu
siedmiodniowy termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego
materiału dowodowego.
W dniu 22 lipca 2013 r. za pośrednictwem faxu do organu wpłynęło pismo, w
którym Pełnomocnik poinformował, że 24 lipca 2013 r. chce zapoznać się razem ze
Skarżącym z aktami spraw o Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],
[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
W dniu 24 lipca 2013 r. Pełnomocnik zapoznał się z zebranym materiałem
dowodowym w sprawie o Nr [...]. Akt pozostałych spraw nie
udostępniono mu z uwagi na brak pełnomocnictwa. Udostępnienie akt pozostałych
spraw zaproponowano Skarżącemu, który odmówił zapoznania się z nimi.
W odpowiedzi na skargę, Naczelnik Urzędu Skarbowego, odnosząc się w
pierwszej kolejności do zarzutów przedawnienia stwierdził, że terminy płatności
podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2006 r. do listopada 2006 r.
przypadały na 2006 r., za miesiąc grudzień 2006 r. - w 2007 r. Zatem zobowiązania
podatkowe za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. przedawniały się z końcem
2011 r., natomiast zobowiązanie podatkowe za grudzień 2006 r. - z końcem 2012 r.
Jednak zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia
zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z
dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie
skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z
niewykonaniem tego zobowiązania. Z tytułu ustaleń poczynionych podczas czynności
kontrolnych w zakresie podatku od towarów i usług wobec Skarżącego wszczęte
zostało w dniu 24 października 2011 r. postępowanie karne skarbowe. Na podstawie
art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia określonych przedmiotową decyzją
zobowiązań podatkowych został zatem zawieszony z dniem 24 października 2011 r.
Następnie, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r.
sygn. akt P 30/11 organ wskazał, że w dniu 22 listopada 2012 r. wysłano do
Skarżącego zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań
podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006 r. do grudnia
2009 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Przesyłka została zwrócona przez urząd pocztowy po dwukrotnym awizowaniu, i
zgodnie z art. 150 § 2 O.p. uznano ją za skutecznie doręczoną z dniem 12 grudnia
2012 r. W ocenie organu, Skarżący został zatem skutecznie poinformowany o
zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za grudzień
2006 r. Nie został jednak powiadomiony o wszczęciu postępowania karnego
skarbowego przed dniem 31 grudnia 2011 r., kiedy to - zgodnie z art. 70 § 1 O.p. -
przedawnieniu ulegały zobowiązania podatkowe z terminem płatności przypadającym
na 2006 r. (w sprawie: od stycznia do listopada 2006 r.). Organ podkreślił jednak, że
Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 6
pkt 1 O.p. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września
2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych
ustaw, nie zakwestionował dopuszczalności samej przesłanki zawieszenia biegu
terminu przedawnienia. Nie stwierdził, aby wydane orzeczenie miało uchylać czy
pozbawiać prawnej skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w
wyniku przesłanki określonej w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. dokonanego wcześniej
bez zawiadomienia podatnika. W związku z tym organ wyjaśnił, że analiza
ewentualnego przedawnienia zobowiązań podatkowych za niektóre miesiące
analizowanego okresu będzie przedmiotem decyzji kończącej sprawę.
Kolejno organ wskazał, że we wszystkich przypadkach niezałatwienia sprawy
w terminie Skarżący był powiadomiony w postanowieniach informujących o
niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, wyznaczających nowy termin
załatwienia sprawy oraz informujących o przyczynach niedotrzymania terminu
załatwienia sprawy (gromadzenie materiału dowodowego, złożoność problemu
będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczenie terminu przesłuchania
świadka). Powyższe przyczyny były niezależne od organu.
Odnosząc się do następnie do zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art.
125, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 142 O.p. organ wskazał, że postępowanie
podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia
2006 r. prowadzone jest zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Organ
podejmował niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz załatwienia sprawy, a także starał się wyjaśnić szereg aspektów, które pozwolą
prawidłowo określić wysokość zobowiązania podatkowego. Świadczą o tym m.in.
wystosowane wezwania do kontrahentów Skarżącego, w celu wyjaśnienia spornych
rachunków, przesłuchania. Organ dokładnie badał wszystkie okoliczności faktyczne
celem ustalenia istotnego dla rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy.
Postanowieniami wydanymi na podstawie art. 139 § 1 i art. 140 O.p. organ
zawiadamiał o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczał nowy termin załatwienia
sprawy podając przyczynę wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy.
Ponadto wnioski składane przez samego Pełnomocnika również przyczyniły się do
wyznaczania nowego terminu załatwienia sprawy.
Organ na marginesie sprawy wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w
W. postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. pozostawił ponaglenie Skarżącego
bez rozpatrzenia, z uwagi na brak pełnomocnictwa dla Pełnomocnika przed
Dyrektorem Izby Skarbowej. Organ ten zwrócił uwagę, że Naczelnik Urzędu
Skarbowego prawidłowo zawiadamiał o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia
sprawy. Nie naruszył tym samym przepisów art. 139 § 1, art. 140 § 1 O.p.
Jednocześnie organ wskazał, że na prowadzone przez niego postępowanie
podatkowe o Nr [...] Pełnomocnik Skarżącej w dniu 29
października 2012 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na
niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Postanowieniem z [...]grudnia 2012 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał je jednak za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola
działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod
względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego
przepisu). Z kolei w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.,
dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne
obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe
prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich
przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy
zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające
sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i
zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub
czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków
wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa
podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na
bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji
publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ
do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub
stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów
prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie
postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.).
W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sąd administracyjny, rozpoznając zatem sprawę na bezczynność lub
przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest w pierwszej
kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą
określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy
dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu
przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został
wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii
będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać
bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r.,
II GSK 381/10, LEX nr 596787, CBOSA).
Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy,
że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy
w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego
właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu
administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez
organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego
w przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym
prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić
wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych
czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo
istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie
odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem
przewidzianej (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2008 r" IV SAB/Wa 109/07).
W przypadku zatem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe
prowadzenie postępowania kontrolnego Sąd kontroluje, czy istotnie organ
administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że
w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub
pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania
wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej
czynności.
Termin "przewlekłe prowadzenie postępowania" nie został zdefiniowany
ustawowo. W orzecznictwie podkreśla się, że przez przewlekłość postępowania
przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego
zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej (vide np.: wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2013 r., sygn. akt
I SAB/Wa 42/13, LEX nr 1301067). W doktrynie przyjmuje się, że jest to
postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności
w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że
formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi Komentarz Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal
J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70),
ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę
wynikającą z istoty sprawy. Termin "przewlekłość postępowania" obejmować będzie
zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa
mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie
terminu załatwienia sprawy.
W kontekście zarzutów wywiedzionych w skardze istotne jest, że orzekając
więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu lub przewlekłość
postępowania organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności
danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy
rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie.
Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do ustalenia, czy organ
administracji publicznej rzeczywiście pozostaje w zwłoce. Stąd też rozpatrując skargę
na bezczynność Sąd nie jest władny ocenić, czy podejmowane przez organ
czynności (zwracanie się do rozmaitych organów, przesłuchania świadków) były
podejmowane zasadnie, a jedynie, czy w ramach obranego kierunku postępowania
organ w rzeczywiści podejmował działania zmierzające (przynajmniej w jego
przekonaniu) do zakończenia sprawy (tak WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu
wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wr 8/12, WSA w Warszawie w wyroku
z 5 maja 2012 r., sygn. akt III SAB/Wa 27/12, CBOSA). W licznych orzeczeniach
wyrażany jest pogląd, który skład orzekający podziela, że Sąd rozpoznający skargę
na bezczynność organu, nie jest uprawniony do merytorycznej oceny pism
procesowych strony, czy też do kwalifikowania, że pisma strony są czy nie istotne dla
meritum sprawy (tak m.in. NSA w wyrokach z 29 kwietnia 2011, sygn. akt l FSK
249/10, z 11 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 229/10,1 FSK 230/10, I FSK 231/10).
Zakres kognicji Sądu w rozpatrywanej sprawie nie pozwala zatem na
ustosunkowanie się do zarzutu przedawnienia.
W niniejszej sprawie Skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania
podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od
towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., po uprzednim wniesieniu
ponaglenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem
z [...] grudnia 2012 r. uznał ponaglenie Skarżącego za bezzasadne.
Zasadniczym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. poprzez
prowadzenie postępowania podatkowego przez ponad 12 miesięcy.
W związku z powyższym wskazać należy, że przy ocenie wystąpienia
bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania, istotnego
znaczenia nabiera kwestia terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. Z art.
125 O.p. wynika, iż organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko,
posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a
sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny
być załatwiane niezwłocznie. Organy winny zatem podejmować działania bez
zbędnej zwłoki.
Prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje
stanowią przepisy Rozdziału 4 O.p. "Załatwienie sprawy".
Z art. 139 § 1 O.p. wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej
przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki,
jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie
później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że
przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p. niezwłocznie
powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów
przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na
podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi
prowadzącemu postępowanie.
Zatem to stopień skomplikowania sprawy determinuje czas i termin jej
załatwienia.
Wskazać również należy, że w wypadku terminów ustalonych w art. 139 § 1
O.p. chodzi o czas efektywny, jakim dysponuje organ. Do określonych Ordynacją
podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się bowiem terminów
przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych
czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień
spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4
O.p.). Podkreślenia również wymaga, że opóźnienia w wydaniu decyzji powstałe
z przyczyn niezależnych od organu występują wówczas, gdy organ mimo dołożenia
należytej staranności nie mógł dotrzymać terminu załatwienia sprawy. Skład
orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, iż
oceniając przesłankę przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2
Ordynacji podatkowej, należy mieć na względzie złożoność sprawy, ilość i rodzaj
przeprowadzanych dowodów, a także terminowość i celowość czynności
podejmowanych przez organ w toku postępowania, prawidłowe zorganizowanie
postępowania, czas niezbędny do dokonania czynności organizacyjnych (np.
wezwania świadków czy pozyskania informacji od innych organów). Stanowisko takie
zajęte zostało np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada
2009r. sygn. akt II FSK 907/08, Lex nr 576753). Jeżeli więc czynności organu
podatkowego zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi na
zawiłość sprawy i jej etap oraz z uwagi na konieczność respektowania uprawnień
stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z
przyczyn niezależnych od organu.
W myśl natomiast art. 140 § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest
zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym
terminie (tzw. podstawowym z art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania
terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na
organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło
z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest
właśnie przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.
O tym, że również terminy ustalone w trybie art. 140 § 1 O.p. są terminami
przewidzianymi do załatwiania spraw, świadczy chociażby art. 141 § 1 O.p.
przewidujący specyficzny środek prawny w postaci ponaglenia, który służy stronie na
niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub w terminie ustalonym na podstawie
art. 140 O.p.
Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym wyżej art. 140 § 1 O.p. składa
się z dwóch elementów. Pierwszy z nich ma charakter informacyjny, bowiem
sprowadza się do uzasadnienia przyczyn niedotrzymania terminu. Drugi element
zawiadomienia to wskazanie nowego terminu, w którym sprawa powinna być
załatwiona.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że w świetle przepisów ustawy Ordynacji
podatkowej, organ wskazując przyczyny niedotrzymania terminu, nie ma obowiązku
wyjaśniania stronie jaki konkretnie materiał dowodowy zamierza jeszcze zgromadzić
w toku postępowania. Strona natomiast zgodnie z art. 178 O.p. ma prawo wglądu
w akta sprawy w każdym stadium postępowania i zapoznając się z nimi może
uzyskać wiedzę o gromadzonych dowodach.
Z okoliczności stanu sprawy wynika, że postępowanie podatkowe toczy się od
12 lipca 2012 r., a organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 O.p., wielokrotnie wyznaczał
nowy termin załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, każdorazowo podając
przyczynę niedotrzymania terminu.
Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów nie ma przeszkód prawnych
do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, co nie budzi wątpliwości, organ nie dotrzymał
terminu wynikającego z art. 139 § 1 O.p., jednakże wywiązał się z obowiązku
nałożonego na podstawie art. 140 § 1 O.p., zawiadamiając Skarżącego
o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczynę niedotrzymania
terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W związku z tym, za
niezasadny uznać należało zarzut naruszenia tych przepisów.
Z analizy dokumentów załączonych do akt administracyjnych oraz faktów
przedstawionych także w udzielonej odpowiedzi na skargę oraz w piśmie Naczelnika
Urzędu Skarbowego W. z 19 listopada 2013 r. wynika że przyczyną
niedotrzymania terminu jest konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego.
Taki obowiązek wynika z zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 122 O.p.,
zgodnie z którą w toku postępowania organy prowadzące postępowanie mają
obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego
wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek
wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych
z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać
podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasada ta została rozwinięta
w regulacji art. 180 i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy
podatkowe mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego
materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma
znaczenie dla właściwego stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego.
Niewątpliwie podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest
wcześniejsze prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie
okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym
stanem rzeczy. Zatem prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko
wówczas, gdy dysponuje stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na
dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód
prawnych do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy niemniej jednak, za każdym razem nowy
termin musi być konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi
załatwienie sprawy.
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że
postępowanie dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. nie mogło
zakończyć się przed upływem jedno czy dwumiesięcznego terminu. Przekonują do
tego, w szczególności następujące okoliczności:
- związane z wyjaśnieniem daty odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania -
Skarżący nie wpisał daty odbioru na zwrotnym potwierdzeniu odbioru,
- związane z ustaleniem kwestii pełnomocnictwa - pełnomocnik Skarżącego zgłosił
udział do kilku postępowań załączając jeden egzemplarz pełnomocnictwa,
- związane z przeprowadzeniem na wniosek Skarżącego dowodu z zeznań świadka
A. S., który nie stawiał się na wyznaczone przez organ terminy
przesłuchania, przedkładając zwolnienia lekarskie wraz z prośbą o wskazanie
nowego terminu.
Obiektywnie oceniając, w kontekście zarzutu długotrwałości postępowania
podatkowego, składanie przez podatnika w toku postępowania wniosków
dowodowych niewątpliwie wpływa na przedłużenie tego postępowania, zwłaszcza
gdy wzywany świadek nie stawia się na przesłuchanie i przedstawia zwolnienia
lekarskie usprawiedliwiające jego nieobecność. Niewątpliwie podatnik ma pełne
prawo do zgłaszania wniosków dowodowych w celu wykazania swoich racji. Musi się
jednak, w takim przypadku, liczyć z tym, że postępowanie to będzie trwało dłużej.
Z pewnością z takiego powodu nie można czynić zarzutu organowi, że działa
przewlekle, czy opieszale.
Postępowanie organu nie było naruszeniem prawa, gdyż jego cechowała je
wola sprawnego załatwienia sprawy, z zachowaniem jednak wszystkich wymogów i
procedur przewidzianych prawem. Prowadzenie postępowania przewlekłe w tym
przedziale czasu nie było wynikiem zawinionego działania organu, a podyktowane
jest koniecznością realizacji wniosku strony w zakresie przeprowadzenia wniosku
dowodowego. Strona została ponadto poinformowana przez organ o przyczynie
przedłużenia postępowania.
W związku z tym, a także z przywołaną już okolicznością, iż nie ma przeszkód
prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy Sąd uznał, iż nie istnieje uzasadnienie
faktyczne i prawne do zobowiązania organu do zakończenia postępowania
podatkowego. Tu organ, jako gospodarz postępowania, a także strona skarżąca,
która ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu (z którego w pełni korzysta)
powinny być zainteresowane tak wyczerpującym i wszechstronnym zebraniem
materiału dowodowego, by właściwie zakończyć postępowanie podatkowe i
rozstrzygnąć sprawę objętą jego zakresem.
Należy zwrócić uwagę, że organ podejmował czynności merytoryczne, w
szczególności: pismami z 20 grudnia 2012 r. wezwał kontrahentów Skarżącego do
dostarczenia w terminie 14 dni pisemnego wykazu faktur (karty akt sprawy od 39-67),
kilkakrotnie wzywał A. S. celem złożenia zeznań (m.in. pismo z 21
stycznia 2013 r. - karta 159 akt sprawy, pismo z 13 marca 2013 r. - karta 197 akt
sprawy, pismo z 20 maja 2013 r. - karta 205 akt sprawy), występował do RWE
Polska S.A. (pismo z 29 stycznia 2013 r. - karta 172 akt sprawy), przeprowadził 17
września 2013 r. dowód z przesłuchania Skarżącego.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Naczelnik Urzędu
Skarbowego W. nie dopuścił do przewlekłego prowadzenia
postępowania w stosunku do Skarżącego. Nie zachodzą zatem przesłanki, które
nakazywałyby zobowiązanie organu do zakończenia postępowania podatkowego.
Czas trwania przedmiotowego postępowania nie wynika z bezczynności
organu, a spowodowany jest czynnościami dowodowymi do wykonania na skutek
wniosku strony.
Za niezasadny należało tym samym uznać zarzut przewlekłego prowadzenia
przedmiotowego postępowania podatkowego.
W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia
art. 120, art. 121 § 1, art. 125 i art. 142 O.p. Wbrew twierdzeniom Skarżącego organ
działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, nie naruszając zasady
działania budzącego zaufanie do organów podatkowych. Obowiązek zaś
niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających
na organie z mocy innych przepisów, w szczególności wyrażonych w art. 122 i art.
187 § 1 O.p. Wobec braku przewlekłości postępowania podatkowego oraz wobec
wywiązania się z obowiązku wynikającego z art. 140 § 1 O.p. nie było podstaw do
stosowania przez organ art. 142 O.p.
Terminy załatwiania spraw określone w art. 139 i 140 O.p. mają charakter
procesowy, porządkowy, dyscyplinujący organy podatkowe, a ich upływ nie pozbawia
organów podatkowych zdolności do orzekania i nie powoduje wadliwości decyzji
wydanej z ich uchybieniem (wyrok NSA z 7 maja 1998 r., I SA/Ka 1215/96, CBOSA).
Natomiast zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie ma charakter
informacyjny. Nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Organ jedynie informuje
stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy i o nowym terminie, w którym powinna
ona zostać załatwiona. Ma ono zatem pewien walor dokumentacyjny, podanie
bowiem przyczyn niezałatwienia sprawy obrazuje dodatkowo przebieg postępowania.
Wskazać także należy, co Sąd nadmienił na wstępie, że przedmiotem badania
w tym postępowaniu może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą być
badane przesłanki przedawnienia, czego oczekuje Skarżący.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło