III SO/Wa 24/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie z wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika postanawia 1) przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych i 40/100), w tym: tytułem opłaty kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych i 40/100), 2) odmówić zwrotu wydatków w kwocie 9,70 zł (dziewięć złotych i 70/100) Postanowieniem z 15 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał R.K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którym wyznaczony został W.P. . Tenże w piśmie z 5 stycznia 2015 r. wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postaci stosownej opłaty oraz niezbędnych udokumentowanych wydatków (opłaty pocztowe) w kwocie 9,70 zł. Oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. Pełnomocnik wniósł także o ustalenie wysokości opłaty na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461; dalej: "rozporządzenie"). Do pisma dołączył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi. Postanowieniem z 9 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Od tego postanowienia pełnomocnik wniósł sprzeciw, zarzucając: - błędne uznanie, że przepisy nie przewidują możliwości przyznania wynagrodzenia za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi do Sądu, w sytuacji, gdy podstawą taką jest § 5 rozporządzenia; - błędne uznanie opinii sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu za opinię prywatną w sytuacji, gdy czynności pełnomocnika wynikają z prawa pomocy przyznanego przez Sąd. W rezultacie pełnomocnik wniósł o zasądzenie opłaty w wysokości 600 zł oraz niezbędnych udokumentowanych wydatków w postaci opłat pocztowych w kwocie 9,70 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie wspomnianego wyżej rozporządzenia. Stawki minimalne za czynności adwokackie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa § 18 tego rozporządzenia. Istotnie przepis ten nie reguluje wysokości stawki minimalnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi. W § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia mowa jest jedynie o sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu brak wyraźnej regulacji nie oznacza jednak, że nie istnieją podstawy do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w niniejszej sprawie. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 19 listopada 2012 r. (sygn. akt II FPS 4/12) brak określonej kategorii spraw lub czynności w rozporządzeniach wykonawczych nie może przesądzać o uznaniu, że wynagrodzenie za taką sprawę lub czynność nie może być uznane za niezbędny koszt postępowania. Rolą tych rozporządzeń jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności. O tym, co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego oraz rzecznika patentowego) rozstrzyga art. 205 § 2 P.p.s.a. Niezbędnym kosztem postępowania jest więc, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie tegoż pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Analizowany przepis nie wymienia, jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przyjąć w związku z tym należy, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zapłata za pracę, jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach łączącego ich stosunku pełnomocnictwa. Tym samym nie ma żadnych uzasadnionych powodów, aby wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi nie uznać za niezbędny koszt postępowania. Wysokość stawki minimalnej za taką czynność ustala się – jak o tym stanowi § 5 rozporządzenia, przyjmując za podstawę stawkę jak za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju. W ocenie Sądu opinia o braku podstaw do wniesienia skargi swym charakterem najbardziej zbliżona jest do czynności sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przyjąć w związku z tym należy, że za jej sporządzenie pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie stawka ta wynosi 180 zł, co wynika z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Wbrew bowiem temu co twierdzi pełnomocnik w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest już stanowisko, że od skargi na decyzję o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki należy pobrać wpis stały w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. - zob. postanowienia NSA z: 27 kwietnia 2015 r., II FZ 303/15; 4 listopada 2014 r., II FZ 1695/14; 27 października 2014 r., II FZ 1696/14). Sąd pogląd powyższy w pełni podziela. Jakkolwiek decyzja o odpowiedzialności za zaległości podatkowe wskazuje kwotę tych zaległości, to istota sporu w tego typu sprawie nie sprowadza się do kwestionowania wysokości należności pieniężnej, a dotyczy jedynie ustalenia istnienia przesłanek przewidzianych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, pozwalających na przypisanie członkowi zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Decyzja taka nie może więc być traktowana jako akt kreujący należność pieniężną, bądź stwierdzający jej istnienie, ponieważ okoliczność ta pozostaje poza granicami sprawy. Z tych też względów uznać należy, że skarga na decyzję o odpowiedzialności członka zarządu jest "inną sprawą" w rozumieniu art. 231 P.p.s.a. Tym samym należnym od niej wpisem jest wpis o charakterze stałym (§ 2 ust. 3 pkt 12 powołanego wyżej rozporządzenia). Uznanie, że w tego typu sprawach należny od skargi wpis jest wpisem stałym ma również konsekwencje dla wysokości wynagrodzenia pełnomocnika. Rozporządzenie uzależnia bowiem wysokość tego wynagrodzenia od przedmiotu sporu, a ściślej od tego czy przedmiot ten wiąże się z należnością pieniężną. Skoro jak wywiedziono wyżej wysokość zaległego podatku nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, to pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, a nie jak twierdzi pełnomocnik na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) – zob. też wyrok NSA z 20 marca 2014 r., II FSK 1211/12). Jednocześnie wynagrodzenie to podlega podwyższeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Sąd nie przyznał natomiast pełnomocnikowi dochodzonych wydatków w postaci opłat pocztowych. Użyte w § 19 pkt 2 rozporządzenia pojęcie niezbędnych wydatków nie zostało bliżej sprecyzowane. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że nie wszystkie wydatki podlegają zwrotowi. Część z nich rekompensowana jest już bowiem w ramach przyznanego pełnomocnikowi wynagrodzenia, mimo iż granica pomiędzy wydatkami, które powinny być wynagrodzone w ten sposób, a tymi, które wymagają "odrębnego" zwrotu, postrzegana jest dość płynnie (P. Zaborniak [w:] W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009, s. 270-271 i przywołane tam orzecznictwo). Za ugruntowane można jednak uznać stanowisko, że wynagrodzenie powinno stanowić źródło pokrycia wydatków drobnych i zwykle występujących przy okazji procesu sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12; wyrok WSA w Lublinie z 15 stycznia 2015 r., III SA/Lu 580/14). Zdaniem Sądu do takich właśnie wydatków zaliczyć należy koszty korespondencji. W tym stanie rzeczy, uwzględniając powołane wyżej przepisy należało postanowić jak w sentencji.