III SO/Wa 6/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie UZASADNIENIE: Skarżący M. M., wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej sytuacja finansowa jest bezpośrednio związana z sytuacją firmy B. spółka jawna, w której Skarżący posiada 50% udziałów. Jest to jedyne źródło dochodów Skarżącej. Skarżący wskazał, że w sprawie III SA/Wa 2488/16 dotyczącej wymienionej wyżej spółki, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Tylko dzięki rodziców Skarżącego(100.000 zł) sprawa ta może zostać rozpoznana. Wskazał, że 20 stycznia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. w wymienionej wyżej sprawie. Skarżący wskazał na toczące postępowania egzekucyjne, na skutek których dokonano zajęcia nieruchomości oraz zapasów. Skarżący oświadczył, że brak możliwości uzyskania zewnętrznych źródeł finansowania oraz ograniczenie możliwości zaciągnięcia zobowiązań handlowych, ograniczyły obroty firmy i zmusiły do wyprzedaży niezajętych zapasów w celu uzyskania środków do życia. Odbiło się to również na wynikach spółki, która po raz pierwszy za 2016r. odnotowała stratę. Skarżący wskazał również, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz że z wyjątkiem 50% udziałów w spółce nie posiada majątku. Skarżący wskazał, że płaci alimenty na dzieci w kwocie 2.500 zł, a spółka odnotowała stratę około 30.000 zł. Na wezwanie referendarza Skarżąca nadesłała zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2016r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący osiągnął przychód 438.966,18 oraz poniósł stratę 24.736,96 zł, natomiast w 2015r. osiągnął przychód 911.083,60 zł oraz uzyskał dochód 73.352,43 zł. Skarżący nadesłał także wyciągi z rachunku bankowego, deklaracje VAT-7K oraz informację o spłacie kredytu w BOŚ Banku z miesięczna ratą 5.632,13 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Z przedstawionych przez Skarżącego informacji wynika, że Skarżący posiada stałe źródło utrzymania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z tego tytułu jak wynika z zeznań podatkowych PIT-36L, Skarżący uzyskał przychód 911.083,60 zł w 2015r. oraz 438.966,18 zł w 2016r. Natomiast fakt poniesienia straty w 2016r. w wysokości 24.736,96 zł nie może być okolicznością przesądzającą o konieczności przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Ponadto z nadesłanych deklaracji VAT-7K, wynika, że mimo powoływanych problemów, Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W dalszym ciągu dokonuje dostaw oraz nabycia towarów. I tak, w I kwartale 2017r. Skarżąca dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwotę 105.047 zł oraz nabyła towary usługi na kwotę 82.497 zł. Natomiast w IV kwartale 2016r. Spółka dokonała dostawy oraz świadczenia usług na kwotę 123.685 zł oraz nabyła towary i usługi na kwotę 101.459 zł. Ponadto jak wynika z bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2016r. Spółka posiada aktywa na kwotę 845.496,82 zł, w tym środki trwałe 554.158,73 zł i aktywa obrotowe 292.338,09 zł. Wskazać przy tym należy, że koszty sądowe są uznawane na równi z innymi niezbędnymi kosztami utrzymania. Biorąc zatem pod uwagę, że Skarżący posiada stałe źródło utrzymania, nie można przyjąć, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych przy sprawie III SA/Wa 1837/17. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.