III SO/Wa 8/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie D.G. . Wskazał, że od 2011 r. jest osobą bezrobotną. Przyczyną problemów ze znalezieniem pracy jest zły stan zdrowia. Wnioskodawca jako dziecko przebył mianowicie [...] , wskutek czego usunięto [...] . Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Podał, że mieszka z babcią, która pobiera emeryturę w wysokości 1.872 zł. Przedłożył dokumentację medyczną, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, decyzję o waloryzacji renty babci, wyciąg z książeczki wojskowej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2014 r. Nie posiada żadnych źródeł utrzymania, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wnioskodawca podkreślił, że regularnie zgłasza się w urzędzie pracy. Nie otrzymał jednak żadnej propozycji pracy. Nie ponosi żadnych kosztów miesięcznego utrzymania – sypia u babci, czasami otrzymuje posiłek. Wnioskodawca nie posiada rachunków bankowych. Na koniec wskazał, że przyznano mu już prawo pomocy w sprawach III SA/Wa 1808/14 i III SO/Wa 4/14. Od tego czasu jego sytuacja finansowa nie zmieniła się, zaś stan zdrowia nawet się pogorszył, na dowód czego przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Na wstępie wskazać należy, że referendarzowi sądowemu znany jest fakt przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w sprawach III SA/Wa 1808/14, III SA/Wa 607/14, III SA/Wa 2953/13, III SA/Wa 2774/13. Co istotne w sprawach tych brał także udział doradca podatkowy D.G. - przyznany mu w ramach tej instytucji. W żadnym jednak razie nie może to skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów postępowania, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu wnioskodawcy. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał w oparciu o stanowisko wyrażone bądź to w innej sprawie tej samej osoby, bądź to na wcześniejszym etapie postępowania. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12). Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w innej sprawie nie mogło więc mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo ma bowiem wnikliwa analiza złożonych oświadczeń i dokumentów, dokonana przy poszanowaniu zasady racjonalnego myślenia i wymogów doświadczenia życiowego. Nie sposób nie zauważyć, że wnioskodawca w dalszym ciągu koncentruje swoje wywody wokół takich okoliczności jak brak jakichkolwiek źródeł utrzymania, trudności ze znalezieniem pracy, egzystowanie dzięki pomocy babci, u której sypia i "czasami" otrzymuje posiłek. W wywodach tych brakuje natomiast konkretów. Nie wiadomo chociażby kto pomaga w zaspokajaniu innych niż mieszkanie i żywność, potrzeb życiowych wnioskodawcy takich mianowicie jak zakup leków, ubrań czy koszty korespondencji z Sądem. Trudno też uwierzyć, by młody człowiek, jakim wnioskodawca niewątpliwie jest, tak długi okres, tj. od 2011 r. kiedy to zarejestrowany został jako bezrobotny, egzystował wyłącznie dzięki pomocy mieszkaniowo-żywnościowej prawie 80-letniej babci, utrzymującej się z renty wynoszącej 1.761,25 zł netto (dane na podstawie decyzji o waloryzacji). Poza jego oświadczeniem nie ma bowiem dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Wnioskodawca nie nadesłał także żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście podejmuje – za pośrednictwem urzędu pracy – próby znalezienia zatrudnienia. Wątpliwości w tym zakresie mogłoby rozwiać przedłożenie choćby zaświadczenia o "regularnym" - jak twierdzi – zgłaszaniu się w wyznaczonym terminie, czego jednak wnioskodawca nie uczynił. Niezrozumiałe jest nadto twierdzenie wnioskodawcy, który w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego oświadczył, że "obecnie nie pozostaje z żadną osobą we wspólnym gospodarstwie domowym". Skoro wnioskodawca nie pracuje, sypia u babci, która ponosi koszty utrzymania mieszkania i wyżywienia, to oznacza prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Nie można też tracić z pola widzenia tego, iż ojciec wnioskodawcy – W. Z. korzystał z pomocy prawnej doradcy podatkowego D. G. w sprawie III SA/Wa 1791/14 (tego samego o przyznanie którego zwrócił się w niniejszej sprawie wnioskodawca). Nie został on bynajmniej ustanowiony w ramach instytucji prawa pomocy. W tej sytuacji domaganie się przez wnioskodawcę bezpłatnej pomocy prawnej pełnomocnika, który jednocześnie działa w innej sprawie w imieniu jego ojca (jako pełnomocnik z wyboru) uznać należy za nadużycie prawa do sądu. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może bowiem akceptować tego, by w takiej sytuacji koszty zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania sądowego zostały sfinansowane przez Skarb Państwa. Zwłaszcza, że Skarb Państwa pokrył już za wnioskodawcę koszty wynagrodzenia wspomnianego pełnomocnika, ustanowionego na jego rzecz z urzędu (na wyraźną prośbę) w sprawach III SA/Wa 1808/14, III SA/Wa 607/14, III SA/Wa 2953/13, III SA/Wa 2774/13. Z tych wszystkich względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.