IV SA/Wa 1005/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy S. P. (dalej: "skarżący") po wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że nie zna się na prawie, ukończył [...]. Ma uszkodzony [...], nie posiada żadnych źródeł dochodu. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, podał, że posiada "udział 23/32 z pow. 6,2033 + 0,33 ha łąka" w nieruchomości rolnej. Oświadczył, że jest pod stałą opieką lekarza z powodu choroby, nie uzyskuje dochodu. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego: a) do złożenia oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżący czerpie środki aktualnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, b) do złożenia oświadczenia, czy osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona K. P., którą wykazał w rubryce nr 6 formularza PPF: - uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (należy przedłożyć stosowane zaświadczenie w tym zakresie, np. z zakładu pracy o wysokości zarobków lub udokumentować wysokość świadczenia emerytalno-rentowego, jeżeli takie świadczenie otrzymuje), - czy posiada jakikolwiek majątek (nieruchomości, zasoby pieniężne), jeżeli tak, należy wykazać jaki, - czy posiada rachunki i konta bankowe, - jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli nie posiada – należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu rachunków bankowych W piśmie z dnia 5 sierpnia 2014 r. skarżący zakwestionował zasadność wzywania go do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i poinformował, że wyraźnie wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Jest na utrzymaniu rodziny, znajomych i sąsiadów. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W celu wykazania spełnienia przesłanki uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie, został on wezwany do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające. Wynika z nich jedynie, ze skarżący nie uzyskuje dochodów, wskazał także, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. W celu szczegółowego zbadania sytuacji majątkowej skarżącego, zasadne zatem było w tej sytuacji wezwanie go do uzupełnia wniosku. Przedłożenie przez wnioskodawcę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby na weryfikację jego twierdzenia o nieposiadaniu środków na poniesienie kosztów postępowania i mogłoby także potwierdzić ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. W szczególności wobec oświadczenia, że skarżący nie uzyskuje dochodów oraz brak jakichkolwiek informacji na temat dochodów/braku dochodów żony skarżącego uzasadnione było wezwanie do wskazania źródeł utrzymania skarżącego oraz złożenia oświadczenia/nadesłania dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów żony skarżącego. Skarżący nie udzielił informacji w tym zakresie, nie nadesłał także wymaganych dokumentów, ani nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Oświadczył jedynie, że korzysta z pomocy osób trzecich. Za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skarżącego, że wzywanie go do nadesłania dodatkowych dokumentów, jest bezprzedmiotowe. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. na podstawie powołanego wyżej art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie odmowa udzielenia prawa pomocy uzasadniona jest ze względu na brak wymaganej ze strony skarżącego współpracy w wyjaśnianiu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Strona wezwana do nadesłania stosownej informacji, jako chcąca skorzystać z udzielonej z budżetu pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.