IV SA/Wa 1044/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie: nałożenia kary pieniężnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] października 2010 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej za prowadzenie działalności w zakresie zbierania, odzysku i transportu odpadów bez wymaganego zezwolenia, w wysokości 10 000 zł. Skarżący – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (400 zł), złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych). W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną oraz synami (ur. w 2005, 2008 i 2010 r.). Wnioskodawca stwierdził, że nie stać go na opłacenie kosztów sądowych, bowiem w "2012 r. odnotował stratę w działalności gospodarczej; a w 20013 r. sytuacja jest na tyle ciężka, iż rozważa zamkniecie działalności". Skarżący podał, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych. W dniu 6 czerwca 2013 r. wyznaczony do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz wezwał P. K. do uzupełnienia złożonych we wniosku oświadczeń oraz nadesłania oznaczonych w treści wezwania dokumentów. Skarżący został wezwany do nadesłania: wyjaśnienia, z jakich konkretnie środków finansowych czerpie środki na bieżące utrzymanie, skoro we wniosku o prawo pomocy nie podał żadnych źródeł dochodów, zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego posiadanie przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej i niepopieranie zasiłku), wyjaśnienia gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane (opłata za mieszkanie, czynsz najmu lokalu, opłaty związane z jego eksploatacją). Wezwanie obejmowało także obowiązek nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, będących w posiadaniu członków rodziny, przedstawiających operację na rachunkach za okres ostatnich trzech miesięcy (w przypadku nieposiadania rachunku bankowego należało złożyć stosowne oświadczenie). P. K. zobowiązany został ponadto do złożenia wyjaśnienia, czy korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej bądź innych świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. P. K. – w odpowiedzi na wezwanie – wyjaśnił, że: 1) źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny są kredyty bankowe, których nie jest w stanie aktualnie spłacać, 2) nie korzysta ze świadczeń z zakresu opieki społecznej, 3) jest bezdomny – dotychczas mieszkał w wynajmowanym budynku, gdzie prowadził działalność hotelarską, 4) z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową, pozostaje w separacji i dlatego nie jest zobowiązany do przedkładania żądanego zaświadczenia o posiadaniu przez nią statusu osoby bezrobotnej. Ponadto – w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, skarżący nadesłał historię operacji z rachunku bieżącego (rachunek prowadzony na rzecz [...] P. K.) za okres od 1 marca do 25 czerwca 2013 r. z którego nie wynika saldo (zarówno początkowe jak i końcowe) oraz informację o wysokości zaległości (134436,30 zł.) w spalcie kredytu zaciągniętego 16 sierpnia 2012 r. (przyznana kwota kredytu wynosiła 127 896,13 zł.). Stwierdzono, co następuje: Biorąc pod uwagę informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i informacje udzielone przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2013 r., referendarz sądowy uznał, ze wnioskodawca nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania prawa pomocy. Nie wykazał on bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, bowiem to strona ubiega się o przyznanie tego prawa. Inkwizycyjność sądu ogranicza się do wzywania wnioskującego o usuniecie braków formalnych oraz merytorycznych wniosku. To strona postępowania sądowoadministracyjnego ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Owo "wykazanie" polega na należytym uzasadnieniu i uprawdopodobnieniu okoliczności podanych we wniosku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko (zob. na przykład postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r. o sygn. akt II FZ 91/09), że nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, że nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Należy dodać, że oświadczenia i dowody przedstawiane przez skarżącego w postępowaniu w sprawie o przyznanie prawa pomocy, podlegają swobodnej ocenie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania tego żądania. Zdolność do ponoszenia kosztów postępowania ocenia się na podstawie całokształtu okoliczności istotnych dla kwestii przyznania prawa pomocy. Referendarz nie może uznać za udowodnione takie twierdzenie wnioskującego, którego wiarygodność będą podważać zebrane w sprawie dowody oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego. Nie ulega wątpliwości, że przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części na podstawie okoliczności nieodpowiadających prawdzie obiektywnej skutkować będzie nieuzasadnionym pozbawieniem Skarbu Państwa należnych mu dochodów. Referendarz stwierdził, że wyjaśnienia złożone przez skarżącego w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. nie usunęły wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy powstałych po analizie jego oświadczeń zawartych w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wyjaśnienia otrzymane od skarżącego nie pozwoliły udzielić odpowiedzi na pytanie, z jakich źródeł skarżący, będący osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodów i nie posiadającą oszczędności czerpie środki niezbędne do pokrycia kosztów niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Wskazane przez skarżącego w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. źródło dochodu (kredyty bankowe zaciągnięte przez skarżącego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą) nie wydaje się być realnym źródłem pokrycia wszystkich kosztów funkcjonowania pięcioosobowej rodziny. Należy jednocześnie stwierdzić, że zaciągniecie zobowiązania wobec baku potwierdza dobrą sytuację majątkową strony skarżącej. Powszechnie wiadomo, że banki nie udzielają kredytów i pożyczek osobom, których dochody oraz posiadane składniki majątkowe zabezpieczają spłatę zobowiązań. Na uzyskanie kredytu mogą liczyć osoby posiadające tzw. zdolność kredytową. Zauważyć trzeba, że wnioskodawca podał, że nie korzysta z pomocy społecznej. Tymczasem, jeżeli sytuacja rodziny byłaby rzeczywiście tak skomplikowana jak twierdzi skarżący, to powinien wystąpić do organów pomocy społecznej o pomoc kompensującą im przynajmniej w części ciężary wydatków o charakterze koniecznym. Skarżący nie udzielił także informacji na temat posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, nie złożył też oświadczenia, że nie posiada takich rachunków. Tę, z punktu widzenia przyznania prawa pomocy istotną informację wnioskodawca całkowicie pominął w piśmie dotyczącym jego sytuacji majątkowej z dnia 28 czerwca 2013 r. P. K. nie nadesłał także zaświadczenia o posiadaniu przez S. K. statusu osoby bezrobotnej. Wbrew przekonaniu skarżącego, okoliczność, że pozostaje z żoną w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej, nie zwalniała go z obowiązku wykonania wezwania w tej części. Zgodnie z orzecznictwem, którego poglądy referendarz sądowy podziela: "przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowi są obowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, publikowane ONSA i WSA, nr 1, poz. 8). Referendarz sądowy nie kwestionuje, że sytuacja majątkowa rodziny skarżącego jest skomplikowana. Skarżący jednak nie wykazał w wymaganym stopniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie przedstawili bowiem wszystkich istotnych dla oceny jego zdolności majątkowej i dochodowej okoliczności faktycznych. Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z przedstawionych powodów, na podstawie art. 2465 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.