IV SA/Wa 1153/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.),, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem, Wojewoda [...], na zasadzie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", stwierdził uchybienie przez p. J. M. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. z [...] grudnia 2012 r., o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Uzasadniając postanowienie, Wojewoda [...] przywołał następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy: - odwołanie do Wojewody [...] p. J. M. złożył 21 lutego 2013 r., - zgodnie z art. 127 § 1 i art. 129 § 2 K.p.a. wniesienie odwołania stanowi uprawnienie procesowe strony postępowania, z którego może skorzystać w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, przy czym - w myśl art. 44 K.p.a. - jeżeli nie jest możliwe doręczenie pisma bezpośrednio adresatowi lub za pośrednictwem innego dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu (czyli w sposób określony w art. 42 i 43 K.p.a.), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub - gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; w przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia; doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu od pozostawienia pierwszego awiza, - z akt postępowania wynika, że decyzja organu I. instancji została wysłana do p. J. M. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na wskazany przez niego adres korespondencyjny - ul. [...]; 9 i 16 stycznia 2013 r. przesyłka była awizowana (stemple na kopercie), ale - z powodu niepodjęcia jej przez adresata - została zwrócona nadawcy; w związku z powyższym przesyłka została skutecznie doręczona 23 stycznia 2013 r.; natomiast bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 24 stycznia 2013 r. i zakończył 6 lutego 2013 r., - w świetle powyższego złożenie odwołania w dniu 21 lutego 2013 r. nastąpiło po upływie przewidzianego prawem terminu; nie ma znaczenia dla terminu do wniesienia odwołania fakt późniejszego otrzymania przez Stronę kopii decyzji - okoliczność ta jest bezskuteczna prawnie, ponieważ nie otwiera na nowo czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania, - rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (tak wyrok NSA o sygn. akt IV SA 727/96, opubl. LEX nr 43307) a przy tym, w postępowaniu administracyjnym nie przywraca się terminu z urzędu. W skardze oraz dodatkowym piśmie procesowym (k. 37-41) p. J. M., reprezentowany przez Pełnomocnika ustanowionego z urzędu - adwokata, sformułował zarzuty naruszenia: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez przyjęcie, że Skarżący wskazał jako adres korespondencyjny ul. [...] (w G.), podczas gdy w aktach sprawy brak jest informacji o wskazaniu przez Stronę powyższego adresu do korespondencji, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem, że wysłanie decyzji na ten adres jest prawnie skuteczne, - art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 K.p.a., poprzez przyjęcie, że doręczenie Skarżącemu decyzji o wymeldowaniu w trybie tzw. doręczenia zastępczego jest prawnie skuteczne, pomimo że została ona wysłana na adres, pod którym Skarżący nie mieszkał, o czym organ posiadał informację, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało przyjęciem fikcji prawnej, doręczenia pisma Skarżącemu 23 stycznia 2013 r., - art. 41 § 1 i 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że doręczenie decyzji o wymeldowaniu, na adres ul. [...] jest skuteczne, ponieważ Skarżący nie zawiadomił organu o zmianie swojego adresu, pomimo że Skarżący w toku całego postępowania mieszkał pod adresem ul. [...] (w G.), tym samym nie miał obowiązku informować organu o zmianie adresu, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało przyjęciem skuteczności doręczenia decyzji o wymeldowaniu na adres ul. [...], - art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że odwołanie Skarżącego od decyzji o wymeldowaniu, zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, pomimo że termin do złożenia odwołania nie został przez Skarżącego przekroczony. Zarzuty poparto następującą argumentacją: - [...] grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy G. wydał decyzję o wymeldowaniu; została ona wysłana na adres: ul. [...]; była dwukrotnie awizowana (9 i 16 stycznia 2013 r.}, ale nie została podjęta; w związku z tym organ przyjął, że decyzja została Skarżącemu skutecznie doręczona 23 stycznia 2013 r., - Skarżący zgłosił się do organu 8 lutego 2013 r.; tego dnia otrzymał kopię decyzji a 21 lutego 2013 r. wniósł odwołanie, - Wojewoda [...] przyjął, że decyzja została Skarżącemu skutecznie doręczona 23 stycznia 2013 r., a w konsekwencji termin do wniesienia odwołania upłynął 6 lutego 2013 r.; 8 kwietnia 2013 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania a Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu postanowieniem, z 13 maja 2013 r., - organ w zaskarżonym postanowieniu stwierdza, że: "Jak wynika z akt postępowania, decyzja organu I. instancji została wysłana do J. M. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na wskazany przez niego adres korespondencyjny, tj. ul. [...]"; tymczasem w aktach sprawy nie znajduje się informacja Skarżącego, że powyższy adres jest jego adresem korespondencyjnym, - za taką informację nie może zostać uznany protokół przesłuchania Skarżącego z 24 października 2012 r., gdzie osoba protokołująca wpisała, że miejscem zamieszkania Skarżącego jest G., ul. [...]; Skarżący odmówił bowiem podpisania tego protokołu, - odebranie przez Skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania spod adresu ul. [...], również nie może zostać uznane za wskazanie przez Skarżącego tego adresu, jako adresu korespondencyjnego; zgodnie bowiem z art. 42 § 3 K.p.a., w określonych w tym przepisie przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie; dlatego też jedyną konsekwencją odebrania przez Skarżącego pisma wysłanego na powyższy adres jest skuteczne doręczenie Skarżącemu tego konkretnego pisma, - Wojewoda [...], jeszcze przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu, posiadał informacje, że Skarżący mieszka pod adresem ul. [...]; w piśmie z 13 listopada 2012 r., o tym, że Skarżący mieszka pod adresem ul. [...], poinformowała Urząd Miasta i Gminy p. A. M.; nie ma przy tym znaczenia, że p. A. M. nie była stroną postępowania i nie posiadała pełnomocnictwa Skarżącego; trudno bowiem oczekiwać od osoby, na której adres kierowane są przesyłki przeznaczone dla innych osób, aby uzyskiwała od tych osób pełnomocnictwo do udzielenia informacji, że osoby te nie mieszkają pod tym adresem; informacja od p. A. M. powinna wystarczyć organowi do przyjęcia, że Skarżący nie mieszka pod adresem ul. [...], - niezależnie od tego, Skarżący wskazał w trakcie postępowania (jeszcze przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu), że jego adresem jest ul. [...]; informacja taka jest zamieszczona w znajdującej się w aktach postępowania notatce z 13 grudnia 2012 r., podpisanej przez Skarżącego; na ten adres powinna więc zostać wysłana decyzja, - organ przyjął, że decyzja została doręczona Skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego określonego w art. 44 K.p.a., ze skutkiem doręczenia w dniu 23 stycznia 2013 r.; stanowisko to jest błędne, bowiem doręczenie zastępcze może zostać uznane za skuteczne jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia przesłanek określonych w art. 44 K.p.a.; jedną z nich jest niemożność doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 K.p.a. (doręczenie adresatowi w jego mieszkaniu, miejscu pracy, lokalu organu administracji publicznej lub każdym miejscu, gdzie się zastanie adresata) i art. 43 K.p.a. (doręczenie dorosłemu domownikowi adresata, sąsiadowi lub dozorcy domu); przesłanka ta nie wystąpiła w niniejszej sprawie, ponieważ organ wysłał decyzję o wymeldowaniu na adres nie należący do Skarżącego, - organ przyjął, że za skutecznością doręczenia zastępczego decyzji o wymeldowaniu przemawia także fakt, że Skarżący w toku postępowania nie informował o zmianie swojego adresu; organ wskazał ponadto, że pismo z 13 listopada 2012 r., podpisane przez p. A. M. (nieposiadającą pełnomocnictwa Skarżącego), nie może zostać uznane za poinformowanie o zmianie adresu (do okoliczności tych Wojewoda [...] nie odnosił się w zaskarżonym postanowieniu; należy jednak uznać, że stanowiły one element argumentacji organu, ponieważ wskazał na nie w uzasadnieniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu); jednak wymóg określony w art. 41 § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy adres ulega zmianie w trakcie postępowania; tym samym nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie - Skarżący nie zmieniał adresu w trakcie postępowania; w ciągu całego postępowania zamieszkiwał pod adresem ul. [...], - wobec powyższego decyzja o wymeldowaniu nie została Skarżącemu skutecznie doręczona 23 stycznia 2014 r.; skoro (jak wynika z powyższej argumentacji) doręczenie decyzji w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dniu 23 stycznia 2013 r. nie było skuteczne; Skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania. - zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd stosuje przewidziane w ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia; skoro Skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji o wymeldowaniu, rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było bezprzedmiotowe; z tych względów powinno zostać uchylone również postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 150% stawki minimalnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, gdyż jak trafnie wywiódł Pełnomocnik skarżącego, zostało ono wydane z naruszeniem wskazanych przez niego przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej prawnie, której przedmiotem jest wyłącznie ewentualne uchybienie terminowi, nie są sporne jej istotne okoliczności faktyczne - daty i sposoby doręczania przesyłek. Nie jest przedmiotem kontrowersji również stan prawny, rozumiany, jako brzmienie norm regulujących problematykę doręczania korespondencji oraz terminów wnoszenia środków odwoławczych. Spór sprowadza się do tego, czy w danym stanie faktycznym można uznać, że przesyłka - zawierająca decyzję o wymeldowaniu skarżącego - została doręczona skutecznie na adres ul. [...], w ramach tzw. doręczania zastępczego. W tym zakresie w pełni trafna jest argumentacja skargi. Z uwagi na uprzednie szczegółowe zreferowanie, jej ponowne powtarzanie byłoby zbędne. Sąd przyjmuje ją za własną, z zastrzeżeniem zamieszczonym w końcowej części uzasadnienia. Wypada jedynie podkreślić, że w sytuacji gdy Skarżący nie wskazał nigdy adresu ul. [...], jako korespondencyjnego, a okoliczności sprawy wskazywały, że nie życzy sobie pod nim podejmować pism urzędowych: tu - pismo p. A. M. z 13 listopada 2012 r. (k. 35 akt admin.), wskazywanie, jako adresu zamieszkania przy ul. [...] w odręcznym piśmie z 13 grudnia 2012 r., (k. 45 akt adm.) - nie sposób z samego faktu, że w pewnych przypadkach korespondencja docierała faktycznie do skarżącego, wywodzić jakoby była ona kierowana na właściwy adres czy też, jakoby powinnością strony było poinformowanie o zmianie adresu, w myśl art. 41 § 1 K.p.a., a uchybienie temu obowiązkowi mogłoby uzasadniać kierowanie korespondencji nadal na ten sam adres i doręczanie było skuteczne (w rozumieniu art. 41 § 2 K.p.a.). W polskim procesie administracyjnym obowiązuje zasada ograniczonego formalizmu. Organ administracji winien był ocenić, jaka jest w istocie wola strony. Nawet gdyby stwierdzono, w ramach postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wymeldowania, że określona osoba nie mieszka pod konkretnym adresem (w rozpoznawanej sprawie kwestia ta podlegała merytorycznej ocenie przez organ I. instancji), gdy wyrażono wolę, aby korespondencja była kierowana na określony adres należy to uszanować (patrz pozakodeksowe pojęcie adresu do korespondencji – tak samo wyrok WSA o sygn. akt I SA/Sz 89/11 opubl. LEX nr 1150609, dostępny w CBOSA). Wadliwa ocena organu, jakoby doszło do skutecznego doręczania korespondencji, w myśl art. 44 K.p.a., pod adresem ul. [...], skutkowała błędnym uznaniem, że w sprawie zaszły przesłanki ido stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu w związku z treścią art. 134 K.p.a.. W danym przypadku naruszenie przepisów postępowania mogło mieć więc niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podziela jedynie argumentacji Pełnomocnika skrzącego w zakresie, w jakim zdaje się on wywodzić, jakoby faktycznym miejscem zamieszkania Skarżącego, w rozumieniu art. 42 §. 1 K.p.a., był lokal, którego adres wskazywano do doręczania korespondencji – ul. [...]. Kwestia faktycznego miejsca zamieszkiwania skarżącego jest przedmiotem sprawy zakończonej nieostateczną decyzją o wymeldowaniu. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego, aby w granicach danej sprawy poddać kontroli także postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wykracza bowiem poza granice rozpoznawanej sprawy, w rozumieniu art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kontroli Sądu w ramach określonej sprawy nie może być akt wydany po zaskarżonym rozstrzygnięciu. Należy jedynie wskazać, że skarga na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu jest zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 1605/13. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.). Sąd nie uwzględnił wniosku Pełnomocnika strony o zasądzenie zwrotu kosztów w kwocie wyższej niż minimalne wynagrodzenie dla Pełnomocnika, bowiem nie został on w żadnym zakresie uzasadniony - zawiłością sprawy, nadzwyczajnym nakładem czasu itp.