IV SA/Wa 1179/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wyrażania zgody na nabycie nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako ppsa, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna, nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązane są więc wykazać nie tylko, że nie posiadają adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie mają ich mimo, iż podjęły wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 918/15, z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 559/15, z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt II OZ 152/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; a także J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W świetle art. 252 § 1 ppsa osoba prawna (inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest dokonanie oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające uwzględnienie żądania strony i ewentualne wydanie pozytywnego dla strony orzeczenia. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. W piśmie z dnia 22 maja 2018 r. wezwano [...] sp. z o.o. z siedzibą w L (dalej również "Spółka") do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartego w piśmie z dnia 11 maja 2018 r., poprzez złożenie go na urzędowym formularzu (PPPr) - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie zobowiązano stronę do złożenia – terminie 14 dni - dokumentów potwierdzających jej stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: 1. wyciągów z wszelkich rachunków bankowych Spółki, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy; 2. odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego Spółki oraz wszystkich zgłoszeń aktualizacyjnych złożonych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zgodnie z art. 5 i art. 9 ustawy z dnia 3 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; 3. sprawozdań finansowych Spółki za ostatnie dwa lata obrotowe; 4. odpisów zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (Spółki) za ostatnie dwa lata podatkowe; 5. dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z tytułu prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej w pierwszym kwartale bieżącego roku; 6. odpisów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług złożonych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w bieżącym roku; 7. wykazu środków trwałych Spółki. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 29 maja 2018 r. (karta nr 30 akt sprawy). W dniu 5 czerwca 2018 r. skarżąca złożyła do akt sprawy – na urzędowym formularzu PPPr - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona zadeklarowała wysokość kapitału zakładowego na kwotę 97.681,91 zł. Wartość środków trwałych określiła na 842.864,00 zł. Wykazała stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości – 276,00 zł. Przekreśliła rubryki formularza wniosku przeznaczone na informacje o stanie rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W uzasadnieniu wniosku Spółka stwierdziła, że nie prowadzi obecnie gospodarstwa rolnego, a jedyne wydatki dotyczą korespondencji. Ponosi je jednak prezes z własnych środków. Wnioskodawczyni podniosła też, że od kilku lat Spółka nie otrzymuje dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w związku z czym przynosi straty, a jej zobowiązania rosną. Strona dodała, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczy się kilkanaście spraw dotyczących płatności dla Spółki. Skonstatowała, że nie jest w stenie ponieść kosztów sądowych. W terminie wyznaczonym na nadesłanie wymienionych wyżej dokumentów źródłowych, potwierdzających stan majątkowy i możliwości płatnicze, skarżąca nie złożyła do akt sprawy żadnego z nich. Biorąc powyższe pod uwagę, należy zaznaczyć, że treść powołanego wyżej art. 246 § 2 ppsa jednoznacznie wskazuje na to, iż to na stornie spoczywa ciężar wykazania przesłanek pozytywnego załatwienia wniosku, które określono w tym przepisie. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej skarżącego, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania przyznania prawa pomocy. Spółka - pomimo wezwania (lit. a) - nie nadesłała wyciągu z jakiegokolwiek rachunku bankowego. Chociaż z art. 5 ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2017 r., poz. 869 ze zm.) wynika obowiązek zawarcia w zgłoszeniu identyfikacyjnym składanym do naczelnika urzędu skarbowego przez podatnika wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego m.in. wykazu rachunków bankowych, zaś z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy wynika obowiązek aktualizowania danych w tym zakresie, to strona – pomimo wezwania (lit. b) - nie przedstawiła też ani odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego, ani odpisu zgłoszenia (zgłoszeń) aktualizacyjnego. Nie można zatem ustalić, ani, jaki rachunek bankowy Spółka wskazała, rozpoczynając działalność gospodarczą, ani, czy rachunek ten uległ następnie zamknięciu. Wobec zaniechania wykonania wezwania we wskazanym wyżej zakresie nie sposób więc określić, czy Spółka korzysta obecnie z rachunku bankowego, a jeśli tak, to jakie jest jego saldo. Z pewnością natomiast, zwłaszcza w kontekście wielkości opłat sądowych w przedmiotowej sprawie (wpis od skargi 100 zł – zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z dnia 19 kwietnia 2018 r.; tyle samo jednorazowo inne opłaty sądowe), nie są w tym zakresie wystarczające informacje podane w uzasadnieniu wniosku, wedle których wydatki Spółki na korespondencję ponosi prezes z własnych środków, a od kilku lat Spółka nie otrzymuje płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Strona nie przedstawiła także jakichkolwiek dokumentów pozwalających na zweryfikowanie podanych we wniosku informacji o tym, że Spółka przynosi straty oraz o wysokości straty za ostatni rok obrotowy (lit. c, lit. d, lit. e wezwania), a także na uzyskanie niezbędnych informacji o środkach trwałych Spółki i ich wartości (lit. g wezwania). Odstępując od złożenia dokumentów źródłowych żądanych w wezwaniu z dnia 22 maja 2018 r. skarżąca uniemożliwiła zatem ustalenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Trzeba bowiem zaznaczyć, że referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych twierdzeniach strony. Konstrukcja art. 255 ppsa zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Tymczasem, Spółka, nie wykonując wezwania z dnia 22 maja 2018 r. w zakresie obejmującym obowiązek nadesłania dokumentów źródłowych, w istocie tej współpracy zaniechała. Należy ponadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). W rejestrze przedsiębiorców KRS (stan na 12 lipca 2018 r.) brak jest tymczasem informacji o zawieszeniu przez Spółkę działalności gospodarczej, o postępowaniu upadłościowym, układowym lub naprawczym, bądź o jej zaległościach. W tej sytuacji, uwzględniwszy wysokość opłat sądowych w przedmiotowej sprawie (wpis od skargi 100 zł i tyle samo jednorazowo inne opłaty sądowe) oraz nie dysponując – pomimo wezwania – dokumentami pozwalającymi zweryfikować wiarygodność twierdzenia skarżącej o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, referendarz sądowy stwierdza, że Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.