IV SA/Wa 1187/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2009 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Przedmiotem skargi wniesionej przez P. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu P. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. (data wpływu do organu) Z. R. -była małżonka P. R. - wystąpiła o wymeldowanie ww. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej były mąż nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 1,5 roku, ponieważ zamieszkuje u swojej matki, co zeznał również przed sądem na rozprawie rozwodowej. Od kilku lat związany jest z inną kobietą, a do ww. lokalu przychodzi jedynie po to, żeby wynieść kolejne rzeczy przed podziałem majątku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Prezydent W., powołując w podstawie prawnej art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: k.p.a.], orzekł o wymeldowaniu P. R. z pobytu stałego w ww. lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające oparte na zeznaniach świadków - lokatorów budynku nr [...] przy ul. [...] -pozwoliło stwierdzić, że P. R. faktycznie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kilku miesięcy, czasami tylko odwiedzając syna. Fakt nie zamieszkiwania P. R. potwierdziła również kontrola meldunkowa przeprowadzona przez funkcjonariusza Komisariatu Policji W. pismem z dnia 24 marca 2009 r. Kierując się zasadą, że ewidencja ludności ma charakter porządkowy, polegający na rejestracji danych o faktycznym miejscu pobytu, organ orzekający uznał, że dalsze utrzymywanie zameldowania P. R. w przedmiotowym lokalu stanowi fikcję meldunkową, a tym samym wypełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obligujące organ do wydania niniejszej decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji P. R. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Podniósł, że nie opuścił miejsca stałego pobytu, ponieważ regularnie przebywa w swoim mieszkaniu i spędza w nim czas wolny od pracy; w dalszym ciągu zamierza w nim przebywać. W mieszkaniu znajdują się jego meble i rzeczy osobiste (cały dorobek życia), posiada klucze od mieszkania. Nie zachodzi więc przesłanka pozwalająca stwierdzić fakt trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania. Zaznaczył, że w okresowych, krótkotrwałych miejscach pobytu nie zamierza i nie może przebywać na stałe nie mając na to zgody właścicieli. Wobec powyższego brak jest podstaw do wymeldowania go z lokalu przy ul. [...]. Stwierdził nadto, że jego - w istocie - chwilowe opuszczenie miejsca stałego zamieszkania i przebywanie w innych miejscach nie jest dobrowolne, lecz jest koniecznością wynikającą z agresywnego postępowania byłej małżonki i gróźb kierowanych pod jego adresem. Zaznaczył również, że fakt przebywania w ww. lokalu potwierdzają sąsiedzi z lokali znajdujących się najbliżej lokalu nr [...], co zostało zignorowane w toku postępowania przed organem I instancji. Jako niezrozumiały wskazał fakt powoływania na świadków osób z innego bloku bądź z innej klatki schodowej. Takie osoby, jego zdaniem, nie są w stanie potwierdzić okoliczności stałego przebywania w lokalu. Z powyższego, zdaniem odwołującego się wynika, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Stan faktyczny sprawy został bowiem błędnie ustalony, ocena materiału dowodowego jest fragmentaryczna, a decyzja nieprawidłowo i lakonicznie uzasadniona. Z tych względów wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji jest w pełni uzasadniony. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, P. R. nie przebywa na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Obecnie zamieszkuje zaś u swojej matki lub obecnej żony (związek małżeński został zawarty 8 stycznia 2009 r.). Potwierdziła to nie tylko Z. R., ale także policyjna kontrola meldunkowa (oparta na wywiadzie z sąsiadami) oraz przesłuchanie w charakterze świadka: W. W. i J. M. Świadek Z. M. wskazała wprawdzie, iż często widuje P. R., ale nie jest w stanie stwierdzić, czy ww. mieszka w przedmiotowym lokalu, czy tylko przychodzi do syna w odwiedziny. Tylko jeden świadek – S. T. zeznał, iż bardzo często widuje P. R. i może potwierdzić jego zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania. W świetle powyższego - zdaniem organu - należy przyjąć, że P. R. dobrowolnie i na stałe nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.; założył także nową rodzinę. Doszło więc do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym zaistniała podstawa do wydania decyzji o wymeldowaniu. Organ zaznaczył nadto, że okoliczności podniesione przez P. R. w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione, gdyż nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ badał jedynie fakt opuszczenia przez ww. miejsca stałego zameldowania, a to w rozpatrywanej sprawie niewątpliwe miało miejsce. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. R. wniósł o jej uchylenie i oddalenie wniosku Z. R. o wymeldowanie. W motywach skargi skarżący podniósł zarzuty zbieżne z zarzutami zaprezentowanymi w odwołaniu. Wskazał nadto, iż Wojewoda [...] nie rozpatrzył argumentów podniesionych w odwołaniu, które dobitnie wskazują na brak dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu. Zarzucił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy (zeznania świadków) nie został rzetelnie przeanalizowany i oceniony, przez co naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wskazał, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do żadnego z dowodów zawartych w odwołaniu potwierdzających czasowe opuszczenie lokalu przez skarżącego wymuszone, samowolnym i sprzecznym z prawem oraz zasadami współżycia społecznego, zachowaniem byłej małżonki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Badając zasadność wniesionej skargi organ nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego stanowiska i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Obecna na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie uczestniczka postępowania Z. R. złożyła do akt sądowych pismo procesowe z dnia 29 października 2009 r., w którym wniosła o oddalenie skargi oraz o ukaranie P. R. za składanie fałszywych zeznań (art. 233 kk). W piśmie tym wskazała m.in., że P. R. będąc jeszcze jej mężem wyprowadził się dobrowolnie z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. do innej kobiety, a następnie, 3 miesiące po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, ponownie się ożenił. W ww. lokalu pozostawił swój stary, rozpadający się narożnik oraz stare ubrania, aby upozorować dla celów ewentualnej kontroli, że nadal tam mieszka i przebywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2002 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, uznaje się za wypełnioną, w sytuacji ustalenia, że osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Oczywiście przy ustaleniu zamiaru opuszczenia lokalu nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278.00 (niepubl.)). Należy mieć na względzie, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce stałego pobytu. Dlatego też, obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Rozpatrując sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe, a zarzuty skargi w tym zakresie - nieuzasadnione. Wskazać należy przede wszystkim, że po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Prezydent W., jak i Wojewoda [...] zasadnie uznali, że zachodzą przesłanki do wymeldowania P. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...]przy ul. [...] w W. W trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że P. R. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Dowodzi tego w szczególności policyjna kontrola meldunkowa, oparta na wywiadzie z sąsiadami, w wyniku której ustalono, że "pod adresem W. ul. [...] m [...] nie zamieszkuje Pan R. P. W/w widywany jest sporadycznie przez sąsiadów jak przychodzi do mieszkania, ale w nim nie przebywa za długo" (pismo sporządzone przez funkcjonariusza Komisariatu Policji W. z dnia 24 marca 2009 r.). Dowodzą tego również zeznania sąsiadów: W. W. i J. M. oraz oświadczenia Z. R.. Z kolei zeznania Z. M. i S. T. nie potwierdzają, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu, jednakże - jak zasadnie przyjął organ - w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie podjęte w sprawie niniejszej jest nieprawidłowe. Zauważyć należy, że sam P. R. już w sierpniu 2008 r. na rozprawie rozwodowej oświadczył, iż mieszka u matki, a jego wizyty w mieszkaniu przy ul. [...] wiążą się z koniecznością sprawowania opieki nad synem (protokół rozprawy przed Sądem Okręgowym w W., [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r.). Potwierdza to również treść notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Urzędu W. w następstwie rozmowy telefonicznej z P. R. w dniu 30 marca 2009 r. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie podważył skutecznie wiarygodności oświadczenia zawartego w ww. notatce. Nie może bowiem stanowić o tym gołosłowne kwestionowanie jej treści. W skardze podniesiono zarzuty, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego ma charakter czasowy (a nie trwały) i nie było dobrowolne, lecz zostało wymuszone samowolnym i sprzecznym z prawem oraz zasadami współżycia społecznego zachowaniem byłej małżonki. Zdaniem Sądu twierdzenia te, podnoszone również w odwołaniu od decyzji organu I instancji, nie znajdują oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i jako takie, pozostają bez wpływu na ocenę dokonaną przez organy orzekające. Wskazać należy, iż dobrowolność opuszczenia lokalu oznacza wolny wybór osoby opuszczającej, niezależnie od tego, czy spowodowane jest to konfliktami małżeńskimi czy innymi przyczynami, jeśli nie mają one charakteru niezgodnego z prawem (bezprawnego) zmuszenia do opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA z 6 lipca 2007 r., II OSK 101/06, wyrok NSA z dnia 6 marca 2007 r., II OSK 401/06). Taka sytuacja - jak wynika z materiału dowodowego zebranego w kontrolowanej sprawie - nie miała miejsca. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że został zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu na skutek bezprawnego działania Z. R. Pomimo podnoszonych zarzutów odnośnie braku zamiaru trwałego opuszczenia mieszkania nie podjął żadnych prawem przewidzianych środków w celu obrony praw dotyczących tego lokalu i nie uzyskał rozstrzygnięcia o przywrócenie naruszonego posiadania. Wprawdzie w skardze, a następnie na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oświadczył, że w dniu 24 czerwca 2009 r. wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania spornego lokalu, jednak okoliczność ta -zaistniała po dacie wydania zaskarżonej decyzji - nie mogła być przedmiotem oceny Sądu bowiem podstawę orzekania stanowi dla sądu administracyjnego stan faktyczny ustalony przez organ w dacie orzekania i dlatego bez znaczenia dla jego oceny pozostają fakty i dowody zaistniałe już po wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd uznał za zasadne wnioski, jakie wyciągnął organ odnośnie do jego twierdzeń, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i pozbawione było cech dobrowolności. Brak podjęcia działań prawnych mających na celu powrót do lokalu (w dacie podjęcia przez organ ostatecznej decyzji) dowodzi braku takiego zamiaru. Nawet pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu, a tym samym o zamiarze stałego w nim przebywania. Nie można przy tym pominąć faktu, że skarżący w dniu 8 stycznia 2009 r. zawarł nowy związek małżeński, co - biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego - trudno uznać za okoliczność potwierdzającą zamiar trwałego związania centrum życiowego skarżącego w lokalu stanowiącym miejsce stałego pobytu byłej małżonki. Mając na względzie powyższe Sąd nie znalazł podstaw, aby zarzucić zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie, jak zarzuca skarżący, organ odwoławczy nie ustosunkował się szczegółowo do wszystkich zarzutów odwołania, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a, jednak powyższe uchybienie nie mogło mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a tylko takie, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Końcowo, odnosząc się do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, iż zwrot kosztów postępowania między stronami regulują przepisy art. 199 - 210 p.p.s.a. Postępowanie przed sądami administracyjnymi opiera się na zasadzie, zgodnie z którą zwrot kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego) może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona. Zważywszy, iż w sprawie oddalono skargę, brak jest podstaw do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu, którego działanie było przedmiotem skargi, od skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.