IV SA/Wa 1191/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant ref. staż. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi B. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 981/11 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 981/11; 2. uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011 nr [...]; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1191/16 UZASADNIENIE B. J. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 981/11 wydanego w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] o powierzchni 4289 m2. W skardze jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.).. Skarżąca podniosła, że podstawę wznowienia stanowi decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]października 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej uznał, w szczególności że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz 651 ze zm.) przepisu wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela bez udziału w postępowaniu i zgody na to pozostałych współwłaścicieli powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo. W sytuacji, gdy brak jest wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości organ powinien wezwać składającego wniosek do jego uzupełnienia. Uzupełnienie to będzie mogło polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli, bądź upoważnieniu jednego z nich do występowania w imieniu pozostałych. Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż wobec braku wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pochodzącego od wszystkich poprzednich współwłaścicieli, bądź od ich spadkobierców, postępowanie administracyjne, wszczęte na podstawie wniosku skarżącego należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa. Zgodnie bowiem z tym przepisem na organach administracji spoczywa obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Jedynie zgłoszenie wniosku przez wszystkie uprawnione podmioty dawałoby podstawę organom administracji do rozpoznania sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co do istoty i wydania w tej sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd, uznając za zgodne z prawem decyzje wydane przez organy obu instancji, nie badał sprawy pod względem merytorycznym uznając tym samym zarzuty skargi za nieuzasadnione. Kwestionowanemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie : 1. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) naruszenie art. 2 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz.192) w związku z Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lipca 1978r. w sprawie ustalenia terenów pod budownictwo jednorodzinne i ich podziale na działki budowlane - przez niewskazanie dowodów na podstawie których ustalono, że wymieniona w uzasadnieniu wyroku nieruchomość o nr hip [...] została objęta przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. i z mocy tej ustawy przejęta została na rzecz Państwa, b) naruszenie art.136 ust.3 u.g.n przez pominięcie art.137 stanowiącego część art.136 ust.3 u.g.n, c) naruszenie art.137 ust.1 u.g.n przez pominięcie badania, czy działka o obecnym nr ewid. [...] o pow. 855 m2 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (przejęciu) i czy zachodzą przesłanki zbędności, d) naruszenie art.136 ust.3 u.g.n przez błędną interpretację tego przepisu, w związku z żądaniem przyłączenia się do wniosku o zwrot wymienionej w uzasadnieniu wyroku nieruchomości o nr hip [...] wszystkich pozostałych właścicieli (lub następców prawnych), bez wcześniejszego zbadania przesłanki zbędności z art.137 ust.1 u.g.n. odnośnie działki o obecnym nr ewid. [...] o pow. 855 m2. 2. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: a) naruszenie art.7, art 77, art.80 k.pa. w związku z art.136 ust.3 i art.137 ust. 1 u.g.n. i w związku z Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lipca 1978r. - przez niezgromadzenie dowodów m. in. planu zagospodarowania przestrzennego i planu realizacyjnego w celu oceny, czy wymieniona w uzasadnieniu wyroku nieruchomość o nr hip [...] o pow. 4289 m2 została objęta przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. i czy została przejęta na rzecz Państwa z mocy tej ustawy i czy zachodzą przesłanki upoważniające organ administracji do zwrotu działki o obecnym nr ewid. [...] o pow. 855 m2, b) naruszenie art.105 § 1 k.p.a - przez błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i zaistniały warunki do umorzenia postępowania na podstawie art.136 ust.3 bez wcześniejszego zbadania, czy występują przesłanki zbędności określone art.137 ust. 1 u.g.n., c) naruszenie art.141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art.153 p.p.s.a. - przez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku błędnej oceny prawnej, mającej wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie Sądu i przez nieprzedstawienie zarzutów zawartych w skardze z dnia 5 maja 2011 r. i uzupełnieniach z dnia 10 maja 2011 r., 17 sierpnia 2011 r., 5 września 2011 r., 7 listopada 2011 r. i 14 listopada 2011 r. i nieuwzględnienie materiału dowodowego, d) naruszenie art.151 P.p.s.a. - przez utrzymanie decyzji organów I i II instancji w mocy bez wskazania dowodów na podstawie których ustalono, że wymienioną w uzasadnieniu wyroku nieruchomość o nr hip [...] objęto przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. i przejęto na rzecz Państwa z mocy tej ustawy, e) naruszenie art.151 P.p.s.a. - przez utrzymanie decyzji organów I i II instancji wydanych w oparciu o Zarządzenie Nr [...] Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lipca 1978r., które nie miało mocy obowiązującej i prawnej od dnia wydania, ponieważ naruszało art.2 i art.5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., f) naruszenie art.151 p.p.s.a. - przez utrzymanie decyzji organów I i II instancji wydanych w oparciu o art.136 ust.3 u.g.n., który nie ma zastosowania do wskazanej w uzasadnieniu wyroku nieruchomości nr hip [...] o pow. 4289 m2, ponieważ nieruchomość odebrano właścicielom bez podstawy prawnej i nie na rzecz Państwa, g) naruszenie art.151 p.p.s.a. - przez utrzymanie decyzji organów I i II instancji wydanych względem nieruchomości o nr hip. [...] o pow. 4289 m2, a nie względem działki o obecnym nr ewid. [...] o pow. 855 m2. Na poparcie przedstawionych zarzutów skarżąca w obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiła szereg argumentów. Ponadto stanowisko zaprezentowane w skardze zostało uzupełnione pismami skarżącej, które wpłynęły do Sądu w dniu 9 lipca 2013 r. i w dniu 23 września 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z 23 października 2013 roku sygn. akt I SA/Wa 8/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 981/11. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez B. J. wyrokiem z dnia 8 marca 2016r. sygn. akt I OSK 1370/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z uwagi na stwierdzenie przesłanki nieważności postępowania. W piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2016r. B. J. wskazała uzupełniającą podstawę skargi o wznowienie postępowania tj. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015r. i wyjaśniła, że powyższą okoliczność podniosła w piśmie procesowym z dnia 23 października 2015r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzupełnieniu skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania umożliwia rozpoznanie sprawy, w której zapadł wyrok prawomocny. Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w Dziale VII P.p.s.a. Powyższe wynika z treści art. 270 P.p.s.a. Według art. 277 i 279 P.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna: 1) być wniesiona – poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach – w terminie trzymiesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, 2) zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 3) zawierać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, 4) zawierać okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia, 5) zawierać żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrzenie skargi o wznowienie, co wynika z art. 280 § 1 P.p.s.a, warunkuje wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów powoduje to, że rozpoznanie skargi o wznowienie jest niemożliwe, skutkując jej odrzuceniem. Skarga wniesiona przez stronę w dniu 3 grudnia 2013r. spełnia wszelkie formalne przesłanki pozwalające na jej merytoryczną ocenę. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oparta została na dwóch podstawach. Po pierwsze na podstawie określonej w art. 273 § 2 P.p.s.a. Wskazując w/w podstawę wznowienia, strona powołała się na nowe okoliczności faktyczne i nowy dowód, o których dowiedziała się dopiero w dniu 16 października 2012 r., tj. w dacie w której odebrała decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]października 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. Tym nowym dowodem, wskazującym na zaistnienie nowej i nieznanej okoliczności jest bowiem zdaniem strony, powołana decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]października 2012 r. Po drugie na podstawie określonej w art. 272 § 1 P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2016r. uzupełniającym skargę strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015r. sygn.. akt SK 26/14 (Dz.U. z 2015r., poz. 1039). Sąd uznał, że strona powołała się na powyższą podstawę wznowienia w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, gdyż jak wskazała, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, podniosła tę okoliczność w piśmie złożonym w dniu 24 października 2015r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej. W ocenie sądu jedynie przesłanka wznowienia oparta na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest uzasadniona. W wyroku z dnia 28 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 136 st. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym sąd oparł swoje orzeczenie na ocenie zgodności decyzji z przepisem prawa uznanym następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Według powołanego w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględnienie przez sąd w wyroku z dnia 28 listopada 2011r. innego stanu prawnego i takiej wykładni przepisu, która narusza Konstytucję obligowało sąd rozpoznający skargę o wznowienie postępowania do jej uwzględnienia, a w konsekwencji uchylenia wyroku sądu i wydanych przez organy administracji publicznej decyzji. Konieczność uchylenia zarówno decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011r., jak też utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011r. wynikała z tego powodu, że umarzając postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w sprawie, a więc nie zgromadziły i nie oceniły materiału dowodowego pod kątem zasadności żądania zwrotu nieruchomości. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga zapewnienia możliwości rozpoznania sprawy przez organy administracji publicznej dwóch instancji. Sąd zobowiązany jest jedynie do dokonania kontroli w zakresie zgodności z przepisami prawa decyzji rozstrzygających sprawę. Zdaniem Sądu, powoływana we wniosku o wznowienie postępowania jako nowa okoliczność w sprawie, decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012r. nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki z art. 273 § 2 P.p.s.a. Decyzja ta odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, które zostały ocenione jako zgodne z prawem wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r. Nie stanowi więc nowego faktu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Z pewnością nie jest taką okolicznością dowiedzenie się przez stronę, że organ był związany oceną prawną wyrażoną przez sąd. Wobec uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania ze względu na zgłoszoną w sprawie podstawę wznowienia z art. 272 § 1 P.p.s.a., sąd na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 135 P.p.s.a. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 981/11 oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji publicznej uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015r. sygn. akt SK 26/14, zgromadzą materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy, dokonają wszechstronnej jego analizy z uwzględnieniem stanowiska stron. O kosztach postępowania sad orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.