IV SA/Wa 1242/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi M. B. i W. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - IV SA/Wa 1242/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzje z dnia [...] kwietnia 2009r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r. W uzasadnieniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, iż z wniosku M. i W. B. Prezydent Miasta K. prowadził postępowanie w sprawie wymeldowania K. K. z pobytu stałego z lokalu [...]przy ul. [...]w K. Decyzją z dnia [...]listopada 2008r. Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu [...]przy ul. [...]w K. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia K.K. wniósł odwołanie do Wojewody [...], który decyzją z dnia [...]stycznia 2009r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W dniu 16 marca 2009r. K. K. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r.. Decyzja datowana na [...]kwietnia 2009r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r. Rozpatrując powyższy wniosek Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wywodził, że w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ wszczyna nowe postępowanie, w którym bada rozstrzygnięcie pod kątem zgodności z prawem w dacie jego wydania, w oparciu o przesłanki wyszczególnione w art. 156§1 k.p.a. Jednym z takich przypadków jest sytuacja, w której organ wydający decyzję rażąco naruszył prawo. Aby stwierdzić nieważność decyzji nie wystarcza ustalenie naruszenie prawa w toku postępowania prowadzonego przez organ, lecz należy jednocześnie stwierdzić, że naruszenia te mają charakter kwalifikowanych wad prawnych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oceniając rozstrzygnięcie Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzje Prezydenta Miasta K. o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. pod katem przesłanek, o których mowa w art. 156§1 k.p.a. stwierdził, iż decyzja ta jest obarczona wada rażącego naruszenia prawa materialnego i procesowego polegającą na naruszeniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. u. z IV SA/Wa 1242/09 2006r., Nr 139, poz.993 ze zm.) oraz art. 7 i art. 77§1 k.p.a., co stanowi przesłankę, o której mowa w art. 156§1 pkt. 2 k.p.a. W myśl tego przepisu prawa organ orzeka o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. Rolą organu orzekającego w sprawie jest ustalenie ponad wszelka wątpliwość, że osoba, której postępowanie dotyczy faktycznie we wskazany sposób opuściła miejsce pobytu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wywodził, że organ administracji publicznej zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. powinien był podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązany był w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Prezydent Miasta K. wydał decyzję o wymeldowaniu K. K. na podstawie wniosku i oświadczenia stron M. i W. B.. Zebrany zaś materiał dowodowy nie pozwał na ustalenie stanu faktycznego, w oparciu o który można było ustalić fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymanie przez Wojewodę [...]decyzji I organu I instancji bez ustalenia faktu dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu przez K. K. stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego faktu, iż razem z mężem W. B. stała się nowym najemca lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. organ wywodził, że ewidencja ludności służy tylko rejestracji danych o miejscu pobytu osoby i nie ma żadnego prawa do przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzja Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r., którą utrzymano w mocy decyzje Prezydenta Miasta K. z dnia [...]listopada 2008r. o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. została wydana z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, zachodzi zatem podstawa do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156§1 pkt 2 k.p.a. IV SA/Wa 1242/09 Z powyższą decyzją nie zgodzili się M. i W.B. i wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wymeldowania K. K. z lokalu mieszkalnego nr [...]położonego przy ul. [...]w K.; - art. 156§1 pkt. 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa materialnego i procesowego polegającą na naruszeniu przepisów prawa art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]kwietnia 2009r. W uzasadnieniu skargi M. i W. B. wywodzili, że z ich wniosku zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego K. K. z lokalu nr [...]w budynku położonym przy ul. [...] w K. K. K. nie zamieszkuje w tym lokalu i sytuacja taka miała już miejsce w chwili obejmowania przez skarżących lokalu w dniu 11 kwietnia 2008r. , a także w chwili wydania decyzji przez organ I i II instancji o wymeldowaniu K. K. Skarżący wskazywali, że zarządcą budynku przy ul. [...]w K. jest Gmina K. - Miejski Zarząd Budynków w K. Poprzednimi najemcami lokalu nr [...] byli M. i A. K. K.K. zameldowany jest w lokalu nr [...]od dnia 27 marca 1996r. Małżonkowie B. stwierdzili, że w wyniku zamiany mieszkań otrzymali skierowanie na lokal nr [...]przy ul [...]w K. , zaś państwo K. otrzymali skierowanie na lokal nr [...]w budynku przy ul. [...]w K. wraz z synem K. K. Skarżący stwierdzili, że w dniu 11 kwietnia 2008r. zawarli z Miejskim Zarządem Budynków w K. umowę najmu na przedmiotowy lokal. Państwo B. wywodzili, ze K.K. nie przebywał w lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. w chwili przekazywania im tego lokalu., nie było też w nim Żadnych jego rzeczy osobistych. Obecnie K. K. przebywa w Zakładzie Karnym. IV SA/Wa 1242/09 Zdaniem skarżących organ I instancji orzekający w sprawie o wymeldowaniu podjął wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia faktycznego stanu sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, przeprowadzając w tym zakresie pełne, dokładne postępowanie wyjaśniające. W decyzji z dnia [...]stycznia 2009r. Wojewoda [...]wskazał, iż w wyniku zamiany mieszkań, sporny lokal przestał być dla K. K. miejscem pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Bezsprzecznym bowiem jest iż w przedmiotowym mieszkaniu nie znajduje się centrum życia osobistego, rodzinnego i zawodowego K. K. Organ ustalił, iż K.K. pismem z dnia 9 października 2008r. został powiadomiony o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wymeldowania wraz z prośba o nadesłanie wyjaśnień. Pismo to odebrał osobiście i nie ustosunkował się do jego treści. W ocenie skarżących skoro K. K. nie podjął żadnych działań faktycznych, a więc należało uznać, że nie miał i nie ma on zamiaru powrotu do tego lokalu. Skarżący stwierdzili, że fakt nieprzebywania K. K. w lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. został potwierdzony między innymi pismem z Biura Adresowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 11 kwietnia 2008r. z którego nie wynika, aby w tym lokalu pozostały jakiekolwiek rzeczy osobiste K. K. Zdaniem skarżących okoliczności te wskazują na niezasadność argumentu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż decyzja Wojewody [...]nie została poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy z naruszeniem zasady wszechstronnego zebraniu i rozpatrzenia materiału dowodowego - art7 i art. 77 k.p.a. Skarżący wywodzili, że zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje. Nie jest w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do zamieszkania. Zamiana mieszkań i zawarcie związanych z tym umów najmu w ocenie małżonków B. należy wiązać z opuszczeniem lokalu przez rodzinę K., w tym i K. K. i tym samym jest również kolejna samodzielną przesłanką do wymeldowania K. K. z lokalu nr [...]. Skarżący podnosili, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie służy celom ewidencji i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. K. K. zaś w chwili wydawania decyzji przez organ I i II instancji nie zamieszkiwał w tym lokalu. IV SA/Wa 1242/09 Zdaniem małżonków B. przebywanie K. K. w zakładzie karnym nie uzasadnia badania, czy opuścił lokal dobrowolnie skoro nie wyraził zamiaru powrotu do tego lokalu, a nie zamieszkiwanie w tym lokalu przez K. K. nie nastąpiło w wyniku bezprawnych działań osób trzecich uniemożliwiające pobyt w lokalu. Ponadto w ocenie skarżących zaistniał brak obiektywnej możliwości realizacji przez K. K. ewentualnej woli przebywania w lokalu nr [...]ponieważ małżonkowie B. są dla niego osobami obcymi, a rodzina B. składa się z trzech osób, lokal zaś ma powierzchnie 29m2. Podsumowując skarżący wskazali, że organ wymeldowujący K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...] w K. nie naruszył w sposób rażący art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w niósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Organ wywodził, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych podejmując decyzję o wymeldowaniu osoby, organ winien ponad wszelką wątpliwość ustalić sposób opuszczenia lokalu przez osobę w sprawie której toczy się postępowanie to jest dobrowolność i trwałość. Czasowe przebywanie w zakładzie karnym K. K. nie jest w rozumieniu powyższej ustawy opuszczeniem miejsca stałego pobytu w sposób trwały. Nie zostały ustalone dokładnie okoliczności opuszczenia lokalu przez zainteresowanego, który nie wyraża zgody na wymeldowanie. Odnosząc się do przedłożonego przez skarżących protokołu zdawczo - odbiorczego Minister Spraw Wewnętrznych i administracji stwierdził, iż w toku postępowania o stwierdzenie nieważności nie był upoważniony do prowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego, lecz obowiązany był do dokonania oceny, czy na podstawie zebranego w dacie wydania decyzji materiału dowodowego organ orzekł w sprawie zgodnie z obowiązującym prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póz. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działania administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli IV SA/Wa 1242/09 przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd bada, czy zaskarżone akty lub czynności nie naruszają prawa materialnego lub przepisów procedury obowiązujących w dniu ich wydania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, nie oceniając ich natomiast z punktu widzenia słuszności lub celowości. Skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Żaden z zarzutów skarżących nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ani też w jego ocenie przedstawionej w zaskarżonej decyzji. Zasadne jest twierdzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż decyzja Wojewody [...] obarczona jest jedną z przesłanek nieważnościowych o których mowa w art. 156 k.p.a. W ocenie wojewódzkiego Sądu Administracyjnego słusznie przyjął Minister Spraw wewnętrznych i Administracji, iż decyzja Wojewody [...]z dnia [...]stycznia 2009r. narusza treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W judykaturze orzeczniczej przyjęto, że w świetle art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego pobytu, z wola koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Opuszczenia lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu określany na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności , z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Tak więc pod pojęciem "zamiaru", w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tyle słowne wyrażenie przez osobę zainteresowaną swojej woli, lecz wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia faktów ( por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06), a także rzeczywiste możliwości przebywania w danym lokalu (por. wyrok z dnia 6 grudnia 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1800/06). Ważnym i elementarnym elementem w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie, czy zainteresowany opuścił lokal w sposób dobrowolny. IV SA/Wa 1242/09 W omawianym przypadku Wojewoda [...] nie ustalił, czy zachodzą obiektywnie przedstawione wyżej okoliczności. Słusznie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie przeprowadzono postępowania w sposób zakreślony w art. 7 i art. 77 k.p.a. Postępowanie to winno zmierzać do ustalenia czy zachodzą przesłanki do wymeldowania K. K. z lokalu Ne [...] położonego przy ul. [...]w K. Podnieść za organem kontrolującym należy, że do obowiązków organów wydających decyzję o wymeldowaniu należało pełne zgromadzenie materiału faktycznego pozwalające na bezsporne ustalenie stanu faktycznego i subsumcje go do właściwej normy prawnej w tym wypadku art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadnie Minister stwierdził, że organ oparł się jedynie na podstawie wniosku i oświadczenia W. B. Zasadnie organ wywodził w decyzji z dnia [...]kwietnia 2009r., że nie ustalono w sprawie, kiedy faktycznie K. K. opuścił przedmiotowy lokal, a w szczególności, czy miało to miejsce przed osadzeniem w zakładzie karnym, czy też wiązało się to z faktem osadzenia w jednostce penitencjarnej. Okoliczności te mogą mieć istotne znaczenie dla oceny dobrowolności, jak i w pewnym aspekcie również trwałości opuszczenia lokalu nr [...]przy ul. [...]w K. przez K. K. Słusznie w decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wywodzi, że organ niższego rzędu nie wyczerpał wszystkich możliwych środków dowodowych zakreślonych w kodeksie postępowania administracyjnego, czym naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. Powyższe naruszenie proceduralne \miało bezpośredni wpływ na naruszenie normy prawa materialnego zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadnie organ ocenił, że przedłożenie na etapie postępowania sądowego protokołu zdawczo - odbiorczego nie może mieć wpływu na rozstrzygniecie organu procedującego w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Na marginesie jedynie podkreślić należy, ze sam fakt braku rzeczy zainteresowanego w lokalu nie świadczy jeszcze o trwałym i dobrowolnym przez niego opuszczeniu tego miejsca zamieszkania. Organ bowiem winien ustalić, czy lokal ten został dobrowolnie opuszczony na trwałe przez K. K., łączne z okolicznością związana z usunięciem z tego miejsca jego rzeczy. Podkreślić należy, iż niezasadne jest twierdzenie skarżących, iż zawarcie umowy najmu lokalu w zwiadu z zamianą mieszkań stanowi podstawę samodzielną do IV SA/Wa 1242/09 wymeldowania K. K. Zauważyć bowiem należy, że wymeldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną, a w postępowaniu tym organ nie bada uprawnień do lokalu, nie jest istotne czy i jakie prawi przysługuje osobie, w tym czy jest to prawo najmu czy własności. Nie zasługuje również na uwzględnienie twierdzenie skarżących, ze skoro rodzice zainteresowanego zamieszkują pod innym adresem, to również dotyczy to K. K. Zainteresowany jest bowiem osobą dorosła nie podlegającą już pieczy prawnej rodziców. Reasumując decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie narusza prawa. Okoliczności przedstawione wyżej świadczą o zasadności zastosowania przez organ art. 156§2 k.p.a, albowiem zasadnie uznano, ze decyzja Wojewody [...] w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego to jest art. 156§1 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Mając na względzie powyższe skarga została oddalona. Orzeczenie oparto o treść art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póz. zm.).