IV SA/Wa 1250/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z [...] kwietnia 2009 r., orzekającą o wymeldowaniu J. N. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ uznał, iż w niniejszej sprawie przesłanka opuszczenia lokalu została spełniona, co ustalono w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wnioskodawca – R. N. oświadczył, że jego córka J. N. od dwóch lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Wyprowadziła się dobrowolnie, zabrała swoje rzeczy, a obecnie mieszka w C. Pozostałe rzeczy, należące do J. N. i jej matki M. N., zostały przeniesione do piwnicy. Obecnie lokal jest zamknięty i wyżej wymienione nie mają fizycznej możliwości zamieszkiwania w nim, Z kolei M. N. stwierdziła, że na stałe wraz z córką mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Tu posiadają swoje rzeczy. J. N. jest ciężko chora, a kontakty z ojcem pogarszają jej stan zdrowia. W związku z powyższym córka czasowo przebywa u cioci w W. Ponadto M. N. dołączyła do akt sprawy wyrok rozwodowy, w którym ustalono, że może ona korzystać z jednego z pokoi w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. oraz wyrok Sądu Rejonowego w M., w którym uznano R. N. za winnego znęcania się fizycznego i psychicznego nad M. N. w okresie od 1998 do 2001 r. Komenda Powiatowa Policji w M. poinformowała, że w rozmowie z M. N. ustalono, iż J. N. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M., ale ze względu na chorobę często wyjeżdża, D. R., która bywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. stwierdziła, że J. N. mieszka w nim, jednak ze względu na stan zdrowia często wyjeżdża. Sąsiadka A. W. oświadczyła, że J. N. do niedawna zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, jednak z uwagi na sprawy rodzinne J. N. czasowo przebywa poza miejscem stałego pobytu. Nie wyprowadziła się dobrowolnie, pozostawiła meble, sprzęt domowy, część rzeczy osobistych. Natomiast sąsiadka Z. S. wyjaśniła, że J. N. mieszka na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Zajmuje wraz z matką jeden pokój. Ze względu na stan zdrowia i zachowanie ojca czasowo opuściła przedmiotowy lokal. Świadek I. Z. stwierdził, że nikt nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Kilkakrotnie pukał do drzwi, ponieważ chciał odwiedzić kolegę – R. N., ale nikt nie otwierał. Gdy jedzie do pracy spogląda w okna lokalu i zawsze jest tam ciemno. Z informacji przekazanych przez Sąd Rejonowy w M. wynika, że J. N. nie występowała o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Urząd Gminy w M. podjął działania w celu ustalenia charakteru pobytu J. N. w miejscowości C. w nieruchomości nr [...] lub [...]. Kierowana do J. N. korespondencja wracała nieodebrana z adnotacją, że wymieniona nie zamieszkuje pod żadnym z wyżej wskazanych adresów. Z kolei Komenda Powiatowa Policji w M. ustaliła, że J. N. czasowo przebywa w nieruchomości nr [...] w C. J. N. dokonała zameldowania na pobyt czasowy pod adresem: [...] na okres od 2 stycznia 2009 r. do 2 stycznia 2010 r. W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, że J. N. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w M. M. N. - pełnomocnik J. N. - w skardze na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. - wskazała, że jej córka jest chora na schizofrenię i wymaga szczególnej opieki. W C. córka zameldowana jest jedynie czasowo. Wskazała także, iż do Sądu w M. złożony jest wniosek o przywrócenie praw do zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Następnie na rozprawie aplikant adwokacki J. D. z substytucji adw. A. M., ustanowionego z urzędu w sprawie poparła skargę, wskazując na argumentację, mającą uzasadniać jej uwzględnienie i wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uczestnik postępowania – R. N. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w przedmiotowym lokalu nikt nie mieszka, ponieważ była żona z córką wyprowadziły się około 3 lata temu. Wyżej wymienione posiadają nadal klucze do tego mieszkania, W mieszkaniu znajdują się jakieś rzeczy, przy czym mieszkanie to jest bardzo blisko miejsca obecnego zamieszkania byłej żony i córki. Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993, ze zm.) stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy stanowiąca, że w sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, Lex nr 360269). W ocenie Sądu, rozstrzygnięcia organów administracji o wymeldowaniu J. N. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. są zgodne z prawem, ponadto uwzględniają wykładnię przepisów dotyczących wymeldowania, jaka została ukształtowana na tle wyroków sądów administracyjnych. Nadto postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z regułami, wynikającymi z K.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wymeldowania danej osoby, badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) wskazał m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Mimo iż przedmiotowy wyrok TK nie odnosił się bezpośrednio do art. 15 ust, 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jego wejście w życie miało bezpośredni wpływ na zakres jego stosowania. Powołany przepis, pomimo braku dostosowania jego treści do nowej sytuacji prawnej, nie mógł być stosowany w części, w jakiej odsyłał do art. 9 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało faktycznie, iż przestała istnieć przesłanka związana z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 482/05, Lex nr 196690). W związku z tym, z ram postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania, usunięte zostało cywilnoprawne uprawnienie do lokalu. Zatem ani dla organów administracji publicznej, ani dla sądu administracyjnego, nie ma znaczenia tytuł prawny skarżącego do lokalu. Tym samym decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego prawa do lokalu, służy jedynie celom ewidencyjnym. W związku z tym rozstrzygnięcie organów oparte na badaniu przesłanki faktycznego opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu stałego należy uznać za trafne i zgodne z obowiązującym prawem. Jak wynika z zeznań wnioskodawcy R. N., J. N. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od dwóch lat. Obecnie mieszka w miejscowości C., dokąd zabrała swoje rzeczy. Lokal nr [...] przy ul. [...] w M. jest zamknięty i ani J. N., ani jej matka nie przebywają w nim. Fakty te nie były kwestionowane przez pełnomocnika J. N. –M. N., która oświadczyła, że córka czasowo przebywa u cioci w W. Jako powód powyższego pełnomocnik wskazała stan zdrowia córki, który dodatkowo pogarszają kontakty z ojcem. Z zeznań D. R. wynika, że J. N. co prawda mieszka w przedmiotowym lokalu, ale ze względu na stan zdrowia często wyjeżdża. Natomiast sąsiadki: A. W. i Z. S. oświadczyły, że J. N. czasowo przebywa poza miejscem pobytu stałego. I. Z. zaś stwierdził, że kilkakrotnie próbował odwiedzić R. N., jednak nikogo nie było w domu. Podniósł także, iż gdy wyjeżdża rano do pracy, to spogląda w okna lokalu, w którym jest ciągle ciemno, Z ustaleń Komendy Powiatowej Policji w M. wynika, że J. N. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M., jednak ze względu na chorobę często wyjeżdża. Obecnie czasowo przebywa w nieruchomości nr [...] w C., gdzie została zameldowana na pobyt czasowy od 2 stycznia 2009 r. do 2 stycznia 2010 r. Również Urząd Gminy w M. podjął działania w celu ustalenia charakteru pobytu J. N. w miejscowości C. w nieruchomości nr [...] lub [...], jednakże kierowana do J. N. korespondencja wracała nieodebrana z adnotacją, że wymieniona nie zamieszkuje pod żadnym ze wskazanych adresów. Wobec powyższego należy uznać, że J. N. wyprowadziła się z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Nic nie wskazuje przy tym na to, że opuszczenie przedmiotowego lokalu było przymusowe. Co prawda pełnomocnik skarżącej wskazywała, że J. N. opuściła lokal na skutek zachowania ojca, jednakże z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, by skarżąca skorzystała z przysługujących jej uprawnień dla ochrony swego posiadania określonych w art. 344 § 1 Kc. Pełnomocnik skarżącej w skardze wskazała, iż wystąpiła ze stosownym wnioskiem do Sądu, jednakże organ administracji bada sprawę na tle stanu faktycznego, występującego w trakcie orzekania, a jak wskazano wyżej, w materiale dowodowym sprawy brak dowodu na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie naruszonego posiadania. Pełnomocnik skarżącej wskazała, że skarżąca ma zamiar powrócić do przedmiotowego lokalu, jednakże jak słusznie wskazał organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo, sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi on być połączony z przebywaniem, polegającym na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Jak wynika z akt sprawy, J. N. była zameldowana na pobyt czasowy pod adresem C. [...] od 2 stycznia 2009 r. do 2 stycznia 2010 r. Jednakże należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż nie można dopuścić do sytuacji, w której osoba, w stosunku do której zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego, niweczyła to postępowanie poprzez czasowe meldowanie się i wymuszała w ten sposób na organach administracji wydawanie decyzji o odmowie wymeldowania. Należy bowiem podkreślić, że choć dopuszczalna jest możliwość posiadania równolegle dwóch meldunków (stałego i czasowego), to jednakże nie zamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego nie ma cech trwałości, a jednocześnie pomiędzy zamieszkiwaniem w miejscu pobytu czasowego, a dokonaniem w nim zameldowania nie powinna występować rozbieżność czasowa, a przynajmniej rozbieżność ta winna być nieznaczna. Powyższe - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie, w której do zameldowania na pobyt czasowy doszło po upływie dłuższego czasu od faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego. W sytuacji, gdy J. N. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu spełnia przesłanki z art. 15 ust, 2 ustawy o ewidencji ludności, a zatem było dobrowolne i trwałe, należy uznać, że rozstrzygnięcia organów były w tym zakresie prawidłowe. Ponadto działając z urzędu Sąd nie dopatrzył się naruszeń procedury administracyjnej, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku, O kosztach udzielonej pomocy prawnej orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) w zw. z art. 250 P.p.s.a.