IV SA/Wa 1256/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-05
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Kaja Angerman, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, prawidłowo oceniło, czy naruszenie prawa miało charakter rażący, nie przeprowadzając ponownego postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania kwestionowanego postanowienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 15, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Organ nie przeprowadził wystarczających czynności wyjaśniających i nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, ograniczając się do ogólnikowej kontroli własnego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, nie zbadał ponownie samodzielnie sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego z daty wydania kwestionowanego postanowienia, co jest niezbędne przy ocenie przesłanek stwierdzenia nieważności, w tym rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy o odmowie wydania zaświadczenia, że działki przeznaczone są pod realizację siedliska rolniczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie SKO, uznając, że organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 stycznia 2019 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. M. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Warszawa, 5 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
IV SA/Wa 1256/19
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. po rozpatrzeniu wniosku T. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2019r., którym odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] maja 2017r. znak: [...] o odmowie wydania zaświadczenia, że działki o nr ew. [...],[...],[...] we wsi [...] gm. [...] przeznaczone są pod realizację siedliska rolniczego.
Postanowienie było wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
Postanowieniem z [...] maja 2017r. Wójt Gminy [...] odmówił wydania zaświadczenia, że działki nr ew. [...],[...],[...] we wsi [...] gm. [...] przeznaczone są pod realizację siedliska rolniczego. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że Wójt Gminy [...] na wniosek strony w dniu [...].12.1999r. wydal decyzję nr [...] zezwalającą na budowę siedliska rolniczego w ramach projektu indywidualnego. Powyższa decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi na dany czas przepisami prawa, według których o pozwolenia na budowę siedliska rolniczego mógł się ubiegać właściciel posiadający nie mniej niż 1 ha użytków rolnych. Pozwolenia na budowę zostało wydane zgodnie z tymi zasadami i mogło być przez wnioskujących zrealizowane. Z posiadanych informacji Urzędu Gminy [...] z wypisu z rejestru gruntów wynika, że obecnie skarżący nie jest rolnikiem z punktu widzenia kodeksu cywilnego, gdyż nie posiada na terenie Gminy [...] gruntów rolnych. Z uwagi na okres przekraczający 2 lata w realizacji inwestycji siedliska rolniczego pozwolenia na budowę z mocy prawa wygasło.
W dniu [...] lipca 2018r. do Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] wpłynął wniosek T. M. o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że Prokuratura Rejonowa w [...] w postanowieniu z dnia [...].06.2018r. m.in., że "W realiach niniejszej sprawy faktem bezspornym pozostaje, że utworzenie siedliska B. i T. M. odbyło się w zgodzie z uprzednio obowiązującymi przepisami prawa, tj. ustawą z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W wyniku utworzenia siedliska, odpowiednie organy samorządu terytorialnego odpowiedzialne za uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania powinny wykonać zobowiązania płynące z przepisów ogólnie obowiązującego prawa (ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych), jak również z treści pisma Urzędu Wojewódzkiego w [...] i dokonać odnotowania faktu powstania siedliska, jeszcze przed [...] marca 1992r. tj. przed datą sporządzenia decyzji administracyjnej nr [...] zezwalającej na budowę ogrodzenia na terenie działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...]. Nie wykonanie wskazanego obowiązku należy uznać jako naruszenie prawa administracyjnego, podobnie ja wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 1999r. przez Wójta Gminy [...] pozwalającej na budowę domu jednorodzinnego".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2019r. sygn. [...] (błędnie nazwanym decyzją) odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] maja 2017r. o odmowie wydania zaświadczenia, że działki o nr ew. [...],[...],[...] we wsi [...] gm. [...] przeznaczone są pod realizację siedliska rolniczego. W uzasadnieniu Kolegium wskazało w szczególności, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności ww. postanowienia. Skoro z danych znajdujących się w posiadaniu Wójta Gminy [...] nie wynikają dane pozwalające na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez T. M., to zasadnie organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia, nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. W tym świetle wydawanie zaświadczeń ma charakter pochodny. W wyniku analizy sprawy Kolegium ustaliło, że nawet jeżeli uznać, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie prawa, to jednak nie można uznać, że miało ono charakter rażącego naruszenia, a tylko takie może być podstawą do stwierdzenia nieważności postanowienia. O rażącym naruszeniu prawa może być mowa wyłącznie w sytuacji, gdy treść postanowienia pozostaje w wyraźnej sprzeczności z konkretnym przepisem prawa, co nie daje się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. Kolegium przytoczyło również fragment uzasadnienia postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z [...] czerwca 2018r., sygn. akt [...], w którym podano m.in. że "Powracając do kwestii ewentualnej odpowiedzialności Wójta Gminy [...] i innych funkcjonariuszy publicznych z Urzędu Gminy [...] należy wskazać, że obecne przepisy prawa nie przewidują możliwości konwalidacji uchybień, których dopuścili się urzędnicy zasiadających w Urzędzie Gminy w latach 1992-1999.".
Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. T. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO wskazało, że choć w niniejszej sprawie winno dojść do wydania postanowienia, a zamiast postanowienia, Kolegium podjęło w sprawie decyzję, to jedynie sama forma wydanego aktu nie stanowi przesłanki do jego wyeliminowania z obrotu prawnego w sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia w nim zawartego odpowiada prawu. Tego rodzaju uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a strona z tej okoliczności nie poniosła żadnych ujemnych skutków.
Organ przypomniał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej zawartej w art. 16 Kpa. Dlatego też stosowane może być włącznie w ściśle określonych sytuacjach przewidzianych w art. 156 § 1 Kpa. Jedną z przesłanek jego zastosowania, zawartą w pkt 2 w/w przepisu, jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W postępowaniu nieważnościowym bada się, czy sporna decyzja była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, w chwili jej wydawania.
W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej organ nadzoru winien dokonać na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc w postępowaniu nadzorczym badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności.
Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych, w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów w demokratycznym państwie prawnym. Obowiązkiem organu badającego ważność decyzji w aspekcie przesłanki rażącego naruszenia prawa jest wyraźne ustalenie, który konkretny przepis został naruszony, przy czym, rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania weryfikowanej decyzji.
Organ wyjaśnił, że zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną, tworzącą określone skutki prawne w drodze faktów. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego.
Zaświadczenie nie wiąże organu. Jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia czy zaświadczenia o określonej treści również nie ma zastosowania res iudicata. Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi czy też dane te mogą ulec zmianie (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1488/10).
Stosownie do treści art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie, jeżeli osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest zaś wydać zaświadczenie w myśl art. 218 § 1 k.p.a., gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenia ma również przepis art. 218 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że zaświadczenie wydawane przez organ stanowi oświadczenie wiedzy tego organu oparte na danych będących w jego posiadaniu, co wynika wprost z art. 218 § 1 k.p.a.
Nie jest dopuszczalne w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że skoro zaświadczenie z istoty swej może dotyczyć niebudzących wątpliwości danych znajdujących się w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach, przedmiotem żądania nie może być wniosek dotyczący danych niejasnych, niespójnych oparty o dokumenty historyczne dostarczone przez wnioskodawcę.
Zdaniem organu również treść uzasadnienia postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] czerwca 2018r., sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. nie przesądza istnieniu, w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach, danych pozwalających na wydanie zaświadczenia o żądanej treści.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym, w którym organ poświadcza informacje, które posiada, i nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego lub prawnego ponieważ działanie takie przekształciłoby postępowanie o wydanie zaświadczenia w postępowanie administracyjne ogólne, co byłoby w sprzeczności z przepisami działu VII k.p.a. i ukształtowaną na ich podstawie instytucją prawną, jaką jest zaświadczenie.
Ponadto w tym trybie organ nie dokonuje ocen prawnych, bowiem ocena taka jest elementem kształtowania prawa, co jest niedopuszczalne w tego rodzaju postępowaniu.
Dla braku możliwości potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, dla których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych, brak ten nie obliguje również organu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia faktów czy stanu prawnego, -wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. II GSK 2579/16.
W takich okolicznościach postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2017r. znak: [...] o odmowie wydania zaświadczenia, że działki o nr ew. [...],[...],[...] we wsi [...] gm. [...] przeznaczone są pod realizację siedliska rolniczego nie narusza w sposób rażący przepisów art. 218 § 1 i k.p.a. w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.
Również nie wynika z akt, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa dotyczące sprawy stwierdzenia nieważności postanowienia.
T. M. wniósł skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że w kontrolowanym postanowieniu z [...] maja 2017r. Wójt Gminy [...] rozstrzygnął inne żądanie, aniżeli sformułowane we wniosku o wydanie zaświadczenia. Zwrócił uwagę, że w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w [...] z [...].06.2018 r. wskazano m.in. że fakt dokonania wpisania siedliska do planu przestrzennego zagospodarowania powinien być dokonany przed [...] marca 1992 r. tj. datą sporządzenia decyzji administracyjnej nr [...] zezwalającej na budowę ogrodzenia działek nr [...]; [...] i [...], a niewykonanie wskazanego obowiązku należy uznać jako naruszenie prawa administracyjnego, podobnie jak wydanie decyzji z [...] grudnia 1999 r nr [...] przez wójta gminy [...] zezwalającej na budowę domu dwurodzinnego jako IV etap zabudowy siedliska rolnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2019 r. narusza przepisy prawa procesowego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie sądu organ zobligowany do ponownego rozpatrzenia sprawy nie wypełnił obowiązków wynikających z treści art. 7, art. 15, art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., gdyż nie dokonał wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego i nie dokonał wszechstronnej jego oceny. Organ w rzeczywistości ograniczył swoje zainteresowanie do ogólnikowej kontroli własnego rozstrzygnięcia wydanego [...] stycznia 2019 r., tym samym nie zbadał ponownie samodzielnie tej sprawy.
Treść sporządzonego uzasadnienia do zaskarżonego postanowienia wskazuje, że organ niewątpliwie dokonał analizy obowiązujących przepisów dotyczących wydawania przez właściwy organ zaświadczenia i orzecznictwa w tym zakresie. Przedstawił również zasady obowiązujące w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia, jak też kompetencje organu dokonującego kontroli rozstrzygnięcia w zakresie kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Tak wskazane generalne uwarunkowania i wynikające z nich wnioski są prawidłowe.
Nie można więc nie zgodzić się z organem, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia zakreśla ramy przeprowadzanej kontroli. W tego rodzaju postępowaniu nie następuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a organ administracji publicznej uprawniony jest wyłącznie do kontroli kwestionowanej decyzji lub postanowienia w zakresie istnienia ściśle określonych jej wad.
O tym z kolei, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, a więc wada określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje kwestionowana decyzja (zob. szerzej M. Jaśkowska, komentarz do art. 156, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX 2018). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tj. gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
Skoro istotą postępowania nieważnościowego jest ocena ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu zwyczajnym, to niewątpliwie ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa również powinna dotyczyć wad samej decyzji lub postanowienia, nie zaś postępowania, które doprowadziło do jej wydania.
Organ słusznie podkreślił, że w związku z tak zakreślonymi granicami postępowania jako organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności postanowienia powinien więc dokonać na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem ostatecznego postanowienia. Tak więc w postępowaniu nadzorczym badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji lub postanowienia, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności.
I tej właśnie dyrektywy, którą organ samodzielnie wskazał, w przedmiotowym postępowaniu nie wykonał. Organ naruszając wskazane na wstępie przepisy prawa procesowego nie przeprowadził żadnych czynności i nie dokonał żadnych ustaleń zmierzających do wyjaśnienia jaki stan faktyczny został ustalony przez organ wydający w postępowaniu zwykłym postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści.
Stosownie do treści art. 217 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Według art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Z kolei z art. 218 § 2 wynika, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Organ ma rację, że zaświadczenie wydawane przez właściwy organ stanowi oświadczenie wiedzy tego organu oparte na danych będących w jego posiadaniu. Nie jest więc dopuszczalne w tym trybie dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Organ bazując na ogólnych twierdzeniach nie wyjaśnił czy w konkretnych uwarunkowaniach związanych ze złożonym wnioskiem o wydanie zaświadczenia żądanej treści spełnione były przesłanki do wydania postanowienia odmownego.
Przede wszystkim organ nie wyjaśnił, czy w postępowaniu zwykłym organ skierował postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści do strony postępowania uprawnionej do wystąpienia o wydanie zaświadczenia. Według art. 217 § 2 k.p.a. osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi wykazać się interesem prawnym w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego albo wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego.
Organ nie zadał sobie trudu, by wyjaśnić o jakiej treści zaświadczenie wystąpił wnioskodawca i czy wydane postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści temu żądaniu odpowiada. Organ nie przeanalizował czy materiał dowodowy, a w szczególności te jego elementy jak wniosek i precyzujące wniosek pismo skarżącego oraz jego stanowisko odzwierciedlone w notatce urzędowej z [...] lipca 2016 r. uprawniały do oceny, że żądanie dotyczyło w istocie wydania zaświadczenia o ustalonym już w latach 1983-2005 r. przeznaczeniu działek ewidencyjnych o nr [...],[...] i [...], a celem wniosku było wykorzystanie zaświadczenia do aktualnie planowanych na tych działkach zamierzeń inwestycyjnych.
Skarżący we wniosku zwrócił się o wydanie zaświadczenia, że działki nr [...],[...] i [...] we wsi [...] w gminie [...] utworzyły siedlisko rolnicze. Jednocześnie na co wskazuje materiał dowodowy skarżący uzyskał od tego samego organu odrębne zaświadczenie, że w latach 1983 - 2005 w ewidencji podatkowej gminy na rzecz T. M. figurowało gospodarstwo rolne o pow. 4,67 ha.
Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne niewątpliwie należy do kompetencji gminy, która posiada wiedzę o aktualnym i historycznym przeznaczeniu terenów, dokumentację planistyczną lub wydane decyzje lokalizacyjne, jak też o warunkach zabudowy, odpowiednie zgody na zmiany przeznaczenia.
Nie można zaakceptować stanowiska organu w tej sprawie, który pominął zupełnie kompetencje gminy w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego, że skoro zaświadczenie z istoty swej może dotyczyć nie budzących wątpliwości danych znajdujących się w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach, przedmiotem żądania nie może być wniosek dotyczący danych niejasnych, niespójnych oparty o dokumenty historyczne dostarczone przez wnioskodawcę.
Nie można wysnuwać tezy, że wniosek nie może dotyczyć stanu historycznego. Wnioskodawca ma prawo złożyć wniosek określając w nim samodzielnie przedmiot żądania. Jednak istotnymi i jedynymi ograniczeniami w zakresie możliwości uzyskania zaświadczenia, wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa, jest z jednej strony konieczność wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, z drugiej posiadanie przez organ odpowiednich danych. Organ administracji jest zobowiązany do odmowy wydania zaświadczenia, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek wskazanych w art. 217 § 2.
Organ powinien więc wyjaśnić w przedmiotowej sprawie czy organ w postępowaniu zwyczajnym był uprawniony i zobowiązany po ustaleniu celu, któremu ma służyć uzyskanie zaświadczenia, do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, o zmodyfikowanej treści żądania ze względu na okoliczność, że aktualne przeznaczenie terenu na którym zlokalizowane są przedmiotowe działki nie pozwala na realizację zabudowy zagrodowej. Przede wszystkim organ powinien jednak wyjaśnić jakie było przeznaczenie przedmiotowych działek w dacie wydania kontrolowanego postanowienia, ponieważ najprawdopodobniej to był element stanu faktycznego, którym kierował się organ wydając postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści. Następnie ocenić czy ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu postanowienia dotyczące okresu historycznego w odniesieniu do przeznaczenia terenu na którym zlokalizowane są działki, w powiązaniu z ustaleniami faktycznymi dotyczącymi aktualnego jego przeznaczenia pozwalały organowi na zastosowanie art. 219 k.p.a. w zw. z art. 217 § 2 k.p.a. i wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, czy też doszło do naruszenia przez organ art. 218 § 1 k.p.a. i czy naruszenie to miało charakter rażący.
Tymczasem treść zaskarżonego postanowienia sugeruje jedynie, a nie opiera się na analizie kompetencji czy faktycznych zasobów informacji znajdujących się w posiadaniu gminy, że organ nie dysponował danymi, które były konieczne do wydania zaświadczenia. Świadczy o tym akapit odnoszący się do niedopuszczalności dokonywania w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Świadczy o tym również nawiązanie do treści uzasadnienia postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z [...] czerwca 2018r., sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., które zdaniem organu nie przesądza istnieniu, w ewidencjach organu, rejestrach czy innego rodzaju zbiorach, danych pozwalających na wydanie zaświadczenia o żądanej treści.
Dokonane przez organ oceny nie odnoszą się w żaden sposób do okoliczności tej konkretnej sprawy, dlatego w tej sytuacji zasadna jest ocena, że organ nie tylko z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. sporządził uzasadnienie postanowienia, ale też nie rozpoznał ponownie sprawy i nie ustalił w stopniu wystarczającym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia stanu faktycznego.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni dokonaną przez sąd ocenę prawną i dokona ustaleń faktycznych wystarczających do oceny postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści jest dotknięte którąś z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia SKO z [...] stycznia 2019 r.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło