IV SA/Wa 127/16

WyrokWSA w Warszawie2016-04-07

Skład orzekający: Anna Szymańska, Kaja Angerman, Grzegorz Rząsa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wydania drugiego paszportu, gdy wnioskodawca powołał się na możliwość utrudnienia wjazdu do jednego państwa z powodu posiadania pieczęci z innego, z którym to państwo jest w konflikcie, a także na potrzebę częstych podróży służbowych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo odmówił wydania drugiego paszportu. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że posiadane pieczęcie w paszporcie uniemożliwią lub znacznie utrudnią mu wjazd do konkretnego państwa, a ponadto nie przedstawił szczegółowego harmonogramu planowanych podróży. Wydanie drugiego paszportu jest wyjątkiem od zasady, a przesłanki do jego wydania podlegają ścisłej wykładni i wymagają udowodnienia, a nie tylko twierdzeń strony.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. złożył wniosek o wydanie drugiego paszportu, uzasadniając to koniecznością częstych podróży służbowych do krajów o różnej kulturze i tradycjach, a także obawą przed szykanami i narażeniem życia z powodu posiadania w paszporcie pieczęci z jednego z krajów, co może utrudnić wjazd do innego, z którym jest w konflikcie. Organ administracji odmówił wydania drugiego paszportu, uznając, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił szczególnych okoliczności uzasadniających taki krok. Po odmowie wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania drugiego paszportu oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych (dalej również: "Minister" lub "organ") z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Minister, działając na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 22 i art. 44 ust. 2 ustawy z 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 268 z późn. zm.; dalej również: "Ustawa"), po rozpoznaniu wniosku W. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z decyzję z [...] marca 2015 r. (nr [...]) o odmowie wydania drugiego paszportu, utrzymał w mocy wskazaną decyzję z [...] marca 2015 r. II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. W dniu [...] lutego 2015 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych wpłynął wniosek W. S. (dalej również "skarżący" lub "wnioskodawca") o wydanie drugiego paszportu. Wnioskodawca potrzebę posiadania drugiego paszportu uzasadnił koniecznością częstych wyjazdów służbowych do krajów o różnej kulturze i tradycjach, często pozostających w konflikcie. Wskazał, iż w paszporcie posiada ślady pobytu w [...] co może mu utrudnić zaplanowaną podróż do [...], a także skutkować narażeniem jego życia i zdrowia. Do podania dołączył kopie strony personalizacyjnej i stronę z pieczęcią [...] paszportu serii [...] numer [...] oraz dokumenty potwierdzające zakup biletu lotniczego do [...] na marzec 2015 r. Pismem z [...] lutego 2015 r. W. S. został wezwany do uzupełnienia złożonego podania poprzez sprecyzowanie problemów i wykazanie szczególności sytuacji, która nie może być rozwiązana inaczej niż przez posiadanie drugiego paszportu, sprecyzowanie w jaki sposób posiadanie drugiego paszportu wpłynie na ochronę życia i zdrowia wnioskodawcy, przedstawienie informacji zakresie obowiązków służbowych oraz o specyfice wykonywanej pracy mogącej mieć wpływ na potrzebę posługiwania się drugim paszportem, przedłożenie pisma pracodawcy lub innych dokumentów potwierdzających zatrudnienie i rodzaj wykonywanej pracy, przedłożenie kopii wszystkich stron aktualnie posiadanego paszportu, zawierających wizy i stemple dokumentujące dotychczasowe podróże służbowe związane z wykonywaną pracą zawodową, przedstawienie harmonogramu planowanych wyjazdów służbowych ze wskazaniem miejsc, terminów ich realizacji oraz częstotliwości, wyjaśnienie w jaki sposób dotychczas realizował swoje obowiązki zawodowe posługując się wyłącznie jednym paszportem, przedłożenie innych dokumentów lub wyjaśnień wskazujących na trudności w realizacji obowiązków służbowych na podstawie jednego paszportu. W odpowiedzi na wezwanie organu W. S. wyjaśnił, iż jest prezesem firmy produkującej [...], a wyjazdy zagraniczne wpisane są w jego pracę i związane z poszukiwaniem nowych klientów. Wskazał, iż dotychczas rezygnował z wyjazdów mogących uchodzić za niebezpieczne gdyż nie wiedział o możliwości posiadania dwóch dokumentów paszportowych równocześnie. Wymiana paszportu na nowy nie jest w jego przypadku możliwa ze względu na posiadane w dotychczasowym paszporcie wizy, a poza tym byłaby rozwiązaniem doraźnym bowiem w przypadku kolejnej podróży do krajów arabskich konieczna byłaby ponowna jego wymiana. Ponadto wyjaśnił, iż ze względu na fakt, iż paszport jest dokumentem potwierdzającym tożsamość istnieje konieczność jego okazywania podczas podróży zagranicznych osobom z rożnych kręgów kulturowych, co może stanowić podstawę do szykan i agresywnych zachowań, a tym samym narażać jego życie i zdrowie. Wskazał, iż w najbliższych miesiącach planuje podróże do [...],[...], dwukrotne do [...] i [...]. Dodatkowo przedłożył kserokopie paszportu serii [...] numer [...] zawierającego wizy i stemple [...],[...],[...] i [...], a także liczne wizy i pieczęcie [...] i [...]. Wraz z pismem W. S. przedłożył kopię wyciągu KRS potwierdzającego jego pracę w firmie [...] Sp. z o.o. II.2. Na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z [...] marca 2015 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych odmówił W. S. wydania drugiego paszportu, uznając, iż przedmiotowa sprawa nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 22 Ustawy. Strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazanych w podaniu. Na podstawie złożonych przez S. S. wyjaśnień wynikało, że chciałaby posiadać drugi paszport bowiem dowiedział się, że istnieje taka możliwość, jednak nie przedstawił szczegółowego harmonogramu planowanych podróży, ani przeszkód w ich realizacji możliwych do przezwyciężenia jedynie przez posiadanie drugiego paszportu. II.3. W dniu [...] marca 2015 r. W. S., działający za pośrednictwem adwokata, zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o wydanie drugiego paszportu. W uzasadnieniu wskazał, że wyartykułowany w art. 22 ustawy o dokumentach paszportowych katalog przyczyn uzasadniających wydanie drugiego paszportu ma charakter otwarty, a zatem możliwe jest wydanie drugiego paszportu także w sytuacjach, które nie znajdują oparcia o pkt. 1-4 art. 22 Ustawy. II.4. Rozpatrując ponownie wniosek W. S. o wydanie drugiego paszportu, Minister Spraw Wewnętrznych w zaskarżonej decyzji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 Ustawy, każdy obywatel polski ma prawo do otrzymania paszportu. Pozbawienie lub ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie. Zatem, co do zasady, obywatelowi polskiemu wydaje się tylko jeden paszport. Ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od zasady wydawania tylko jednego paszportu w wyjątkowych sytuacjach dotyczących osoby występującej o paszport, w szczególności uzasadnionych: względami ochrony życia i zdrowia tej osoby, poważnymi trudnościami w prowadzeniu przez nią działalności humanitarnej, posiadaniem w paszporcie wiz lub pieczęci potwierdzających przekraczanie granicy państw lub pobyt na ich terytorium, co uniemożliwia lub znacznie utrudnia wjazd na terytorium innego państwa oraz względami bezpieczeństwa państwa. Po uprawdopodobnieniu wyżej wskazanych, szczególnych okoliczności, tej samej osobie można wydać drugi paszport. Rolą organu rozstrzygającego jest zbadanie, czy takie przesłanki występują w sprawie i czy są one wystarczające do podjęcia decyzji o wyrażeniu zgody na wydanie drugiego paszportu. Treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania nie dostarcza argumentów uzasadniających zmianę stanowiska wyrażonego w decyzji z [...] marca 2015 r. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych za wydaniem drugiego paszportu nie przemawia podniesiony przez wnioskodawcę argument o posiadaniu w aktualnym paszporcie pieczęci [...], co może utrudnić wjazd na terytorium [...]. Minister wskazał, że W. S. nie sprecyzował problemów jakie może napotkać przy przekraczaniu granic ww. krajów. Jednocześnie podniósł, iż z powszechnie dostępnych informacji, znajdujących się w szczególności na stronach Ministerstwa Spraw Zagranicznych, o procedurach obowiązujących przy przekraczaniu granic ww. państw wynika, że władze zarówno [...] jak i [...] nie stawiają przeszkód przy wjeździe, posiadaczom takich pieczęci w paszportach. Wnioskodawca nie wskazał problemów jakie może napotkać podczas przekraczania granicy [...]. Uwzględniając powyższe, przedstawiony przez W. S. argument nie może stanowić podstawy do wydania drugiego paszportu. Dodatkowo wskazać należy, że W. S. nie przedstawił harmonogramu planowanych wyjazdów służbowych ze wskazaniem miejsc terminów w ich realizacji oraz częstotliwości. Powyższe jest o tyle istotne, że dyspozycja art. 22 pkt 3 Ustawy odnosi się do okoliczności faktycznych, występujących w chwili ubiegania się o wydanie drugiego paszportu, a nie do zdarzeń przyszłych i niepewnych. Drugi paszport nie jest dokumentem służbowym; jedynie wykazanie i udokumentowanie szczególności sytuacji, w jakiej przez dłuższy czas znajduje się osoba, która nie może zostać przezwyciężona w inny sposób niż poprzez dysponowanie dwoma paszportami, może stanowić podstawę do wydania przedmiotowego dokumentu. W toku postępowania odwoławczego wnioskodawca nie uprawdopodobnił i nie przedstawił nowych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów oraz nie powołał się na nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą stanowiska zajętego przez Ministra Spraw Wewnętrznych w rozstrzygnięciu z [...] marca 2015 r. III.1. W skardze złożonej na decyzję z Ministra z [...] kwietnia 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 22 pkt 3 Ustawy przez uznanie, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki do wydania mu drugiego paszportu, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 i 10 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nadto brak pouczenia strony o przysługującej jej uprawnieniu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie wyznaczenie stosownego terminu do zapoznania się z aktami sprawy i do złożenia końcowego oświadczenia, co naruszyło zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że katalog przyczyn uzasadniających wydanie drugiego paszportu ma charakter otwarty, a zatem możliwe jest wydanie drugiego paszportu także w sytuacjach, które nie znajdują oparcia o pkt 1 -4 art. 22 Ustawy. Biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawca zamierza udać się w podróż służbową do [...], należy z całą stanowczością stwierdzić, że posiadanie przez niego w paszporcie pieczęci [...] z dużym prawdopodobieństwem może utrudnić jego wjazd na terytorium [...]. Jak bowiem powszechnie wiadomo, oba te państwa są wzajemnie wrogie i nie utrzymują ze sobą stosunków dyplomatycznych, co więcej - do chwili obecnej [...] nie uznały państwa [...] i nie traktują go jako podmiotu prawa międzynarodowego. Tym samym nie sposób uznać, że posiadanie w paszporcie pieczęci jednego z tych państw nie ma wpływu na możliwość wjazdu na terytorium drugiego. Nie sposób przy tym wykazać ze stuprocentową pewnością, że takie trudności powstaną - jednakże wnioskodawca, zgodnie z art. 22 pkt 4 Ustawy takie okoliczności winien jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Tymczasem stanowisko wynikające z uzasadnienia decyzji z [...] marca 2015 r., i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] kwietnia 2015 r. wskazuje, że organ administracji wymaga przedstawienia niezbitych dowodów na to, że dojdzie do utrudnienia wjazdu na terytorium [...] bądź [...] lub też utraty życia lub zdrowia przez wnioskodawcę wskutek niewydania drugiego paszportu. Postawa taka zaprzecza prewencyjnej funkcji drugiego paszportu, który winien chronić jego posiadacza przed ryzykiem wystąpienia wspomnianych okoliczności, a nie być wystawiany dopiero wówczas, gdy do takich sytuacji dojdzie. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 7 i 10 § 1 k.p.a. to skarżący wskazał m. in., że organ administracji publicznej winien w toku postępowania w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Jedną z fundamentalnych zasad umożliwiających praktyczną realizację obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy jest obowiązek zapewnienia przez organ administracji czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zadaniem organu administracji jest stworzenie w toku postępowania administracyjnego warunków gwarantujących stronie możliwość skorzystania z uprawnień związanych z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu. Zatem to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność celem zapewnienia sobie czynnego udziału w postępowaniu, lecz - stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. - obowiązek taki spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Sformułowanemu powyżej obowiązkowi organu odpowiada odrębne i samoistne prawo strony do żądania, aby po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji organ umożliwił jej zajęcie stanowiska wobec całości dowodów, materiałów i żądań zawartych w aktach sprawy. Skuteczna realizacja powyższego uprawnienia strony wymaga, aby organ pouczył stronę o przysługującym jej uprawnieniu, wyznaczył jej stosowny termin do zapoznania się z aktami sprawy i do złożenia końcowego oświadczenia oraz powstrzymał się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Skarżący podniósł, że nie został pouczony o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami, przez co umożliwiono mu wypowiedzenie się co do nich, co z kolei spowodowało naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. III.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny dokonuje rzeczonej oceny legalności działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to w szczególności, że sąd zasadniczo nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych (argumentum ex art. 106 § 3 p.p.s.a; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2014 r., II OSK 2546/12, CBOSA; J. Jagielski, M. Jagielska, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 567). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2015 r., II GSK 789/14, CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). IV.3.1. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadami wskazanymi w art. 145 p.p.s.a., które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. IV.3.1 Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania, to istotnie z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji stronie wyznaczono termin na zapoznanie się z zebranym materiałem. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do decyzji z [...] marca 2015 r. Tymczasem zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd w niniejszym składzie podziela jednak pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Należy przy tym podkreślić, że to na stronie stawiającej powyższy zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2015 r., II OSK 1014/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Legalis 2016, wyd. 17, teza 6 do art. 10 in fine). Pogląd ten zdaniem Sądu ma silne oparcie m. in. w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., który uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu uchybień proceduralnych od stwierdzenia, że mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przenosząc te ustalenie na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący nie wykazał, jakich to istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów nie mógł przedstawić w niniejszej sprawie. Ponadto należy odnotować, że skarżący został powiadomiony pismem z [...] lutego 2015 r. o obowiązku udokumentowania okoliczności wskazanych w podaniu. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to skarżący był już reprezentowany przez adwokata. W tym kontekście należy przypomnieć, że strona nie może pozostawać bierna w trakcie postępowania administracyjnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2015 r., II OSK 371/14, CBOSA). Jeżeli postępowanie, tak jak w niniejszej sprawie, dotyczy przyznania stronie określonego uprawnienia, jej obowiązkiem jest współdziałanie z organem w zebraniu dowodów na potwierdzenie zasadności podania. Jeżeli zaś chodzi o podnoszą w skardze kwestię uprawdopodobnienia danych okoliczności, to środkiem uprawdopodobnienia nie są zasadniczo same twierdzenia strony. Tym bardziej organ nie może oprzeć się na twierdzeniach strony, jeżeli w zgromadzonym materiale są dowody przeczące takim twierdzeniom. W niniejszej sprawie chodzi tu w szczególności o informacje pochodzące z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, z których wynika, że stemple lub wizy z krajów [...] zamieszczone w paszporcie nie są podstawą do odmowy wjazdu na teren [...]. Z dokumentów tych wynika również, że [...] nie stawiają przeszkód przy wjeździe osobom, które mają w paszporcie stemple lub wizy [...]. IV.3.2. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, to również nie jest on zasadny. Zgodnie z art. 22 Ustawy, w wyjątkowych sytuacjach dotyczących osoby występującej o paszport, w szczególności uzasadnionych: 1) względami ochrony życia i zdrowia tej osoby, 2) poważnymi trudnościami w prowadzeniu przez nią działalności humanitarnej, 3) posiadaniem w paszporcie wiz lub pieczęci potwierdzających przekraczanie granicy państw lub pobyt na ich terytorium, co uniemożliwia lub znacznie utrudnia wjazd na terytorium innego państwa, 4) względami bezpieczeństwa państwa - po uprawdopodobnieniu tych okoliczności, tej samej osobie można wydać drugi paszport, z tym że okres jego ważności wynosi 2 lata od daty jego wydania. Trafnie w ocenie Sądu Minister przyjął, że przewidziana w art. 22 Ustawy możliwość wydania drugiego paszportu jest wyjątkiem od zasady posiadania jednego tego typu dokumentu (zob. art. 3 Ustawy). Nadzwyczajny charakter drugiego paszportu wynika zresztą wprost już z samej treści art. 22 Ustawy, gdzie jest mowa o "wyjątkowych sytuacjach". Ponadto, ustawodawca posłużył się tu formułą "można wydać", co przesądza o uznaniowości rozstrzygnięcia. Dodatkowo, wyjątkowość możliwości otrzymania drugiego paszportu potwierdza treść art. 44 ust. 2 Ustawy. Zgodnie z tym przepisem, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji administracyjnej, wyraża zgodę lub odmawia wyrażenia zgody na wydanie obywatelowi drugiego paszportu. Należy zauważyć, że jest to wyjątek od zasady, że paszport wydaje wojewoda (art. 43 ust. 1 Ustawy). Podsumowując, instytucja drugiego paszportu przewidziana w art. 22 Ustawy stanowi rozwiązanie wyjątkowe i przesłanki uzasadniającego wydanie takiego paszportu podlegają ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Ponadto, decyzja Ministra w sprawie wydania drugiego paszportu oparta jest na uznaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2016 r., I OSK 1761/14, CBOSA). Innymi słowy, uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08, CBOSA). W ocenie Sądu, w świetle prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez Ministra, odmowa wydania skarżącemu drugiego paszportu była w pełni uzasadniona. W szczególności zebrany materiał nie wskazuje na to, że treść obecnego paszportu skarżącego uniemożliwi lub znacznie utrudni mu wjazd na terytorium [...]. IV.4. Sąd nie stwierdził innych naruszeń prawa niż wskazane w skardze, które mogłyby doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. V. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło