IV SA/Wa 1312/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego (M. W.) kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. odmówiono M. W. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu organ wywiódł, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] kwietnia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez Pana M. W. będącego odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski. W toku postępowania, organ w dniu [...] grudnia 2015 r. postanowieniem zobowiązał M. W. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Ww. postanowienie zostało doręczone stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru dnia 14 grudnia 2015r. Strona w dniu 22 grudnia 2015r. wniosła zażalenie na to postanowienie. Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie M. W. pismem z dnia 28 lutego 2016r. wniósł do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska Uzasadniając powyższy wniosek, strona wyjaśniła, że powodem wniesienia omawianego wniosku jest nieskuteczne doręczenie pisma z dnia 7 grudnia 2015r., bowiem zostało ono omyłkowe odebrane w dniu 14 grudnia 2015r. przez brata strony L. W., który następnie wyjechał. Strona wyjaśniła, że z uwagi na powyższe, omawiane pismo zostało doręczone M. W. przez jego brata w dniu 22 grudnia 2015r., tj. po upływie terminu do złożenia zażalenia. Strona jednocześnie podkreśliła, że niezwłocznie, w dniu 22 grudnia 2015r., złożyła stosowne zażalenie. Główny Inspektor Ochrony Środowiska przytoczył treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i stwierdził, że M. W. nie dopełnił wymogów formalnych wskazanych w tym przepisie, bowiem zgodnie z oświadczeniem strony, przyczyna uchybienia terminu do złożenia zażalenia ustała w dniu 22 grudnia 2015r., kiedy to M. W. otrzymał do rąk własnych postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015r., zaś dopiero w dniu 28 lutego 2016r. strona wniosła do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie, tj. po 69 dniach od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ podkreślił, że stosownie do art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu. jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy czym o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy, zawiadamia się adresata, umieszczając w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W warunkach niniejszej sprawy organ miał do czynienia z sytuacją, w której, jak wynika z wyjaśnień strony, przesyłka zawierająca to. postanowienie, została doręczona bratu M. W., który pokwitował odbiór ww. przesyłki w dniu 14 grudnia 2015r. Z adnotacji dokonanej na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki wynika, że przesyłka została doręczona pełnoletniemu domownikowi. W świetle powyższego organ stwierdził, że doręczenie postanowienia było skuteczne. Zatem, skoro Pan M. W., będąc prawidłowo pouczony o terminie złożenia zażalenia, a zarazem mając świadomość, iż w dniu 22 grudnia 2015r. (kiedy to postanowienie otrzymał do rąk własnych) upłynął już termin do wniesienia zażalenia, winien był wystąpić do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w terminie 7 dni od dnia 22 grudnia 2015r., a jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia strona winna była złożyć zażalenie. Organ wskazał, że strona nie dotrzymała określonego w ww. przepisie 7-dniowego terminu, w którym możliwe byłoby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł M. W. zarzucając naruszenie : - art. 7 i 77 k.pa. poprzez nieustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, w szczególności nie ustalenia daty w której dowiedział się o terminie doręczenia przesyłki do rąk brata, a w konsekwencji brak ustalenia daty w której dowiedział się o uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r.; - art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dniu od daty ustania przyczyny uchybienia. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że ze względu na wątpliwości, co do terminu doręczenia przesyłki skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący stwierdził, że dowiedział się o tym w dacie wydania przez organ postanowienia w tej kwestii. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska Główny (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688) Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw środowiska. Zgodnie § 2 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22 sierpnia 2014 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska Główny Inspektor może upoważniać Zastępcę Głównego Inspektora, dyrektora generalnego oraz kierowników komórek organizacyjnych a także innych pracowników Głównego Inspektoratu, do podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach. W postępowaniu dotyczącym międzynarodowego przemieszczania odpadów stosuje się przepisy k.p.a., w tym wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej oraz unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Realizacji tych dwóch zasad służy między innymi instytucja wyłączenia pracownika organu, określona w art. 24 k.p.a. Z akt administracyjny wynika, że zarówno zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, jak i postanowienie, na które zostało wniesione zażalenia zostały wydane przez tą sama osobę z upoważnienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, to jest przez I. S. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przy czym wyłączenie pracownika od ponownego rozpoznania sprawy, o którym mowa w ww. przepisie ma również zastosowanie do postanowień wydawanych w następstwie zażalenia do którego rozpoznania uprawniony jest ten sam organ centralny. Wprawdzie w art. 126 k.p.a. nie zostały wymienione jako mające odpowiednie zastosowanie do postanowień przepisy art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., jednakże rozważając w niniejszym przypadku kwestię odpowiedniego zastosowania wyłączenia przewidzianego w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134, poza przepisami art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, stosuje się odpowiednio również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Skoro zatem do postanowień, wydawanych na podstawie art. 134 k.p.a. stosuje się odpowiednio m.in. art. 145 k.p.a., to ma do nich zastosowanie również art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w którym odwołano się wprost do art. 24 k.p.a. Ma więc również w omawianym przypadku zastosowanie zakaz przewidziany w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I OSK 491/13, publ. Lex nr 1529057). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać należy, że od postanowienia wydanego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w tym do postanowień w sprawie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydanych w trybie art. 134 k.p.a., ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na regulacje zawarte w art. 126 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zaznaczyć również należy, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma na celu ochronę prawidłowości i rzetelności postępowania, stanowiących istotną wartość procedury administracyjnej. Przepis ten odnosi się do podejmowania wszelkich czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt II GPS 4/12 (publ. ONSAiWSA 2013/4/58), instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym jest bezwarunkowa i nie może być uzależniona od modelu postępowania administracyjnego. Każde postępowanie powinno dawać gwarancje rzetelnego ponownego rozpatrzenia sprawy. Zauważyć przy tym należy, że wyłączenie pracownika od rozpoznania sprawy, w której brał udział w wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Wskazuje na to, użyty przez ustawodawcę w redakcji tego przepisu zwrot "podlega wyłączeniu". Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, publ. ONSAiWSA 2010/5/82; wyrok NSA z 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 799/10, Lex nr 1079832). W konsekwencji uznać należy, że w prawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez osobę, która brała udział w wydaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r., od którego wniesiono środek odwoławczy. Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r., a następnie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2014 r., II SA/WA 129/14). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższą ocenę prawną i wyeliminowanie z udziału w fazie postępowania wywołanej wniesieniem środka odwoławczego pracownika, który uczestniczył w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r. Powyższe względy przesądziły o przedwczesności rozpoznawania zarzutów zawartych w skardze. Mając na względzie powyższe w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.