IV SA/Wa 1316/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. Z. na uchwałę Rady [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 19 kwietnia 2016 r. A. Z. (dalej zwany "skarżącym") wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którą Sąd w dniu 2 maja 2016 r. przekazał do organu, informując o powyższym skarżącego. Rada [...] zwróciła Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy wnosząc o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Skarżący w dniu 8 czerwca 2016 r. zapoznał się w czytelni akt Sądu z aktami niniejszej sprawy i w tym samym dniu wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazując, iż przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia skargi nastąpiło częściowo z jego winy, gdyż nie stać go było na adwokata oraz z winy organu, który nie udzielił odpowiedzi na jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 P.p.s.a. złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W tym miejscu należy podkreślić, że brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 295/14). W ocenie Sądu wniosek skarżącego spełnia tylko dwie z powyżej wymienionych przesłanek, warunkujących przywrócenie uchybionego terminu. Mianowicie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem ustawowego terminu, czyli w terminie 7 dni od daty zapoznania się za aktami sprawy, w tym odpowiedzią na skargę wskazującą na przekroczenie terminu do wniesienia skargi. Ponadto składając wniosek dopełnił czynności, dla których określony był przedmiotowy termin, czyli wniósł skargę za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Skarżący nie uprawdopodobnił natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Wnioskując o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący wskazał, że częściowo ponosi winę za przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia skargi, bowiem nie stać go było na profesjonalnego pełnomocnika, jednakże opóźnienie wynikało również z oczekiwania na stanowisko organu po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm. (powoływana dalej jako: u.s.g.) warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest skierowanie do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z art. 101a ust. 1 przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 w zw. z art. 101a ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie art. 53 § 2 P.p.s.a., co oznacza, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Takie stanowisko przyjęte zostało w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA z 2007 r., z. 3, poz. 60). Jak wynika z powołanych wyżej przepisów, ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił skuteczności wniesienia skargi od udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przeciwnie, dopuścił wyraźnie możliwość wniesienia skargi również w sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi. W rozpatrywanej sprawie brak udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie nie może stanowić zatem o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji gdy strona skarżąca miała wiedzę, że warunkiem dopuszczalności skargi jest skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, to przy zachowaniu minimum staranności i dbałości o własne interesy, powinna również ustalić jaki jest ustawowy termin do wniesienia skargi (zob. postanowienie NSA z 5 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1744/15). Nadto podkreślenia wymaga, że przepisy P.p.s.a. w żadnym miejscu nie nakazują stronie, która wniosła skargę, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, który będzie mógł za nią działać. Z treści art. 50 i art. 34 P.p.s.a. wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny lub któremu ustawy przyznają to prawo i może on działać przed sądem osobiście. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać zatem należało, iż brak odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz brak możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika - nie mogły stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Wyjaśnić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r. sygn. akt V SA 793/02, Mon. Praw. 2002/23/1059). Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe w sytuacji gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uznania, iż skarżący bez swej winy uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do ich uzupełnienia.