IV SA/Wa 1331/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-04
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Alina Balicka, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić stronie wglądu do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli "zastrzeżone" ze względu na ważny interes państwowy, nawet jeśli strona jest reprezentowana przez adwokata?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić stronie wglądu do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli "zastrzeżone" ze względu na ważny interes państwowy, zgodnie z art. 74 § 1 K.p.a. i ustawą o ochronie informacji niejawnych. Sam fakt bycia adwokatem nie zwalnia z obowiązku spełnienia wymogów postępowania sprawdzającego i uzyskania poświadczenia bezpieczeństwa, aby uzyskać dostęp do takich informacji.Stan faktyczny
Skarżący, S. O., obywatel [...], wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli "zastrzeżone". Dokumenty te dotyczyły postępowania w sprawie wydalenia S. O. z Polski. Organ odmówił wglądu, powołując się na ważny interes państwowy i przepisy K.p.a. oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 74 § 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak wykazania ważnego interesu państwowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne - oddala skargę -
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] r. – zaskarżonym skargą przez S. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] r. o odmowie przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym została nadana klauzula "zastrzeżone".
Stan sprawy przedstawia się następująco: Wojewoda [...] pismem z [...] r. zawiadomił S. O. - obywatela [...] - o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydalenia go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z [...] r. Wojewoda [...] orzekł o wydaleniu S. O. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odstąpił od określenia terminu dobrowolnego opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, orzekł o zakazie ponownego wjazdu Cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen z określeniem długości tego zakazu na okres 5 lat licząc od dnia wykonania decyzji lub, gdy decyzja nie zostanie wykonana - od dnia wydania decyzji i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Na powyższą decyzję S. O. wniósł odwołanie. W toku postępowania odwoławczego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] r. – wydanym na podstawie art. 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2013 r,, poz. 267) – dalej w skrócie: K.p.a.] - odmówił odwołującemu się przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym została nadana klauzula "zastrzeżone". W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 2 pkt 3, art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych [(Dz. U. Nr 182, poz. 1228) – zwanej dalej: ustawą o ochronie] oraz art. 73 i art. 74 K.p.a. I podał, że w toku postępowania odwoławczego do organu odwoławczego wpłynął dokument oznaczony klauzulą "zastrzeżone" zawierający niejawne informacje dotyczące odwołującego się. Zatem z uwagi na fakt, iż w dyspozycji organu pozostają informacje niejawne, którym nadano klauzulę "zastrzeżone" dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie o wydalenie S. O. z Polski, organ rozpatrujący sprawę był zobligowany do wyłączenia ich jawności w stosunku do strony na podstawie art. 74 K.p.a. S. O. – działający przez pełnomocnika - wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy (wraz z wnioskiem o zniesienie klauzuli "zastrzeżone").
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] r. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o ochronie, dokumentem w rozumieniu ustawy jest każda utrwalona informacja niejawna. Art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie stanowi, że informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o ochronie, informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "zastrzeżone", jeżeli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organ władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 73 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Natomiast art. 74 K.p.a. stanowi, że przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu naważny interes państwowy. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z uwagi na fakt, iż w dyspozycji organu pozostają informacje, którym nadano klauzulę "zastrzeżone", dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wydalenia S. O. z Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając treść ww dokumentów, organ zobligowany był do wyłączenia ich jawności na podstawie art. 74 § 1 K.p.a. ze względu na ważny interes państwowy z uwzględnieniem przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych w zakresie ochrony informacji niejawnych. Z kolei organ odnosząc się do argumentów podniesionych przez żalącego się we wniesionym środku zaskarżenia zauważył, że powołane przez stronę orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczy spraw, w których strona została pozbawiona środka odwoławczego. Jak stanowi art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., cudzoziemiec legalnie przebywający na terytorium jakiegokolwiek państwa nie może być zeń wydalony, chyba że w wyniku decyzji podjętej zgodnie z ustawą, i powinien mieć możliwość: przedstawienia racji przeciwko wydaleniu, wniesienia środków odwoławczych oraz bycia reprezentowanym dla tych celów przed właściwym organem albo osobą lub osobami wyznaczonymi przez ten organ. Z wymienionej regulacji nie wynika sposób, w jaki państwa członkowskie mają zapewnić kontrolę legalności wydawanych decyzji, instytucja "specjalnego adwokata" uprawnionego do wglądu w utajnione dokumenty zgromadzone w sprawie i jest implementacją ww regulacji na gruncie prawa krajowego niektórych państw członkowskich, nieistniejącą na gruncie prawa polskiego, w którym zapewnienie stronie możliwości wniesienia środków odwoławczych zrealizowane jest dwuinstancyjnością postępowania administracyjnego oraz kontrolą sądowoadministracyjną. W tym miejscu organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1312/11), w którym wskazano, że: "Ograniczenie dostępu do akt dotyczy strony, a nie sądu orzekającego w sprawie. Ograniczenie to, aczkolwiek stanowi ograniczenie czynnego udziału strony w postępowaniu i potencjalnie zagrożenie dla zasady rzetelnej procedury, to jednak znajduje podstawę prawną w art. 74 §1 k.p.a. Ma charakter wyjątkowy, związany z ochroną wartości nadrzędnych, na co jest zgoda konstytucyjna zawarta w art. 31 ust. 3 Konstytucji." Dalej nadmienił, że art. 1 ust. 2 Protokołu nr 7 stanowi, iż cudzoziemiec może być wydalony, bez uprzedniego skorzystania ze swoich praw wymienionych w ustępie 1a, b i c niniejszego artykułu, jeśli jest to konieczne z uwagi na porządek publiczny lub uzasadnione względami bezpieczeństwa państwowego. S. O. w skardze na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z [...] r., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych oraz udostępnienie informacji o organach, datach sporządzenia i sygnaturach dokumentów, zawierających informacje, którym została nadana klauzula "zastrzeżone" i udostępnienie dokumentów, którym w przedmiotowej sprawie została nadana klauzula "zastrzeżone". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 74 § 1 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym została nadana klauzula "zastrzeżone", podczas, gdy organ nie wykazał istnienia ważnego interesu państwowego, który mógłby doznać szkody na skutek udostępnienia skarżącemu dokumentów; 2) art. 138 K.p.a, przez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] r. pomimo, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie jest identyczne, nie pokrywa się z rozstrzygnięciem zawartym w "decyzji" organu I instancji w zakresie uzasadnienia odmowy przeglądania dokumentów, którym została nadana klauzula "zastrzeżone", tj. w zakresie wskazania na ważny interes państwowy. Zatem organ odwoławczy zmienił zaskarżone postanowienie, nie uchylając go; 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy odmowy przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym została nadana klauzula "zastrzeżone", a tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej; 4) art. 9 i art. 10 K.p.a. przez naruszenie zasady jawności postępowania dla stron, która obejmuje między innymi prawo strony do zapoznania się z wszelkimi materiałami zgromadzonymi w sprawie oraz prawo przedstawienia przez stronę swojego stanowiska co do tych materiałów. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] r. i [...] r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.
W myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Dalej art. 51 ust. 3 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa; zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa. Strona – stosownie do art. 73 § 1 K.p.a. - ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Natomiast zgodnie z art. 74 § 1 K.p.a., przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Ostatnia z przytoczonych regulacji stanowi o wyłączeniu prawa strony, o którym mowa w art. 73 § 1 K.p.a. (do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów), w stosunku do akt objętych ochroną tajemnicy państwowej oraz ze względu na ważny interes państwowy. Zasady ochrony informacji, które wymagają zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem, uregulowane zostały w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych [(Dz. U. Nr 182, poz. 1228) – zwanej dalej: "ustawą o ochronie"]. Klasyfikowanie informacji niejawnej oznacza przyznanie tej informacji jednej z klauzul tajności. Informacja, której nadano określoną klauzulę, ma charakter niejawny, co pociąga za sobą skutki w zakresie odpowiedniego z nią postępowania w okresie ochronnym, w szczególności informacja taka może być udostępniona wyłącznie osobie uprawnionej do dostępu do informacji niejawnych. Zatem powszechny dostęp do tego rodzaju informacji zostaje wyłączony poprzez fakt nadania jej odpowiedniej klauzuli tajności. Ograniczenia uprawnień strony postępowania administracyjnego do dostępu do akt tego postępowania, ustanowione w art. 74 k.p.a. oraz wynikające z przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych nie mogą budzić zastrzeżeń w świetle regulacji wynikających z Konstytucji RP, które upoważniają ustawodawcę do wprowadzenia w drodze ustawowej ograniczeń w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw. W wyroku z dnia 31 sierpnia 2005 r. (sygn. akt II OSK 655/05) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "ograniczenie dostępu strony do akt zawierających informacje niejawne niewątpliwie jest związane z ograniczeniem czynnego udziału strony w postępowaniu i stanowi potencjalne zagrożenie dla zasady rzetelnej procedury. Należy jednak podkreślić, że znajduje ono podstawę prawną w ustawie – Kodeksie postępowania administracyjnego." W kontrolowanej sprawie przedmiotem sporu były dokumenty zawierające informacje niejawne kwalifikowane jako informacje objęte klauzulą "zastrzeżone". W myśli art. 5 ust. 4 ustawy o ochronie, informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "zastrzeżone", jeżeli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po otrzymaniu - w toku postępowania rozpoznającego odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody [...] z [...] r. rozstrzygającej m. in. o wydaleniu wymienionego z Rzeczypospolitej Polskiej - dokumentów zawierających informacje niejawne dotyczące skarżącego, kwalifikowane jako informacje objęte klauzulą "zastrzeżone", działając na podstawie art. 74 K.p.a. odmówił przeglądania tych dokumentów, wyłączając ich jawność z uwagi na ważny interes państwowy. W ocenie Sądu zajęte stanowisko jest zgodne z prawem. Oznacza to, że nie można skutecznie pod adresem organu postawić wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 74 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 9 w zw. z art. 10 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko taki stopień naruszenia mógłby bowiem doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia. I tak odpierając zarzuty skargi należy zauważyć, że: 1) organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, iż ze względu na treść dokumentów zawierających informacje niejawne, którym nadano klauzulę "zastrzeżone" zobligowany jest do wyłączenia ich jawności ze względu na ważny interes państwa z uwzględnieniem przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych z zakresu ochrony informacji niejawnych. Zatem obowiązek szczegółowego, przekonywującego uzasadnienia odmowy umożliwienia skarżącemu przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne opatrzonych klauzulą "zastrzeżone, czyli części akt postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wydalenie skarżącego z Rzeczypospolitej Polskiej, wpływający na ocenę realizacji wymogów co do uzasadnienia wynikających z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., doznał uprawnionego ograniczenia, z kolei uzasadnionego ochroną przed ujawnieniem informacji niejawnych znajdujących się w spornych dokumentach. Organ – wbrew twierdzeniom skargi – wskazał, że podstawą odmowy, wyłączenia dokumentów z jawności jest ważny interes państwowy. Zaś wykazanie w sposób bardziej dogłębny istnienia ważnego interesu państwowego doprowadziłoby do ujawnienia tych materiałów i jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2136/12) "naraziłoby na szwank dobra, o których mowa w art. 5 [...] ust. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Rozstrzygnięcie organu wynikające z materiału zaklasyfikowanego jako informacja niejawna, podlega natomiast ocenie sądu administracyjnego w razie wniesienia skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 74 § 2 K.p.a., w której określone dokumenty zostały wyłączone z akt sprawy dostępnych dla strony ze względu na ochronę tajemnicy państwowej lub ważnego interesu państwowego"; 2) organ prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymując w mocy postanowienie z [...] r. Utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia (decyzji) to utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia (osnowy) zawartego w tym postanowieniu (decyzji). Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 sierpnia 1985 r. (sygn. akt III SA 730/85, GAP 1987, nr 5, s. 43), stwierdzając, że: "Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. W razie więc, gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ I instancji". Natomiast kolejnym elementem składowym postanowienia, po rozstrzygnięciu, jest uzasadnienie postanowienia. I w tym elemencie postanowienia (decyzji) organ - po utrzymaniu w mocy zaskarżonego aktu administracyjnego i uznaniu, że stanowisko organu I instancji było prawidłowe - ma prawo do tego, aby własny akt administracyjny, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia niektórych wad uzasadnienia aktu organu I instancji - przykładowo może znacznie rozszerzyć motywy, którymi kierował się rozpoznając sprawę i które niewątpliwie przyświecały organowi I instancji lecz ten jednak sformułował je znacznie bardziej lakonicznie (wyrok NSA z 29.06.2011 r., sygn. akt II OSK 1147/10, publ. Lex nr 1083547). Taka sytuacja właśnie miała miejsce w niniejszej sprawie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu postanowienia z [...] r. nie odniósł się do kwestii podstawy odmowy przeglądania akt administracyjnych, nie odwołał się wprost do ważnego interesu państwowego przemawiającego za tą odmową, co zostało dostrzeżone przy ponownym rozpoznawaniu sprawy i skorygowane. Nie doszło zatem do zmiany tożsamości sprawy, a tożsamość to identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu, identyczność podstaw - prawnej i faktycznej. W sprawie wszystkie te elementy występują, zatem nie można skutecznie zarzucić organowi, że zmienił postanowienie z [...] r. bez jego uchylenia. Reasumując należy wskazać, że rozstrzygnięcie organu wynikające z materiału zaklasyfikowanego jako informacja niejawna, zostało skontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd badając szczegółowo materiały zawierające informacje niejawne stwierdził, że wydane w sprawie postanowienia należy uznać za legalne, tym samym zarzuty skargi za nieuzasadnione i na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Odnosząc się jeszcze do nieuwzględnionych wniosków, a zawartych w punktach 3 i 4 skargi, należy wyjaśnić, że: 1) Sąd - jako niebędący organem, który wytworzył dokument niejawny, nadał klauzulę "zastrzeżone", czy był jego odbiorcą - nie był władny do ujawnienia żądanych w skardze danych identyfikujących dokument niejawny, tj. informacji o organie, dacie jego sporządzenia i sygnaturze; 2) Sąd nie udostępnił skarżącemu, ani jego pełnomocnikowi będącemu adwokatem dokumentów, którym w sprawie nadano klauzulę "zastrzeżone" z uwagi na obowiązujące regulacje prawne. I tak informacje niejawne - zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych - mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Rękojmią zachowania tajemnicy jest zdolność osoby do spełnienia ustawowych wymogów dla zapewnienia ochrony informacji niejawnych przed ich nieuprawnionym ujawnieniem, stwierdzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania sprawdzającego (art. 2 pkt 2 ustawy o ochronie informacji niejawnych). Zasady i tryb przeprowadzania postępowania sprawdzającego regulują przepisy rozdziału V ustawy o ochronie informacji niejawnych -"Bezpieczeństwo osobowe". W przepisach tych uregulowano w szczególności: rodzaje postępowań sprawdzających (art. 22 ustawy), cel postępowania sprawdzającego, jakim jest ustalenie, czy osoba sprawdzana daje rękojmię zachowania tajemnicy (art. 24 ust. 1 ustawy), szczegółowy przedmiot ustaleń i czynności dokonywanych w ramach poszczególnych rodzajów postępowań sprawdzających (art. 24 – 26 ustawy). W razie pozytywnego dla zainteresowanej osoby wyniku postępowania sprawdzającego, postępowanie to kończy się wydaniem poświadczenia bezpieczeństwa (art. 28 pkt 1 ustawy). Informacje niejawne, którym nadano określoną klauzulę tajności – w myśl art. 8 pkt 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych - mogą być udostępnione wyłącznie osobie uprawnionej, zgodnie z przepisami ustawy dotyczącymi dostępu do określonej klauzuli tajności. Przechodząc z kolei na grunt uregulowań ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635), z racji bycia adwokatem pełnomocnika skarżącego, należy wykazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 Prawa o adwokaturze, adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami (art. 4 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Z art. 6 ust. 2 tej ustawy wynika, że obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 3 wskazanej ustawy, adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę. Mając za podstawę przytoczone regulacje prawne, wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał, aby spełniał warunek niezbędny do uzyskania dostępu do informacji niejawnych, wymagany przepisem art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Nie przedstawił poświadczenia bezpieczeństwa, uzyskanego w następstwie pozytywnego zakończenia postępowania sprawdzającego. Zatem nie mógł być uznany za osobę dającą wymaganą przywołanym przepisem rękojmię zachowania tajemnicy w rozumieniu nadanym temu pojęciu w art. 2 ustawy o ochronie informacji niejawnych. A to było niezbędne, gdyż szczególnych uprawnień w dostępie do informacji niejawnych nie przyznają adwokatom przepisy ustawy Prawo o adwokaturze, regulują one wyłącznie kwestie zachowania przez adwokatów tajemnicy służbowej. Nie można zatem było uznać, że sam fakt wykonywania zawodu adwokata, czy też fakt pełnienia obowiązków pełnomocnika procesowego, zwalania adwokata z wymogów ustanowionych przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło