IV SA/Wa 1361/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Burmistrza W. z dnia [...] maja 2010r., orzekającą o wymeldowaniu K. S. wraz z synem P. S. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości L. i orzekł o odmowie wymeldowania wymienionych z pobytu stałego z tego budynku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Burmistrz W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., orzekł o wymeldowaniu K. S. wraz z małoletnim wówczas synem P. S. wskazując, iż w sprawie została spełniona przesłanka uzasadniająca wymeldowanie zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem wymienieni opuścili przedmiotowy lokal i nie dopełnili obowiązku wymeldowania się. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest niewątpliwie opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Jednakże opuszczenie danego lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dobrowolne opuszczenie ma zatem miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W ocenie Wojewody [...], wbrew stanowisku organu I instancji, nie zaistniał warunek konieczny do wymeldowania K. S. wraz z synem P. S. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że K. S. nie podjęła żadnych środków prawnych mających na celu powrót do lokalu. Wskazał, że Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia [...] października 2009 r. orzekł rozwód małżonków S. z winy męża. Ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] marca 2009 r. J. S. został uznany za winnego, że w okresie od października 2006 r. do 23 listopada 2008 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad K. S. oraz że [...] czerwca 2008 r. dokonał uszkodzenia ciała K. S.j na okres poniżej siedmiu i sygn. akt IVSA/Wa 1361/10 dni. W ocenie organu w postępowaniach tych K. S. udowodniła, że z uwagi na zachowanie J. S. zamieszkiwanie w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości L. jest utrudnione. Wojewoda podkreślił, że K. S. wraz z synem nie zerwali związków z przedmiotowym budynkiem. Część budynku, którą ona na mocy wyroku rozwodowego włada jest umeblowana, znajdują się tam ubrania na różne pory roku, pościel, kosmetyki, rzeczy osobiste, produkty żywnościowe. W pomieszczeniach panuje porządek. Dnia [...] lutego 2010 r. K. S. złożyła w Sądzie Rejonowym I Wydział Cywilny w W. wniosek o umożliwienie podłączenia do zajmowanej przez nią części budynku energii elektrycznej i wody, które to media odłączone zostały na skutek działania jej byłego męża. W ocenie organu odwoławczego stałe nieprzebywanie przez K. S. i jej syna P. w budynku przy ul. [...] w miejscowości L. nie świadczy jeszcze o trwałym opuszczeniu tego lokalu. Powodem problemów związanych z zamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego było znęcanie się fizyczne i psychiczne przez byłego męża. Dopóki K. S. będzie miała obawy powtórzenia się takich zachowań usprawiedliwione jest fizyczne nieprzebywanie w przedmiotowym budynku. Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S., zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i nudnościach osobistych poprzez przyjęcie, iż przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zarzucił ponadto naruszenie art. 7 i 8 Kpa. Podnosząc powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że K. S. i jej syn na stałe nie przebywają w lokalu przy ul. [...] w miejscowości L., co potwierdzają kontrole meldunkowe. Była żona zamieszkuje bowiem w P., co potwierdza m.in. pismo Policji. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu II instancji, że nie ma przesłanki dobrowolności opuszczenia mieszkania. Wskazał, że uzasadnienie Wojewody nie jest spójne, bowiem z jednej strony wskazuje, że była żona wraz z synem nie zamieszkuje w lokalu przy [...] w miejscowości L. a z drugiej odmawia wymeldowania. Zaznaczył, że pozostawienie w przedmiotowym lokalu mebli, pościeli, czy kilku ubrań jest złośliwością byłej żony w stosunku do niego. Ponadto Policja nie prowadziła żadnych 2 sygn. akt IV SA/Wa 1361/10 postępowań co do faktu utrudniania zamieszkiwania byłej żonie ani synowi w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym złożonym w Sądzie dnia 9 grudnia 2010 r. ustanowiony w ramach pomocy prawnej dla skarżącego radca prawny, podtrzymał podnoszone w skardze zarzuty. Dodatkowo wskazał, iż orzeczenie w wyroku rozwodowym o sposobie korzystania przez rozwiedzionych małżonków z mieszkania nie stwarza tytułu prawnego do lokalu dla małżonka, który dotychczas go nie posiadał. Nie pozbawia także nikogo prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), który wskazuje, iż osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy osoba taka nie dopełni tego obowiązku organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie jej wymeldowania (art. 15 ust. 2 powołanej ustawy). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wobec tego uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z koncentracją aktywności życiowej w nowym miejscu. Niezbędnym jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Samo przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia 3 sygn. akt IVSA/Wa 1361/10 dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, oceniając zamiar danej osoby opuszczenia miejsca pobytu stałego należy brać pod uwagę nie tylko długość okresu czasu, przez jaki pozostaje ona poza tym miejscem, ale również jej zachowanie, wyrażające wolę zerwania więzi z miejscem stałego pobytu i równocześnie wyrażające wolę zamieszkania w innym miejscu oraz skoncentrowania tam swoich interesów osobistych i majątkowych. Dla oceny tego zamiaru zasadnicze znaczenie ma nie tyle ustalenie obecnego miejsca pobytu danej osoby, co stwierdzenie czy osoba, wobec której wszczęto postępowanie o wymeldowanie opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie, jakie były powody takiego zachowania oraz ustalenie, w jaki sposób dana osoba organizuje sobie życie w nowym miejscu pobytu. Poglądy te znajdują odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli jednocześnie podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1663/09, wyrok NSA z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt. II OSK 1385/09). W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że opuszczenie przez K. S. i jej syna P. mieszkania przy ul. [...] w miejscowości L. nie miało charakteru dobrowolnego i nie wynikało z ich woli. Ich nieobecność w przedmiotowym lokalu spowodowana była trwającym konfliktem rodzinnym. W ocenie Sądu trafne jest stanowisko Wojewody [...], że K. S. oraz jej syn nie zerwali związków z budynkiem, w którym są zameldowani. Należy bowiem mieć na względzie, że nawet brak stałego przebywania w budynku nie świadczy jeszcze samodzielnie o trwałym jego opuszczeniu. Z protokołu oględzin nieruchomości z dnia [...] marca 2010 r. wynika, iż w część budynku zajmowanego przez K. S., którego prawo korzystania przyznano jej w wyroku rozwodowym, jest umeblowana, znajdują się tam ubrania, pościel, kosmetyki, rzeczy osobiste, produkty żywnościowe, ponadto 4 sygn. akt IV SA/Wa 1361/10 opał do pieca, a w pomieszczeniach panuje porządek. W ocenie Sądu wolę zamieszkiwania K. S. w przedmiotowym lokalu potwierdza również okoliczność, że w dniu [...] lutego 2010 r. złożyła wniosek o umożliwienie podłączenia do zajmowanej przez nią części budynku energii elektrycznej i wody, bez których zamieszkiwania jest znacznie utrudnione. Z akt sprawy wynika, iż K. S. stale nie przebywa w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości L.. Z okoliczności tej nie można jednak wywodzić, że zerwała kontakt z tym mieszkaniem, czy skoncentrowała swoje interesy osobiste i majątkowe w innym miejscu. Z wyjaśnień K. S. wynika, że mieszkanie w W., w którym czasami przebywa, jest wynajmowane przez jej siostrę, zaś ona stara się o zainstalowanie podlicznika w zajmowanej przez nią części przedmiotowego budynku. Z akt sprawy wynika także, iż skarżący wobec swojej byłej żony agresywnie zachowywał się. Wyrokiem z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. II Wydział Karny, uznał J. S. za winnego, że w okresie od października 2006 r. do 23 listopada 2008r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad K. S. oraz że [...] czerwca 2008 r. dokonał uszkodzenia ciała K. S. na okres poniżej siedmiu dni. W wyroku tym oskarżony został również zobowiązany do powstrzymania się od nadużywania alkoholu. Okoliczności sprawy, w ocenie Sądu wskazują, że K. S. mogła obawiać się negatywnych zachowań swojego byłego męża i z tego powodu ograniczała przebywanie pod jednym dachem z były mężem, który w dodatku odcinając dopływ wody i prądu do przyznanej jej do korzystania części budynku utrudniał jej zamieszkiwanie. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7 i 8 Kpa. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, również Wojewoda [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny. W sprawie przesłuchano zarówno strony, jak i świadków, przeprowadzono rozprawę administracyjną, oraz zwrócono się do Policji i straży miejskiej o przeprowadzenie kontroli meldunkowej. Zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż nie zostały spełnione przesłanki skutkujące możliwością wymeldowania K. S. i . S. z przedmiotowego lokalu. 5 sygn. akt IV SA/Wa 1361/10 Na zakończenie należy jedynie podkreślić, iż w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 wskazano m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywarło ten skutek, iż wykluczyło przesłankę w postaci utraty uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utraty prawa do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 482/05). Z ram postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie usunięta została konieczność badania cywilnoprawnych uprawnień do lokalu. W postępowaniu administracyjnym badaniu podlega zatem jedynie przesłanka dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zaznaczyć wobec tego należy, że ani dla organów administracji publicznej, ani dla dokonującego kontroli sądu administracyjnego nie ma znaczenia dowodowego tytuł prawny skarżącego do lokalu. Podsumowując wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika, by K. S. oraz jej syn P.- obecnie pełnoletni - dobrowolnie i trwale opuścili miejsce zamieszkania przy ul. [...] w miejscowości L. , koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu. Z tego względu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy w związku z art. 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).