IV SA/Wa 1400/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-18
Skład orzekający: Kaja Angerman, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy fikcja doręczenia decyzji administracyjnej w trybie art. 49 k.p.a. (obwieszczenie) jest równoznaczna z faktycznym dowiedzeniem się przez stronę o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. dla celów biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Fikcja doręczenia decyzji administracyjnej w trybie obwieszczenia (art. 49 k.p.a.) nie jest tożsama z faktycznym dowiedzeniem się przez stronę o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia faktycznego dowiedzenia się przez stronę o decyzji, a nie od dnia, w którym nastąpiła fikcja doręczenia. Organ odwoławczy zasadnie uchylił postanowienie organu I instancji, uznając, że materiał dowodowy był niewystarczający do ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla farmy wiatrowej, twierdząc, że dowiedzieli się o decyzji dopiero w sierpniu 2013 r. Organ I instancji odmówił wznowienia, uznając, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie obwieszczenia (art. 49 k.p.a.) w marcu 2012 r. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji, wskazując na potrzebę dokładniejszego ustalenia daty faktycznego dowiedzenia się o decyzji. WSA oddalił skargę inwestora na postanowienie organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania - oddala skargę -
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] S.A.
z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, inwestor) na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Ww. rozstrzygniecie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy:
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ, organ I instancji) ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...] woj. [...], planowanego przez inwestora [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: poprzednik inwestora).
Pismem z 19 sierpnia 2013 r. (data wpływu do RDOŚ 10 września 2013 r.) K. S. i D. S. (dalej: wnioskodawcy, uczestnicy postępowania) wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją organu I instancji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "[...]". W wyniku rozpoznania ww. wniosku, RDOŚ postanowieniem znak: [...] z [...] listopada 2013 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją RDOŚ z [...] lutego 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że wnioskodawcom nie przysługiwał status strony postępowania oraz uchybili oni terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Na skutek zażalenia skarżących, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ, organ odwoławczy) postanowieniem znak: [...] z [...] maja 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż weryfikacja, czy osoba, która nie brała udziału w objętym wnioskiem postępowaniu, legitymuje się przymiotem strony, winna odbywać się na etapie merytorycznej oceny wniosku o wznowienie postępowania. Poza tym podniósł, że za dowiedzenie się o decyzji nie można traktować powzięcia wiadomości wyłącznie o dacie jej wydania, numerze i rozstrzygnięciu, którego dotyczy. Zawiadomienie o wydanej decyzji powinno precyzyjnie określać także przedmiot sprawy. Zalecił, by rozpatrując ponownie sprawę RDOŚ dokonał wyczerpującej analizy przesłanek warunkujących dopuszczaIność wznowienia postępowania i wydał odpowiadające ustaleniom postanowienie - wznawiające postępowanie albo odmawiające wznowienia na podstawie art. 149 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem znak [...] z [...] sierpnia 2014 r. RDOŚ, działając na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie wznowienia postępowania.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, iż decyzja RDOŚ z [...] lutego 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego jest decyzją ostateczną. Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawcy podali przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem kluczowe dla dalszego postępowania jest ustalenie, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie jednego miesiąca od daty, w której wnioskodawcy dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Podał dalej, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia następuje w trybie ustawy z 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235, zwana dalej: ustawą środowiskową). Zgodnie z art. 74 ust. 3 tej ustawy, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 k.p.a. W niniejszej sprawie liczba stron
w postępowaniu przekraczała 20 osób, zatem o decyzjach i innych czynnościach organów w postępowaniu strony były zawiadamiane przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. W takich przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Jeżeli więc w myśl przywołanych powyżej regulacji, w przedmiotowej sprawie w stosunku do strony nastąpił skutek
w postaci doręczenia, w wyniku którego powstają konkretne uprawnienia, np. w postaci możliwości odwołania się od tej decyzji, to tym bardziej należy przyjąć, że oznacza to, że każda strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Skoro w świetle prawa decyzja została stronie doręczona, to nie można przyjąć, że ta strona nie dowiedziała się
o wydaniu decyzji.
Wnioskodawcy twierdzą, że nie mieli świadomości, że kwestionowana decyzja została wydana, zaś brak tej świadomości został usunięty na zebraniu mieszkańców [...] odbytym 6 sierpnia 2013 r., na którym decyzja ta była omawiana. Do wniosku o wznowienie postępowania została dołączona kopia uchwały nr [...] z zebrania wiejskiego sołectwa [...] z [...] sierpnia 2013 r. w sprawie braku przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących budowy farmy wiatrowej o nazwie [...]. W uchwale mieszkańcy wskazują, że w ich opinii brak było przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących budowy farmy wiatrowej o nazwie [...] i wskazują, że o inwestycji dowiedzieli się ponad rok od wydania decyzji, a nazwa farmy jest myląca i wprowadza w błąd sugerując, że farma ma znajdować się w pobliżu wsi [...], oddalonej o kilkanaście kilometrów od [...]. W toku postępowania wnioskodawcy podnosili, że nikt z mieszkańców wsi nie wiedział o toczącym się postępowaniu. Ich zdaniem całe postępowanie odbywało się bez wiedzy mieszkańców i konsultacji z nimi. Poza tym zamieszczanie jakichkolwiek ogłoszeń w internecie jest bezcelowe, gdyż niewiele osób na wsi ma komputer i internet. Nie było żadnych ogłoszeń w prasie lokalnej ani w ogólnopolskiej, zaś sołtys wsi publicznie przyznała się, że nie wywieszała ogłoszeń w tej sprawie.
Organ I instancji wyjaśnił, iż pismem znak [...] z [...] lutego 2012 r. RDOŚ zawiadomił strony postępowania o wydanej w tym dniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz poinformował o możliwości zapoznania się z jej treścią w siedzibie organu i przysługującym środku zaskarżenia. Zawiadomieniem znak z [...] lutego 2012 r., podał do publicznej wiadomości informację o wydanej w tym samym dniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia i poinformował o możliwości zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy, zgodnie z zasadami zawartymi w dziale II ustawy środowiskowej. Pierwsze z wyżej wspomnianych zawiadomień było wywieszone w [...] w terminie od 20 lutego 2012 r. do 6 marca 2012 r., zaś drugie widniało na tablicy ogłoszeń w [...] w terminie od 20 lutego 2012 r. do 13 marca 2012 r., co zostało potwierdzone przez sołtysa wsi K. K., której podpis widnieje na zawiadomieniach.
RDOŚ ocenił zatem, iż zgodnie z ustawą środowiskową w sprawie zapewniono możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu. Okoliczności, które wnioskodawcy kwestionują, nie podważają poprawności działania organu, gdyż nie przedstawili oni na ich potwierdzenie żadnych dowodów. Uznał, iż działanie organu, dotyczące konsultacji społecznych i udziału społeczeństwa w postępowaniu, odpowiadało przepisom prawa.
Odnosząc się do argumentów i dowodów przedstawianych przez wnioskodawców, RDOŚ podał, że zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym sołectwa i stanowi formę demokracji bezpośredniej. Jednak jego uchwały nie mogą przesądzać o faktach takich jak to, czy ktoś z mieszkańców wsi i w jakim dniu powziął informację o wydaniu decyzji administracyjnej, będącej przedmiotem obwieszczenia. Również kwestia rzekomo mylącej nazwy inwestycji nie może mieć wpływu na skuteczność obwieszczeń dokonanych w przedmiotowej sprawie. Jeśliby wnioskodawca rzeczywiście miał jakiekolwiek wątpliwości związane z przedmiotem ogłoszeń, to służyło mu prawo zwrócenia się do organu w terminie zakreślonym
w obwieszczeniu o przedstawienie niezbędnych wyjaśnień. Zdrowy rozsądek i logiczne rozumowanie wskazują, że obwieszczenia wieszane w danym sołectwie dotyczą jego mieszkańców i gdyby inwestycja była tak oddalona od ich miejsca zamieszkania, obwieszczanie w tym miejscu byłoby bezzasadne.
Organ I instancji nie uznał argumentacji wnioskodawców, że obwieszczenia
w ogóle nie zostały wywieszone i ocenił, iż decyzja ostateczna została stronom doręczona w trybie przewidzianym prawem. Oznacza to, iż termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania biegł od dnia doręczenia tej decyzji. Na powyższe nie ma wpływu fakt, iż ktoś nie zapoznał się z zawiadomieniami. Nieznajomość prawa w zakresie doręczenia decyzji i skutków tego doręczenia nie stanowi okoliczności pozwalającej na przyjęcie, że została spełniona przesłanka złożenia wniosku o wznowienie postępowania w miesięcznym terminie. Natomiast przy przyjęciu, że strony dowiedziały się o wydaniu decyzji środowiskowej z zawiadomień nie później niż w miesiącu marcu 2012 r., złożenie wniosku o wznowienie nastąpiło
z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., co skutkowało odmową wznowienia postępowania.
W zażaleniach na powołane rozstrzygnięcie wnioskodawcy wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z wnioskiem. Wydanemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
1. art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej poprzez jej nietrafną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu przez organ I instancji, iż bez znaczenia dla ustalenia momentu, w którym strona postępowania dowiaduje się o treści wydanej decyzji doręczonej w trybie art. 49 k.p.a. jest precyzyjność treści obwieszenia, a w szczególności oznaczenia przedmiotu decyzji w sytuacji, gdy brak precyzji w tym zakresie pozbawia stronę możliwości weryfikacji konieczności zapoznania się z treścią decyzji, a w konsekwencji czyni niezapoznanie się z jej treścią niezawinionym;
2. art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej poprzez jej nieuzasadnione zastosowanie względem strony, bowiem organ I instancji, dokonując obwieszczenia o wydaniu decyzji, pominął fakt, że strona zamieszkała w innej miejscowości niż [...], a w konsekwencji możliwość zapoznania się z treścią tej decyzji była zerowa, co rodziło obowiązek doręczenia spornej decyzji w trybie zwykłym;
3. art. 49 k.p.a. w związku z art. 148 § 2 k.p.a. poprzez jej nietrafną wykładnię przejawiającą się w nieuzasadnionym stwierdzeniu, iż fikcja doręczenia stronie decyzji w trybie 49 k.p.a. winna być zrównana z fikcją stwierdzenia, iż strona zapoznała się z treścią decyzji, co przesądzać miałoby o rozpoczęciu biegu terminu do wznowienia postępowania w terminie 14 dni od dnia obwieszczenia
w sytuacji, gdy zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury kwestia doręczenia decyzji nie jest tożsama z zapoznaniem się przez stronę z jej treścią w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a.;
4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie treści wydanego rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym, pominięciu okoliczności podnoszonych przez stronę, zaniechaniu przeprowadzenia czynności dowodowych z urzędu na okoliczność ustalenia daty, w której strona rzeczywiście dowiedziała się o przedmiotowej decyzji, jak również dokonaniu błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
a w szczególności treści uchwał z [...] sierpnia 2013 r., które potwierdzają, iż nie tylko strona, ale wszyscy mieszkańcy miejscowości [...], z uwagi na mylące sformułowanie obwieszczenia, w sposób niezawiniony nie dowiedzieli się o fakcie wydania decyzji z [...] lutego 2012 r.;
5. art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na uniemożliwieniu zajęcia przez stronę w niniejszym postępowaniu stanowiska przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, zaniechaniu wykonywania czynności informacyjnych względem strony występującej w postępowaniu bez udziału profesjonalnego pełnomocnika;
6. art. 8 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zignorowanie przez organ I instancji w znacznym zakresie wskazań organu odwoławczego, w szczególności
w zakresie oceny treści spornego obwieszczenia o wydaniu decyzji z [...] lutego 2012 r., jak również nakazów związanych z przeprowadzeniem postępowania dowodowego oraz przedsięwzięciem czynności mających zapewnić stronie czynny udział w sprawie.
Postanowieniem znak [...] z [...] lutego 2015 r. GDOŚ, działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GDOŚ wskazał, że RDOŚ dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie przymiotu ostateczności decyzji z [...] lutego 2012 r., swojej właściwości w przedmiotowej sprawie oraz weryfikacji wniosku pod kątem wskazania podstawy wznowienia. Za kluczowe dla rozpoznania sprawy uznał ustalenie terminu, w którym wnioskodawcy dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.
Ocenił, iż przyjęcie przez organ I instancji tezy, że prawidłowa wykładnia art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej w związku z art. 49 k.p.a. prowadzi do wniosku, że termin, o którym mowa w art. 49 k.p.a. odpowiada określeniu ujętemu w art. 148 k.p.a.
w zakresie dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, szczególnie w sytuacji, gdy przesłanką wznowieniową jest przyczyna podana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – nie znajduje zastosowania w każdej sprawie. Niewątpliwie,
w niektórych przypadkach zaistniały stan faktyczny sprawy uprawnia do zrównania fikcji doręczenia decyzji stronie w trybie art. 49 k.p.a. z terminem dowiedzenia się
o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, o którym mowa w art. 148 k.p.a.
W analizowanej sytuacji, tj. gdy okolicznością wskazywaną przez wnioskujących jest fakt dowiedzenia się o decyzji z [...] lutego 2012 r. ustalającej uwarunkowania środowiskowe dla przedsięwzięcia planowanego do realizacji na terenie miejscowości [...], zdaniem GDOŚ, możliwe jest to wyłącznie, gdy dowiedzione zostanie, że obwieszczenia o wydaniu decyzji dokonane zostały w sposób prawidłowy (na ich podstawie strona uzyskała informację, czego dana decyzja dotyczy), a organ
I instancji wykluczy wcześniejsze, niżby to wynikało z terminu doręczenia stronie decyzji, dowiedzenie się przez nią o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być bowiem oceniana jedynie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a.
GDOŚ uznał, iż organ I instancji, koncentrując się wyłącznie na wskazywanych przez wnioskodawców podstawach wznowienia, tj. nieprawidłowości obwieszczeń
w [...], nie ustalił właściwie stanu faktycznego spawy, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Badając okoliczności doręczenia stronom decyzji
w trybie art. 49 k.p.a., RDOŚ nie przeanalizował wszystkich obwieszczeń, zarówno pod kątem terminów, jak również prawidłowości potwierdzenia ich wywieszenia (np.
w miejscowości [...]).
Organ odwoławczy podzielił zarzut wnioskodawców, iż w przedmiotowej sprawie istotna była również sama treść obwieszczenia i precyzja przekazywanej tą drogą informacji kierowanej do stron postępowania. Stosownie do art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie bowiem od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji. Zdaniem GDOŚ, zwrot: "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć, jako uzyskanie informacji w stopniu pozwalającym na świadome podjęcie decyzji
o konieczności lub zaniechaniu podejmowania dalszych czynności w stosunku do danego rozstrzygnięcia w celu ochrony swojego interesu prawnego. Tymczasem
w obwieszczeniu zawiadamiającym o wydaniu decyzji z [...] lutego 2012 r. podano nieprecyzyjną nazwę przedsięwzięcia, mogąca wprowadzać w błąd co do miejsca lokalizacji inwestycji (sugerującej jej usytuowanie w miejscowości [...], oddalonej
o kilkanaście kilometrów od faktycznego miejsca realizacji turbin wiatrowych, tj. miejscowości [...]). W jego treści brak jest natomiast dodatkowego, prostującego konsekwencje niefortunnej nazwy przedsięwzięcia, określenia przez organ I instancji obszaru, na którym realizowana będzie inwestycja. W oparciu o tak skonstruowane obwieszczenie, w opinii GDOŚ, nie można bezspornie wywieść, iż strony posiadły informację, czego decyzja z [...] lutego 2012 r. dotyczy, co ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Zawarta w tytule przedsięwzięcia nazwa miejscowości [...] mogła pozbawić strony wątpliwości co do konieczności zainteresowania się tą sprawą. Zatem, na podstawie znajdującego się
w aktach sprawy obwieszczenia nie można uznać, iż jego doręczenie w trybie art. 49 k.p.a. równoznaczne jest z dowiedzeniem są o decyzji dotyczącej turbin wiatrowych planowanych do realizacji w miejscowości [...].
W opinii GDOŚ, nie można również w pełni zgodzić się z założeniem organu
I instancji, iż zdrowy rozsądek i logiczne rozumowanie rzeczywiście wskazują, że obwieszczenia wieszane w danym sołectwie dotyczą jego mieszkańców i gdyby inwestycja była tak oddalona od ich miejsca zamieszkania, obwieszczanie w tym miejscu byłoby niezasadne. Powyższe można by było uznać za prawidłowe w sytuacji gdy z treści obwieszczeń wynikałoby co najmniej, w jakich miejscowościach są one wywieszane (co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca). Strona nie ma bowiem obowiązku dowiadywania się o danym przedsięwzięciu w konkretnej miejscowości, może skorzystać chociażby z publikacji informacji w internecie, gdzie jedyną wskazówką pozwalającą na identyfikację miejsca realizacji przedsięwzięcia jest treść obwieszczenia.
Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji dokonał niewłaściwej oceny przedstawionego przez wnioskodawców dowodu co do terminu dowiedzenia się
o decyzji z [...] lutego 2012 r., tj. uchwały zebrania wiejskiego sołectwa [...] z [...] sierpnia 2013 r. w sprawie braku przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących budowy farmy wiatrowej o nazwie [...]. Odmawiając ww. dowodowi wiarygodności, RDOŚ nie ustalił żadnych okoliczności, które mogłyby w sposób bezsporny podważyć twierdzenie wnioskodawców, nie mógł zatem z góry założyć bez weryfikacji, iż przedłożony przez skarżących dowód pozostaje bez wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił, iż oświadczenie strony o terminie dowiedzenia się o decyzji korzysta z domniemania prawdziwości, w związku z czym organ, prezentując stanowisko sprzeczne z twierdzeniami wnioskodawcy, mimo zasady swobodnej oceny dowodów, zobowiązany jest do wyczerpującego jego uzasadnienia.
W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zostały ustalone okoliczności, wskazujące na uzyskanie przez wnioskodawców informacji o decyzji z [...] lutego 2012 r. w terminie wcześniejszym niż 6 sierpnia 2013 r. Brak było zatem, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podstaw do stwierdzenia, że podanie z 19 sierpnia 2013 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu, określonego w art. 148 k.p.a. i wydaniu w oparciu o powyższe ustalenie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1. art. 49 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ odwoławczy, iż w obwieszczeniu zawiadamiającym o wydaniu decyzji środowiskowej podano nieprecyzyjną nazwę przedsięwzięcia, mogącą wprowadzać w błąd co do miejsca lokalizacji inwestycji. Przepisy prawa materialnego nie przewidują szczegółowych regulacji w zakresie wymogów odnoszących się do nazwy zamierzenia inwestycyjnego. Ponadto mieszkańcy danego terenu ([...]) byli już wcześniej informowani przez inwestora o określonej lokalizacji inwestycji. Z tego też względu zarzut dotyczący nazwy przedsięwzięcia, mogącej rzekomo wprowadzać w błąd, nie ma oparcia ani
w stanie faktycznym sprawy, ani w regulacjach prawnych. W niniejszej sprawie nazewnictwo poszczególnych etapów inwestycyjnych, dla których konieczne jest uzyskanie kolejnych decyzji administracyjnych, ściśle wiązało się z miejscem przyłączenia do sieci energetycznej i pozwoliło skarżącej spójnie zarządzać projektem inwestycyjnym mającym wspólny mianownik (punkt przyłączenia). Istotne jest, że organ, prowadząc postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej, był zobowiązany do zastosowania nazwy zaproponowanej przez skarżącą, spójnej z całokształtem zamierzeń na terenie gminy [...], co było wiadome mieszkańcom. Nazwa ta jest w wystarczającym stopniu precyzyjna
i w żadnym razie nie może wprowadzać w błąd w kwestii lokalizacji przedsięwzięcia, zwłaszcza że skoro obwieszczenia dokonano na danym terenie, to zrozumiałym jest, iż właśnie na nim inwestor zamierza realizować planowane przedsięwzięcie. Nie dokonuje się bowiem obwieszczenia zawiadamiającego
o wydaniu decyzji środowiskowej na terenach, których dana inwestycja nie dotyczy;
2. art. 49 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz 148 § 2 k.p.a. poprzez wadliwe pominięcie przez organ odwoławczy okoliczności, że obwieszczenie o decyzji dokonane w trybie art. 49 k.p.a. jest równoznaczne z dowiedzeniem się o decyzji, co przesądza o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia odwołania, a także w konsekwencji terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie, zgodnie z art. 49 k.p.a. in fine, sam upływ czternastu dni, w ciągu których obwieszczenie było dostępne publicznie powoduje, że czynność doręczenia uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym. Przyjęcie ustawowego domniemania doręczenia decyzji implikuje także kolejne domniemanie, tj. dowiedzenie się o treści danego rozstrzygnięcia. Domniemanie dowiedzenia się o treści decyzji wynika ze stworzenia możliwości skorzystania
z prawa do zapoznania się z decyzją w siedzibie właściwego organu. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie
z którym niezależnie od faktycznej daty zapoznania się stron z treścią obwieszczanej decyzji przyjmuje się, w oparciu o treść art. 49 k.p.a., fikcję prawną, że doręczenie nastąpiło z upływem czternastu dni od publicznego ogłoszenia. W judykaturze wprost podnosi się, iż termin do złożenia wniosku
o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,
w odniesieniu do podmiotów, którym na mocy przepisu szczególnego decyzja kończąca dane postępowanie była komunikowana w drodze publicznego ogłoszenia, rozpoczyna swój bieg w piętnastym dniu po ogłoszeniu tej decyzji
i to bez względu na to, czy ów podmiot z takim ogłoszeniem rzeczywiście się zapoznał. Tym samym, twierdzenia wnioskodawców, iż o wydanej decyzji dowiedzieli się dopiero podczas zebrania wiejskiego, które odbyło się 6 sierpnia 2013 r., są bez znaczenia prawnego. Powoduje to, iż zażalenie na postanowienie organu I instancji nie powinno być uwzględnione przez GDOŚ ze względu na zastosowanie błędnej wykładni;
3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 49 oraz art. 12 § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez GDOŚ, że organ I instancji nie ustalił właściwie stanu faktycznego sprawy, ponieważ nie przeanalizował prawidłowo wszystkich obwieszczeń, jak również kwestii potwierdzenia prawidłowości obwieszczeń, podczas gdy takie działania nie były konieczne. Orzekające w sprawie organy, podejmując czynności w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania stwierdziły, że kwestionowana decyzja jest ostateczna, akceptując tym samym skuteczność dokonanych obwieszczeń. Wynikiem skuteczności obwieszczeń jest zaistnienie domniemania ustawowego doręczenia decyzji i poznania jej treści. GDOŚ natomiast, nie kwestionując w takim zakresie skutków obwieszczeń, uwzględnił zastrzeżenia wnioskujących o wznowienie i nakazał procesowe badanie takich okoliczności jak potwierdzenie wywieszenia jednego
z obwieszczeń, dodatkowo dotyczącego terenu z innej wsi. Z uwagi na charakter art. 49 k.p.a. w judykaturze wskazuje się, że ustawodawca nie sprecyzował i nie nałożył na organ, stosujący formę zawiadamiania stron przez obwieszczenie
o podejmowanych czynnościach, żadnych szczególnych wymogów, jakim powinno to obwieszczenie odpowiadać. Żądanie wskazania dokładnych danych dotyczących wywieszenia obwieszczenia, które mogłoby się wiązać
z analizą terminu do wniesienia odwołania, nie jest absolutnie relewantne do niniejszego postępowania, ponieważ GDOŚ nie rozpoznawał odwołania wnioskodawców, lecz wniosek o wznowienie postępowania. Działanie GDOŚ, aczkolwiek jak się wydaje nieuświadomione, jest nakierowane w istocie na podważenie ostatecznej decyzji, przy jednoczesnym deklarowaniu przez organ, że bez wątpliwości kwestionowana wnioskiem o wznowienie decyzja jest ostateczna.
Odpowiadając na skargę GIOŚ podtrzymał argumentację zawartą
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Pełnomocnik uczestniczki postępowania w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2015 r. (k.137-142 akt sądowych) również wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowo GDOŚ, jako organ II instancji, orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie zasadności wydania przez organ odwoławczy postanowienia kasacyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 i art. 126 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stwierdzenie natomiast uchybień natury merytorycznej nie daje organowi odwoławczemu podstaw do wydania postanowienia kasacyjnego, lecz obliguje go do wydania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzeczenia reformatoryjnego, a więc postanowienia o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy.
W ocenie Sądu orzekającego, w niniejszej sprawie organ odwoławczy zasadnie uznał, iż postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a dokonane przez ten organ ustalenia, w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, są niewystarczające do procedowania w sprawie.
Wnioskodawcy we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji powołali się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W postępowaniu o wydanie ww. decyzji środowiskowej właściwy organ zastosował przepis art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej, który przewiduje w takich sprawach zastosowanie art. 49 k.p.a., jeżeli liczba stron postępowania przekracza 20. Zgodnie z art. 49 k.p.a., strony mogą być zawiadamiane o decyzjach administracyjnych przez obwieszczenie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Zawiadomienie lub doręczenie uważa się za skuteczne po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia.
Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że RDOŚ zawiadomił strony postępowania o wydanej w dniu [...] lutego 2012 r. decyzji nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "[...]" poprzez obwieszczenie, które wywieszono w [...] na okres od dnia 20 lutego 2012 r. do dnia 6 marca 2012 r. Organ I instancji uznał, iż datą, w której wnioskodawcy dowiedzieli się o ww. decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest data jej doręczenia w trybie art. 49 k.p.a., a więc nie później niż w marcu 2012 r. Ustalenie to podważył GDOŚ podając, iż termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegnie od chwili, gdy strona faktycznie dowiedziała się o decyzji, a nie od chwili, gdy zaistniała fikcja doręczenia tej decyzji przez obwieszczenie.
W ocenie Sądu, niewątpliwie w świetle art. 49 k.p.a. sam upływ 14 dni, w ciągu których obwieszczenie było dostępne publicznie, oznacza, że czynność doręczenia uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym. Jednak nie jest to tożsame
z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2517/10, publ.: cbois, wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., II OSK 2957/12, publ. Lex nr 1637149). Należy pamiętać, że regulacja przewidziana w art. 49 k.p.a., z powodu daleko idących odstępstw od zasady oficjalności doręczeń, istotnie ogranicza stosowanie zasad ogólnych k.p.a. w postaci zasady informowania (art. 9 k.p.a.) i zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego (podobne do wytycznych z postanowienia GDOŚ z dnia [...] maja 2014 r.), że obwieszczenie zawiadamiające o wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. podało nieprecyzyjną nazwę przedsięwzięcia w zakresie miejsca jej lokalizacji, mogące sugerować jej usytuowanie w miejscowości [...], oddalonej o kilkanaście kilometrów od faktycznego miejsca realizacji turbin wiatrowych, tj. miejscowości [...]. W oparciu o tak skonstruowane obwieszczenie nie można bezspornie uznać, iż strony posiadły informację, czego dotyczy decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. Ta okoliczność ma decydujące znaczenie dla przyjęcia, że nie można w tej sprawie uznać, że upływ 14 dni od dnia wywieszenia obwieszczenia jest równoznaczne z datą dowiedzenia się przez nich o treści decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.
Data dowiedzenia się przez stronę o decyzji środowiskowej może być zupełnie inna, niż data fikcyjnego doręczenia tej decyzji przy zastosowaniu trybu obwieszczeń,
o którym mowa w art. 49 k.p.a. Organ I instancji musi zatem ustalić, kiedy
w rzeczywistości wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji środowiskowej, przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zebranych w sprawie. Od tej daty należy dopiero badać termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 2 k.p.a. Sąd podziela wytyczne organu odwoławczego w zakresie ustalenia, że
w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, że podanie z dnia 19 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania zostało wniesione
z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na nieścisłości w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w którym organ odwoławczy z jednej strony stwierdza prawidłowość ustaleń organu I instancji w zakresie przymiotu ostateczności decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. (strona 3 uzasadnienia postanowienia), a dalej poddaje w wątpliwość, czy obwieszczenia zostały dokonane w sposób prawidłowy (strona 5 uzasadnienia postanowienia). Niewątpliwie decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. jest ostateczna, bowiem żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania do organu wyższej instancji, jak również egzystencja prawna decyzji rozpoczyna się w chwili doręczenia przynajmniej jednej ze stron danego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., II OSK 1650/06, publ. cbois). W analizowanej sprawie niezaprzeczalnym jest fakt doręczenia decyzji RDOŚ z dnia [...] lutego 2012 r. inwestorowi, co w świetle powyższych okoliczności przemawia za uznaniem decyzji środowiskowej za ostateczną.
W ocenie Sądu, uchybienie organu odwoławczego w zakresie braku precyzji
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie ma wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Wskazane przez GDOŚ uchybienia organu I instancji w wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zgodnym z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., są kluczowe dla jej rozpoznania i w konsekwencji dla wyniku prowadzonego przez organ postępowania.
W kontekście przedstawionych wyżej rozważań Sąd uznał, że zarzuty skargi są nieuzasadnione, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło