IV SA/Wa 1413/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania K. B. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2016r. orzekającej o wymeldowaniu K. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2016r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. B. z powyższego miejsca. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu K. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...]. Prezydent [...] uznał, że strona opuściła dotychczasowe miejsce zameldowania na pobył stały trwale i dobrowolnie, w myśl przepisu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji nie zgodziła się Skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i wniosła od decyzji odwołanie. W odwołaniu podała, że lokal nr [...] przy ul. [...][...] w [...] w dalszym ciągu stanowi jej centrum życiowe ponieważ przebywa w nim podczas pobytów w kraju, jest to jej adres do korespondencji i miejsce, w którym odbiera emeryturę. Wojewoda [...] zwrócił się do organu pierwszej instancji o przesłuchanie świadków i po przeprowadzeniu postepowania dowodowego decyzją z [...] marca 2017r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ ustalił, że nieruchomość położona przy ul. [...][...] w [...] należy do [...], ale aktualnie toczy się postępowanie w sprawie zwrotu posesji spadkobiercom byłych właścicieli hipotecznych. Wskazano, że K. B. oświadczyła do protokołu [...] października 2016 r., że zamieszkuje stale w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...]. Wspólnie z byłym mężem użytkuje duży pokój, gdzie śpią razem na jednym łóżku. W pokoju tym strona przechowuje swoje rzeczy osobiste, ponadto dysponuje kluczami do drzwi wejściowych. K. B. zaznaczyła jednak, że na okres od 1 do 6 miesięcy wyjeżdża do [...]. Wskazano, że w trakcie oględzin pracownice Delegatury BAiSO w Dzielnicy [...] ustaliły, że lokal nr [...] położony jest na piętrze budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] i składa się z przedpokoju, 2 pokoi, kuchni i łazienki. Wg oświadczenia K. B., w mieszkaniu mieszkają jej były mąż, córka i wnuczka. W łazience wisiały 3 ręczniki i 2 szlafroki, pod prysznicem stały mydło i szampon, z których korzystają wspólnie wszystkie panie. W dużym pokoju, zajmowanym przez stronę razem z byłym mężem, znajdowały się meble, w tym wersalka, na której śpią K. B. i T.Ś.. W dużej, 3-drzwiowej szafie z nadstawką, K. B. okazała kilka sztuk ubrań ([...] pary spodni, torbę, [...] bluzek, piżamę i kilka par podkoszulków), a w regale kilka par fig i ubrań, które użytkuje wspólnie z córką i wnuczką. Wymieniona wyjaśniła przy tym. że nie nosi biustonoszy i nie używa żadnych kosmetyków. Ponadto okazała swoją kurtkę wiszącą na wieszaku i jedną parę butów, którą miała na sobie. Powołano zeznania J. M. (sąsiada), który zeznał, że zna K. B. jeszcze z jej czasów panieńskich. Podał on, że wymieniona 15 lat temu wyjechała za granicę i do Polski przyjeżdża raz w roku. Świadek widział . B. ostatnio 1-2 lata temu. Jego zdaniem, w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] na pewno mieszka mężczyzna o imieniu T., którego widuje dość często (w okresie letnim prawie codziennie, a obecnie - rzadziej). Powołano zeznania świadka G. W., która wskazała, że jej siostra K. B. od 30 lat przebywa za granicą i wyszła tam ponownie za mąż, zaś w czasie pobytów w kraju zatrzymuje się u swojej córki na [...]. G. W. od kilku lat nie utrzymuje kontaktów z siostrą, ale w sierpniu 2016 r. była w miejscu jej stałego zameldowania. Rozmawiała wtedy z T. Ś., który przyznał, że mieszka tam sam. Organ powołał zeznania T. Ś., który podał, że kiedy K. B. przebywa w Polsce, tylko czasami zatrzymuje się u niego. W lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...] pozostawiła jakieś rzeczy, ale świadek nie wie, co dokładnie. Świadek potwierdził, że latem 2016 r. widział się z G. W.. Organ powołał art. 35 ustawy o ewidencji ludności i uznał, że Organ wskazał, że nie uwzględnił zeznań T.W., która złożyła zeznania w I instancji w terminie innym niż wyznaczony, zeznań I. L., ponieważ wskazała organowi I instancji, że nie wie, kto mieszka w budynku nr [...] w W. oraz telefonicznych wyjaśnień M.K., gdyż tak przeprowadzony dowód naruszał art. 79 § 1 k.p.a. T. W., ponownie wezwana do złożenia zeznań w charakterze świadka, nie stawiła się na przesłuchanie, podobnie jak inni sąsiedzi – P.K. i A. S.- [...]. Prezydent [...] zasadnie orzekł o wymeldowaniu K.B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...]. Uznano, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego przez K. B., ponieważ przynajmniej od kilkunastu lat faktycznie nie mieszka ona i nie koncentruje swojego centrum życiowego w tym mieszkaniu. Fakt ten, zdaniem organu, wynika bezspornie z zeznań świadków: J. M., G. W. i T. S. oraz z protokołu oględzin przeprowadzonych w omawianym lokalu [...] listopada 2016 r. Powołano, że świadkowie zeznali, że widują K.B. w miejscu zameldowania na pobyt stały sporadycznie, kiedy przyjeżdża do kraju z zagranicy, a T.Ś. (stale zamieszkujący w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...]) wyjaśnił, że była żona większość czasu spędza wtedy w innym miejscu, a u niego zatrzymuje się tylko czasami. Zeznania świadków, w ocenie organu, w całości korespondowały z ustaleniami dokonanymi podczas oględzin, w trakcie których stwierdzono niewielką ilość rzeczy damskich, z których - jak oświadczyła strona - korzysta wspólnie z dorosłymi córką i wnuczką. Wyjaśnienia te, jak i pozostałe stwierdzenia strony dotyczące braku damskich kosmetyków do pielęgnacji itp. oraz kwestii nocowania w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...][...] w [...] organ odwoławczy uznał w całości za niewiarygodne, jako sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wskazano, że trudno również mówić o tymczasowym opuszczeniu miejsca zameldowania na pobyt stały przez K.B., skoro od wielu lat większość czasu spędza za granicą. Pobyt wymienionej w kraju należy raczej ujmować w kategoriach odwiedzin u rodziny aniżeli oznak koncentrowania tu swojego życia. W tych okolicznościach sam fakt kierowania emerytury i korespondencji na adres stałego zameldowania K.B. jest niewystarczający do uznania, że lokal nr [...] przy ul. [...][...] w [...] w dalszym ciągu stanowi centrum jej interesów życiowych. W lokalu tym strona nie koncentruje bowiem swoich codziennych spraw, nie przebywa w sposób stały, nie wypoczywa i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Powołano również art. 36 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, wskazując, że K.B. nigdy nie wykonała obowiązku zgłoszenia wyjazdu na okres powyżej 6 miesięcy. Wskazano, że ewidencja ludności to instytucja służąca odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu osoby i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje utraty praw do lokalu tak samo, jak zameldowanie nie stanowi źródła ich nabycia. Pozostawienie w ewidencji ludności wpisu o zameldowaniu osoby, pomimo stwierdzonego faktu opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca zameldowania, oznaczałoby tolerowanie fikcji meldunkowej. Podano, że jeśli wymieniona kiedykolwiek powróci i ponownie zamieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...], to zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, będzie miała obowiązek zameldować się w nim na pobyt stały lub czasowy, w terminie 30 dni, licząc od dnia przybycia. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K.B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła: 1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu Skarżącej i niedostatecznym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne uznanie, że K.B. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...][...] w [...] trwale i dobrowolnie, pomimo że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można było wyprowadzić takiego wniosku, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa RP oraz ich kultury prawnej; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka w postaci "opuszczenia" miejsca stałego pobytu przez K.B., w sytuacji gdy ze zgromadzonych w sprawie informacji i dowodów wynika, że przedmiotowy lokal nadal stanowi centrum interesów życiowych Skarżącej, znajdują się tam jej rzeczy osobiste, tam odbiera korespondencję i emeryturę, zaś jej okresowa nieobecność w przedmiotowym lokalu nie ma charakteru trwałego, gdyż jest spowodowana wyjazdem za granicę. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak formalny skargi w postaci braku pełnomocnictwa dla profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. nie naruszają prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz.657.tj.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach cywilnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowej, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego Skarżącej. K.B. nie zamieszkuje pod ww. adresem od kilkunastu lat, wynika to z zeznań powołanych przez organ świadków, jak również dowodu w postaci oględzin lokalu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ponadto miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Zasadnie organy uznał, że fakt kierowania emerytury i korespondencji pod adres przedmiotowego lokalu nie świadczy o skoncentrowaniu przez nią spraw życiowych w tym miejscu i nie wiąże się z faktycznym trwałym jej przebywaniem w miejscu stałego zameldowania. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd podziela poglądy odnośnie określenia centrum spraw życiowych wyrażone w m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 360/08: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/09 (CBOSA). Skarżąca twierdziła, że lokal nadal stanowi centrum jej spraw życiowych albowiem zamieszkuje w tym lokalu podczas pobytów w Polsce, ma klucze do lokalu, przechowuje tam swoje rzeczy, odbiera emeryturę i korespondencję, a wyjeżdża za granicę na okres od 1 do 6 miesięcy w roku. W ocenie Sądu organy zasadnie ustaliły, że Skarżąca trwale opuściła w/wym. miejsce zamieszkania i nie koncentruje w nim swoich czynności życiowych. Organy powołały w szczególności zeznania byłego męża Skarżącej oraz sąsiada. Ponadto przeprowadzono oględziny lokalu, na podstawie których ustalono, że lokal nie stanowi centrum spraw życiowych Skarżącej. Sąd w całości podziela ocenę dokonaną przez organ odwoławczy, który wskazał, że brak kosmetyków, ubrań, łóżka Skarżącej, wskazuje na fakt niezamieszkiwania jej w przedmiotowym lokalu. Ocena dokonana przez organ jest zgodna z wiedzą, doświadczeniem życiowym i logiką, a wersja przedstawiona przez Skarżącą, że nie posiada swoich kosmetyków, sypia w łóżku z byłym mężem oraz że używa ubrań wspólnie z córką i wnuczką, jest niewiarygodna. Sam fakt kierowania korespondencji pod adres tego lokalu oraz emerytury, w sytuacji, gdy Skarżąca nie posiada w lokalu swoich rzeczy, a bywa tam sporadycznie, uzasadnia twierdzenie o zerwaniu więzi z tym lokalem. Bezpodstawne są wobec tego zarzuty skargi, że fakt wyjazdów za granicę nie może przesądzać o trwałym zerwaniu więzi. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy zasadnie ustaliły, że nawet w czasie pobytów Skarżącej w kraju, nie zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu. Wskazać również należy, że organy zasadnie powołały zeznania świadka G. W.. Zeznania tej osoby korespondują z zeznaniami byłego męża Skarżącej. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Sąd nie dopatrzył się wskazanych w skardze uchybień w zakresie naruszenia przepisów procedury. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wnikliwie go rozpatrzyły, ocena tego materiału nie jest dowolna, a została dokonana na podstawie ustalonych faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, nie został naruszony słuszny interes Skarżącej. Sam fakt wydania decyzji niezgodnej z wolą strony, nie uzasadnia przyjęcia naruszenia przez organ przepisów postępowania przy prowadzeniu sprawy. Nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a. albowiem postępowanie było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Brak jest również podstaw uzasadniających przyjęcia naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o trwałości opuszczenia lokalu przez Skarżącą, która nie zamieszkuje w tym lokalu, nie ma tam jej rzeczy, a jej zachowanie, obiektywnie ocenione, wskazuje na przeniesienie jej interesów życiowych w inne miejsce. Niewątpliwie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez Skarżącą. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.