IV SA/Wa 1415/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W. B. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [..] marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania. Po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 czerwca 2017 r. wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, w dniu 27 czerwca 2017 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczenia wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie posiada jakiegokolwiek majątku. Podał, że uzyskuje dochód miesięczny netto w wysokości 1200 z (zlecenie). Wskazał następujące wydatki: wyżywienie – 600 zł, mieszkanie, opłaty – 400 zł, spłaty pożyczek – 200 zł. Zarządzeniem z dnia 3 lipca 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie wysokości zarobków, wyjaśnienie sytuacji mieszkaniowej, udokumentowanie wydatków oraz przedłożenie kopii umów pożyczek. W piśmie z dnia 31 lipca 2017 r. skarżący: - oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych; - wniósł o przedłużenie o 7 dni terminu do udokumentowania dochodów (z uwagi na okres urlopowy); - oświadczył, że obecnie nocuje "naprzemiennie" u swoich sióstr i dokłada się do utrzymania ich lokali; - oświadczył, że pożyczki spłaca wobec swoich sióstr i nie zawierał pisemnej umowy, tylko ustną, w razie potrzeby wnioskuje o przesłuchanie sióstr na tę okoliczność. W związku z wnioskiem o przedłużenie terminu do udokumentowania dochodów, skarżącemu zgodnie z jego prośbą został przedłużony termin do uzupełnienia wniosku o 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie o przedłożenie zaświadczenia o dochodach zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 września 2017 r. Dotychczas nie nadesłano żądanych dokumentów. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podał, że nie posiada żadnego majątku. Wskazał, że z tytułu umowy zlecenia uzyskuje dochód w wysokości 1200 zł netto. Według jego oświadczenia na wyżywienie wydaje 600 zł, na "mieszkanie, opłaty"– 400 zł, oraz na spłatę pożyczek 200 zł. Mając na uwadze ugruntowaną w orzecznictwie tezę, że prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412), starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do udokumentowania wysokości dochodów, oraz wskazanych przez niego wydatków, w tym faktu zaciągnięcia i spłacania pożyczek. Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów oświadczył jedynie, że mieszka u sióstr, dokłada się do utrzymania mieszkania, pożyczki zaciągnął u sióstr na podstawie ustnej umowy. Wniósł o przedłużenie o 7 dni terminu do złożenia dokumentu wskazującego wysokość osiąganych przez niego dochodów. Mimo jednak przedłużenia terminu, zgodnie z wnioskiem, skarżący dotychczas nie udokumentował wysokości dochodów. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, należy stwierdzić, że skarżący nie wykonał należycie wezwania i podane przez niego informacje nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim podkreślić należy, że to wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wykonywać wezwania do uzupełnienia wniosku. Stosownie bowiem do cytowanych wyżej przepisów –art. 246 § 1, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Należy podkreślić, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie sposób uznać, że wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (na obecnym etapie postępowania jest to wpis od skargi w wysokości 100 zł), bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.