IV SA/Wa 1439/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż: (-) prowadzi jedynie działalność niezarobkową polegającą na ochronie obiektów historycznych w W. i mającą na celu, m.in., zachowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W., (-) nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania, albowiem nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie generuje żadnych przychodów, jak również nie pobiera składek członkowskich, (-) nie posiada rachunku bankowego, zaś jego członkowie podejmują wszystkie działania społecznie. Postanowieniem z dnia 11 września 2008 r., doręczonym skarżącemu w dniu 18 września 2008 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 18 września 2008 r., złożonym na Biurze Podawczym Sądu w dniu 23 września 2008 r., skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 11 września 2008 r. W sprzeciwie podniesiono, iż: (-) wprawdzie statut skarżącego przewiduje możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli członkowie skarżącego wyrażą taką wolę, niemniej obecnie skarżący nie prowadzi i nie ma zamiaru prowadzić działalności gospodarczej, (-) działalność skarżącego, polegająca na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki, nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez jego członków, (-) skarżący spełnił wskazaną w art.246§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przesłankę do uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem jako osoba prawna wykazał, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, (-) w szeregu innych spraw WSA w Warszawie zwalniał skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art.260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z powyższego wynika, iż w związku z wniesionym przez skarżącego sprzeciwem od postanowienia referendarza z dnia 11 września 2008 r. utraciło ono moc, a obowiązkiem Sądu jest dokonanie ponownej oceny, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W rezultacie dokonania wskazanej wyżej oceny, Sąd podziela w pełni stanowisko oraz argumentację zawartą w postanowieniu referendarza z dnia 11 września 2008 r., mającą konsekwentne oparcie w orzecznictwie NSA oraz w doktrynie. Podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 199 p.p.s.a.). Chcąc realizować swą statutową działalność Stowarzyszenie musi zatem, co do zasady, liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest bowiem uzasadnione wyłącznie wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sytuacja majątkowa Stowarzyszenia i możliwość zwolnienia go od kosztów sądowych była już wielokrotnie, negatywnie dla strony, oceniana, zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, ostatnio zaś, przykładowo, w postanowieniach NSA: z dnia 15 kwietnia 2008r., II OZ 318/08; z 6 czerwca 2008 r. II OZ 582/08. Przyczyny odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy były podobne, tj. niewykorzystanie przez Stowarzyszenie możliwości zgromadzenia środków finansowych na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie musi mieć świadomość, iż przystąpienie do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wymaga od członków stowarzyszenia uwzględnienia obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczenia odpowiednich na ich pokrycie środków (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 271/08, oraz II OZ 266/08, niepublikowane). Ubiegając się zaś o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Okoliczność, że Stowarzyszenie jest organizacją nieprzynoszącą dochodu podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn, prowadzące do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie należało uznać, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., pozwalająca na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art.260 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.