IV SA/Wa 1543/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu psa postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 lipca 2013 r., uzupełnionym w dniu 12 sierpnia 2013 r. skarżący P. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córkami (w wieku 15 i 17 lat), a ich źródłem utrzymania jest obecnie wyłącznie wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2500 zł. brutto miesięcznie. Wszystkie rubryki formularza dotyczące majątku wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący przekreślił. We wniosku skarżący przedstawił zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania na łączną kwotę 1750 zł., nie uwzględniając w tym zakupu żywności, ubrań, środków czystości. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał P. P. do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie oświadczeń i dokumentów źródłowych potwierdzających jego aktualną sytuację majątkową i dochodową. Skarżący został zobowiązany do nadesłania: 1) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) oświadczenia, czy żona skarżącego (D. P.) jest zarejestrowana jako bezrobotna oraz zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego tę okoliczność, 3) dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia z umów kredytowych, a także dokumentów wskazujących miesięczną wysokość kosztów spłaty kredytu (-ów), 4) oświadczenia wyjaśniającego, gdzie i w ramach jakiego stosunku prawnego skarżący mieszka, 5) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu z umowy o pracę (np. zaświadczenia pracodawcy). Skarżący - w odpowiedzi na powyższe wezwanie: 1) oświadczył, że żona nie posiada kont bankowych i jest niezarejestrowana jako bezrobotna; mieszka w domu należącym do rodziców, na którego remont zaciągnął w dwóch bankach kredyty, 2) przedłożył historię z posiadanego rachunku bankowego (za okres 25 maja 2013 r. do 28 lipca 2013 r.), z której wynikało m.in., że: a) systematycznie spłaca zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (w dniu 2 maja 2013 r. - 664,79 zł., w dniu 29 maja 2013 r. -662,21 zł., w dniu 29 maja 2013 r. – 247,41 zł., w dniu 5 czerwca 2013 r. – 644,79 zł., w dniu 28 czerwca 2013 r. – 772,21 zł., w dniu 5 lipca 2013 r.- 655,80 zł), b) w dniu 10 czerwca 2013r. na rachunek zony wpłacił kwotę 150 zł. (tytuł przelewu: lokata), c) w dniach 29 maja 2013 r., 24 czerwca 2013 r., 28 czerwca 2013 r. wpłacił na konto środki pieniężne w łącznej kwocie 3750 zł., d) otrzymuje pomoc społeczną. Ponieważ powyższe wyjaśnienia i dokumenty były – w ocenie referendarza - niewystarczające do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. skarżący został wezwany do nadesłania: 1) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu z umowy o pracę (np. zaświadczenia pracodawcy), 2) oświadczenia wyjaśniającego w jaki sposób zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe czteroosobowej rodziny (zakup pożywienia, środków czystości, ubrań), skoro, jak wynika z treści wniosku PPF, prawie całość dochodu ze stosunku pracy przeznacza na opłaty związane z utrzymaniem domu (energia elektryczna, woda, telefon – 400 zł. miesięcznie), leki (50 zł. miesięcznie), spłatę zobowiązań kredytowych (950 zł. miesięcznie) oraz opłatę za przedszkole (400 zł. miesięcznie), 3) dokumentów (np. harmonogramu spłat) potwierdzających wysokość zadłużenia z tytułu zaciągniętych w Euro Bank S.A., Genin Noble Bank S.A. oraz Santander Consumer Finanse S.A. kredytów (hipotecznych, pieniężnych i konsumenckich), 4) oświadczenia wyjaśniającego, czy żona skarżącego posiada rachunki bankowe i lokaty, na których gromadzone są środki pieniężne; należało także wyjaśnić na jaki rachunek skarżący dokonał w dniu 10 czerwca 2013 r. przelewu kwoty 150 zł. (tytuł przelewu: lokata – D. P.), 5) oświadczenia wyjaśniającego, z jakiego tytułu skarżący posiada prawo do świadczeń z pomocy społecznej; należy nadesłać kopię decyzji o przyznaniu świadczenia, 6) wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres od dnia 29 lipca 2013 r. do dnia wykonania wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał kopię decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] października 2012 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci (na okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (na starszą córkę) oraz historię jego rachunku bankowego za okres 28 czerwca 2013 r. - 30 lipca 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu z umowy o pracę skarżący oświadczył, że pierwszą wypłatę w wysokości 1825 zł. netto otrzymał w dniu 6 sierpnia 2013 r. a dokumentem potwierdzającym tę okoliczność (oraz wysokość wynagrodzenia) jest kopia umowy o pracę i "wydruk z konta Eurobanku". Wyjaśnił, że do czerwca 2013 r. (a więc wówczas, gdy nie pracował) żył bardzo skromnie, tylko dzięki pomocy rodziców, którzy pożyczali mu ok. 1000 zł. miesięcznie. W obecnej sytuacji, po znalezieniu pracy, musi pożyczone pieniądze zwrócić. Jednocześnie wnioskujący przedłożył do akt sprawy dowód likwidacji rachunku prowadzonego przez SBRzR w W. na nazwisko jego żony. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest nieuzasadniony. Zdaniem referendarza sądowego skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji określonej w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W świetle treści art. 246 § 1 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.). Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ocena wniosku P. P. dokonana z uwzględnieniem powyżej opisanych wytycznych, wzbudziła wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności przedstawionych w nim informacji. Informacje te okazały się niewystarczające do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń wnioskodawcy nie wynikało bowiem z jakich konkretnie środków finansowych skarżący i jego rodzina zaspokaja potrzeby życiowe, a lektura przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego tych wątpliwości nie rozwiała. Zasadnicze wątpliwości referendarza wzbudziła zwłaszcza kwestia źródeł czerpania przez skarżącego środków na bieżące utrzymanie się, zwłaszcza w kontekście regularnego spłacania zobowiązań wobec banków. Skarżący mimo dwukrotnego wezwania, nie wyjaśnił tych wątpliwości. Nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego za żądany okres (zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. skarżący został wezwany do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za okres od 29 lipca 2013 r. do dnia wykonania wezwania; natomiast w dniu 11 września 2013 r. złożył w Sądzie historię z rachunku bankowego za okres od dnia 30 lipca 2013 r. do dnia 28 sierpnia 2013 r.). Nie przedłożył także żadnego dokumentu, w tym umowy o pracę, z którego wynikałaby wysokość jego wynagrodzenia za pracę . Podkreślić trzeba, że korzystanie przez stronę z kredytu bankowego potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Podkreślić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto referendarz podkreśla, że o przyznaniu prawa pomocy nie może przesadzać informacja o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej. W każdej indywidualnej sprawie sąd (referendarz) rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę wnioskującą o prawo pomocy spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ – co w sposób oczywisty naruszałoby przepisy art. 243 - 263 ustawy P.p.s.a. (por. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2005 r.II SA/Bk 132/05). Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącego, posiadającego obecnie stałe źródło dochodów, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do posiadania dodatkowych źródeł przychodu, nakazują stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez stronę), ani tez że poniesienie przez niego kosztów postępowania sprowadzi zagrożenie o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (co uzasadniałoby przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.