IV SA/Wa 1543/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu psa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 23 lipca 2013 r., uzupełnionym w dniu 12 sierpnia 2013 r. skarżący P. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 września 2013 r. odmówiono P. P. przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 października 2013 r. P. P. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że spełnił wszystkie wymagania. Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), postanowienie z dnia 26 września 2013 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Zarządzeniem z dnia 18 października 2013 r. skarżący został wezwany do ostatecznego i jednoznacznego określenia czy wnosi o całkowite czy częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego, a także do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenia oryginalnych lub urzędowo poświadczonych dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, tj. 1) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę D. P. rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 2) przedstawienie informacji o dodatkowych źródłach dochodu, tj. sposobu i wysokości udzielanej pomocy finansowej P. P. przez jego rodziców oraz o wykonywaniu przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pracy zarobkowej o charakterze dorywczym i wskazanie wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu; 3) nadesłanie odpisu zeznania podatkowego wnioskodawcy P. P. i jego żony D. P. za 2013 rok; 4) przedłożenie aktualnych – z okresu ostatnich trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy (wyżywienie, leczenie, środki czystości, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 5) złożenie dokumentów obrazujących wysokość zaciągniętych pożyczek i kredytów, wysokość kwoty spłaconej oraz pozostającej do spłacenia i wysokość spłacanych rat; 6) wyjaśnienie skąd pochodziły środki finansowe w wysokości 1.650,-zł, 350,-zł, 30,-zł i 1.750,-zł, które wpłynęły na rachunek bankowy wnioskodawcy odpowiednio w dniach: 28 czerwca 2013 r., 24 czerwca 2013 r., 1 czerwca 2013 r. i 29 maja 2013 r.; 7) wyjaśnienie na jaki rachunek bankowy skarżący dokonał w dniu 10 czerwca 2013 r. przelewu kwoty 150,-zł tytułem: lokata – D. P., bowiem z nadesłanej historii konta wnioskodawcy wynika, że D. P. posiadała w dniu 10 czerwca 2013 r. lokatę bankową. Jednocześnie skarżący został pouczony, że wszelkie oświadczenia wnioskodawca składa pod rygorem odpowiedzialności karnej uregulowanej w treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego, w świetle którego za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym, grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. W odpowiedzi na powyższe P. P. wskazał pracy dorywczej ani zarobkowej dodatkowej nikt nie prowadzi, oraz, że otrzymuje pomoc finansową od rodziców w ten sposób, iż idzie i prosi o nią wskazując, że jak się poprawi sytuacja to odda. Wskazał nadto, iż posiada dochód w wysokości 2500 złotych brutto z tytułu zawartej umowy o pracę. Jednocześnie skarżący przedłożył: 1) kserokopię str. 1 i 2 zeznania podatkowego PIT 37 2) kserokopię harmonogramu spłaty do umowy pożyczki z dnia 6 października 2013 r. 3) harmonogram spłat umowy kredytu z dnia 10 czerwca 2011 r. z Gentin Noble Bank S.A. Centrum Akceptacji i Administracji Kredytów Samochodowych 4) historię z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego (za okres 5 września 2013 r. do 31 października 2013 r. oraz za okres 6 sierpnia 2013 r. do dnia 5 września 2013 r.), z której wynikało m.in., że: na dzień 31 października 2013 r. saldo wynosiło 473,24 złote, b) na konto skarżącego wpływa co miesięcznie kwota 1770,86 złotych tytułem wynagrodzenia ( w dniu 6 sierpnia 2013 r. była to kwota 1825,10 złotych), c) otrzymał w dniu 27 września 2013 r. oraz w dniu 28 sierpnia 2013 r. przelew na kwoty odpowiednio 383 złote i 183 złote z Ośrodka Pomocy Społecznej Z., d) w dniu 6 października 2013 r. został uruchomiony kredyt w wysokości 3.000 złotych, e) w dniu 31 października 2013 r. wpłynął na jego konto przelew w wysokości 1074,12 złotych z Gothaer Towarzystwo Ubezpieczeń, f) w dniu 31 października 2013 r. dokonał opłaty składki [...] tytułem "skl.za 2013.3" za D. P. do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia KRUS, g) systematycznie spłaca zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (w dniu 31 października 2013 r. – 607,21 zł., w dniu 28 października 2013 r. – 190,00 zł zł., w dniu 30 września 2013 r. – 247,41 zł. (rata 12 z 12), w dniu 30 sierpnia 2013 r. – 57,41 zł. oraz 772,21 zł., w dniu 28 sierpnia 2013 r. – 190,00 zł., w dniu 5 lipca 2013 r.- 655,80 zł), h) w dniach 28 października 2013 r., 23 października 2013 r., 30 września 2013 r., 30 sierpnia 2013 r. wpłacił na konto środki pieniężne w łącznej kwocie 2770 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest nieuzasadniony. Skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji określonej w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W świetle treści art. 246 § 1 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.). Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie sądu złożone przez skarżącego oświadczenia o jego sytuacji majątkowej są niewiarygodne. Skarżący wskazał, że jego żona pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, zaś on otrzymuje jedynie wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.500 złotych oraz, iż nikt nie ma dodatkowego źródła zarobkowania. Tymczasem z wyciągu bankowego wynika, iż dokonywane są systematyczne wpłaty na rachunek skarżącego w kwocie około 1000 złotych, a także, iż jego małżonka podlega pod ubezpieczeniu społecznemu w KRUS. Tymczasem zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) "Ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy: 1) posiadają obywatelstwo polskie lub 2) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub 3) są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym". Powyższe oznacza, iż małżonka skarżącego jest bądź rolnikiem w rozumieniu tej ustawy, bądź pracującym z rolnikiem domownikiem. Jednocześnie podkreślić trzeba, że korzystanie przez stronę z kredytu bankowego, w tym otrzymanie w dniu 6 października 2013 r. nowego kredytu, potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Podkreślić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10). Należy przy tym wskazać, iż pomimo oświadczenia skarżącego, iż ostatni kredyt wziął celem spłaty części zobowiązań rodzicom, z historii rachunku bankowego wynika, że z kwoty zgromadzonej również w skutek udzielenia tej pożyczki dokonywał on zakupów towaru i usług przy pomocy karty, a także dokonał wypłat gotówkowy kartą w dniach 3 października 2013 r., 6 października 2013 r., oraz 7 października 2013 r. W ocenie sądu takie działanie budzi wątpliwości, by wypłaty te były dokonywane celem spłaty jakichkolwiek zobowiązań. Podkreślić przy tym wymaga, iż z załącznika nr 1 – Harmonogramu spłat kredytu nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. wynika, iż kredyt ten został udzielony w ramach "kredytu samochodowego", co biorąc pod uwagę twierdzenia skarżącego o jego trudnej sytuacji majątkowej budzi również uzasadnione wątpliwości. Jednocześnie ujawnione w wyciągu bankowym wpłaty dotyczące o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej nie mogą przesądzać o przyznaniu prawa pomocy. Przyjęcie, że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę wnioskującą o prawo pomocy spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ – co w sposób oczywisty naruszałoby przepisy art. 243 - 263 ustawy P.p.s.a. (por. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2005 r. II SA/Bk 132/05). Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącego, posiadającego obecnie stałe źródło dochodów, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do posiadania dodatkowych źródeł przychodu, nakazują stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez stronę), ani tez że poniesienie przez niego kosztów postępowania sprowadzi zagrożenie o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (co uzasadniałoby przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.