IV SA/Wa 1636/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. G. (obywatel [...]) w skardze z dnia 23 kwietnia 2015 r. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania A. G., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o zobowiązaniu ww. cudzoziemca do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 5 lat od dnia wydania decyzji. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, 5, 9, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 315 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 oraz art. 319 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.). Żądając zastosowania ochrony tymczasowej skarżący stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki w postaci opuszczenia przez niego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd. Podniósł, że wstrzymanie wykonania decyzji jest tym bardziej zasadne, gdyż zgodnie z art. 315 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, o której mowa w art. 315 ust. 2 pkt 2 podlega natychmiastowemu wykonaniu. Skarżący wywiódł dalej, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, bezpodstawnie i błędnie uznając, że jego dalszy pobyt w Polsce jest niemożliwy, gdyż wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z rozstrzygnięciem na podstawie wskazanej podstawy prawnej, w decyzji o zobowiązaniu do powrotu – na mocy art. 315 ust. 2 pkt 2 powoływanej ustawy – nie określono terminu dobrowolnego powrotu, co skutkuje tym, że na mocy art. 315 ust. 5 zaskarżona decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. A. G. skonstatował, że zasadne jest jednak wstrzymanie przez Sąd na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania sprawy, ponieważ jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki w postaci opuszczenia przez niego terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, gdyż decyzja o zobowiązaniu do powrotu, o której mowa w art. 315 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach podlega natychmiastowemu wykonaniu. Skarżący wniósł ponadto o wykreślenie jego danych z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. W odpowiedzi na skargę, której odpis doręczono skarżącemu przy piśmie z dnia 10 czerwca 2015 r., organ administracji wniósł o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z art. 61 § 3 ppsa wynika, że to strona, która żąda zastosowania ochrony tymczasowej jest zobowiązana do wskazania przesłanek jej zastosowania. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r. sygn. FZ 65/04, z dnia 19 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OZ 773/10, z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 99/09, z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OZ 8/09). Na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd powinien oczywiście wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności wynikające z akt sprawy, jednak przyjęcie takiego poglądu nie zwalnia strony z podania przyczyn mających uzasadniać wstrzymanie wykonania i w konsekwencji do "przerzucenia" w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Uzasadnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej złożonego przez A. G. sprowadza się w istocie do nieuprawnionej na tym etapie postępowania polemiki ze stanowiskiem organów administracji co do prawidłowości zastosowania w jego sprawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.), zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 61 § 3 pppsa zawiera tylko dwie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mianowicie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog tych przesłanek jest więc zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie bada zasadności samej skargi. Odnośnie do kwestii merytorycznych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowie się odrębnym orzeczeniem, rozpoznając skargę A. G. Skarżący wskazuje wprawdzie, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, jednakże poza powtórzeniem treści art. 61 § 3 ppsa, powołaniem argumentacji mającej świadczyć o niezasadności zastosowania wobec niego art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach i stwierdzeniem, że wykonanie decyzji sprawi, iż opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez rozpoznaniem sprawy przez Sąd, nie wskazuje w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku jakichkolwiek konkretnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za zastosowaniem ochrony tymczasowej. Analizując zaś przedmiotowy wniosek w kontekście okoliczności wynikających z akt sprawy, a nie wskazanych w uzasadnieniu przedmiotowego żądania, należy zauważyć, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżący przebywa w Polsce od 1997 roku. W tym czasie wydano wobec niego przynajmniej siedem wyroków w związku z popełnianiem przestępstw i wykroczeń (ostatni nieprawomocny wyrok, którego odpis znajduje się w aktach administracyjnych, wydano 15 stycznia tego roku). Polegały one m.in. na: 1. prowadzeniu pojazdu pod wpływem alkoholu; 2. prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości z nadmierną prędkością, przez co A. G. stracił panowanie nad pojazdem, zjechał na przeciwny pas jezdni i doprowadził do zderzenia czołowego z innym pojazdem, na skutek którego jego pasażerka doznała obrażeń, które spowodowały rozstrój zdrowia i naruszenie czynności narządu ciała na okres powyżej siedmiu dni; 3. stosowaniu przemocy wobec funkcjonariuszy Policji i znieważaniu funkcjonariuszy Policji podczas wykonywania przez nich obowiązków służbowych, kierowaniu do nich gróźb bezprawnych polegających na grożeniu pozbawieniem życia; 4. nielegalnym posiadaniu i przewożeniu papierosów i alkoholu, bez znaków akcyzy. Skarżący dwukrotnie - w 2001 roku i w 2008 roku – bezskutecznie ubiegał się o nadanie statusu uchodźcy. Nie udzielono mu również innych form ochrony cudzoziemców. Z uwagi na związek małżeński z obywatelską polską dwukrotnie uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony (od 1 lutego 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. i od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2014 r.). W świetle powyższego, jakkolwiek skarżącemu dwukrotnie odmówiono nadania statusu uchodźcy, to mając na uwadze konieczność uwzględnienia jego praw wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, należy wskazać, że zasada nonrefoulment określona w art. 33 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515) nie zawiera absolutnego zakazu odsyłania cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony. W powołanym przepisie pozwala się na wydalenie wtedy, gdy dana osoba stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa przyjmującego lub gdy po popełnieniu poważnego przestępstwa dana osoba stanowi zagrożenie dla społeczności. Odesłanie cudzoziemca w takich sytuacjach pozostaje w zgodzie również z prawem Unii Europejskiej. W świetle bowiem art. 72 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej postanowienia tytułu V tego traktatu (Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości) nie naruszają wykonywania przez Państwa Członkowskie obowiązków dotyczących utrzymania porządku publicznego i ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego. Analogiczną regulację do wskazanego art. 33 Konwencji Genewskiej zawiera natomiast art. 21 tzw. dyrektywy kwalifikacyjnej (Dz. Urz. UE L z 2011 r. Nr 337, s. 9). Tożsame wyłączenie przewiduje z kolei art. 1 ust. 2 - powoływanego przez skarżącego w postępowaniu przed organami administracji - Protokołu nr 7 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Dopuszcza on wydalenie cudzoziemca – bez uprzedniego skorzystania z praw wymienionych w ust. 1 lit. a (przedstawienie argumentów przeciwko wydaleniu), lit. b (rozpatrzenie sprawy) i lit. c (bycie reprezentowanym dla tych celów przed właściwym organem albo osobą lub osobami wyznaczonymi przez ten organ) - jeżeli jest to konieczne z uwagi na porządek publiczny lub uzasadnione względami bezpieczeństwa państwowego. W świetle art. 2 i art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności bezwzględnie zakazany jest jedynie powrót osoby, która mogłaby napotkać rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z jednym z tych przepisów. Jeśli więc powrót do kraju pochodzenia wiąże się z ryzykiem utraty życia, tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, nie można cudzoziemca wydalić, choćby jego zachowanie było niepożądane lub niebezpieczne. Jak wskazano powyżej, skarżący (obywatel [...]) dwukrotnie ubiegał się o udzielenie ochrony międzynarodowej poprzez nadanie statusu uchodźcy. Wydane w jego sprawie odmowne decyzje są ostateczne. W zakończonym w lipcu ubiegłego roku postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się i w toku postępowania odwoławczego w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją (a także w skardze), powoływał się na okoliczność pozostawiania związku małżeńskim z obywatelką polską i na potrzebę udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych dla ochrony życia rodzinnego (art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący był narażony w przypadku wydalenia na naruszenie praw bezwzględnie chronionych przez art. 2 i 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.