IV SA/Wa 1682/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-20
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Alina Balicka, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa i przebudowa istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne, może być uznana za obiekt niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego w kontekście zakazu zabudowy w pasie 100 m od jeziora?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy nie rozpoznał należycie sprawy w zakresie możliwości zastosowania odstępstwa od zakazu zabudowy w pasie 100 m od jeziora. W szczególności, organ nie wyjaśnił wystarczająco, czy planowana inwestycja w postaci budynku mieszkalnego na cele agroturystyczne może być uznana za obiekt niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego, co stanowi odstępstwo od zakazu. Sąd wskazał, że definicja "obiektu niezbędnego do prowadzenia gospodarstwa rolnego" nie jest precyzyjna i zależy od konkretnych czynników, takich jak wielkość i profil gospodarstwa, co może uzasadniać uznanie budynku mieszkalnego dla agroturystyki za spełniający tę przesłankę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Projekt dotyczył rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku gospodarczego na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne, na działce położonej w pasie 100 m od jeziora. Organ odmówił uzgodnienia, uznając, że planowana zabudowa nie jest niezbędna do prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie spełnia przesłanek odstępstwa od zakazu zabudowy w strefie ochronnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i zasądził od niego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego W. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając podstawie art. 138§ 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 106§ 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) oraz art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 2012 r., poz. 647, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Pana W. P. utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] grudnia 2013 r., którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i przebudowie istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne, na działce nr [...] w obrębie [...], gmina P.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Burmistrz Miasta P. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O., zwanego dalej "Regionalnym Dyrektorem", o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i przebudowie istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne, na działce nr [...] w obrębie [...], gmina P.
Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Regionalny Dyrektor poinformował m. in. Inwestora - Pana W. P., że jako dowód w rozpatrywanej sprawie zostanie dopuszczony wyrys i wypis ze studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P. Ponadto wyznaczono stronom postępowania termin, w którym mogły zapoznać się z aktami sprawy, wypowiedzieć się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. (znak: [...]) Regionalny Dyrektor wystąpił do Burmistrza Miasta P., powołując się na art. 50 i 106§ 4 kpa, z prośbą o uzupełnienie materiału dowodowego o informację (wraz ze złożeniem stosownych dokumentów potwierdzających), czy Inwestor prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym. Wnioskowana dokumentacja w ocenie Regionalnego Dyrektora była niezbędna do "analizy możliwości zastosowania odstępstwa od zakazu określonego w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]).
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Regionalny Dyrektor odmówił uzgodnienia złożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył Pan W. P., wskazując, że rozporządzenie Wojewody dotyczy lokalizowania obiektów a rozbudowa i przebudowa nie jest lokalizowaniem obiektu (obiekt jest już zlokalizowany), a tylko zmianą jego parametrów technicznych i zmianą sposobu jego użytkowania. Skarżący podkreślił, że "praktycznie główna bryła budynku pozostaje bez zmian za wyjątkiem wykonania lukarn, natomiast rozbudowa dotyczy elementów drugorzędnych w postaci zadaszonych tarasów w formie balkonów. Żaden projektowany element nie będzie przekraczał dotychczasowej linii zabudowy budynku od jeziora [...]. W końcowej części uzasadnienia skarżący wskazał na daty oraz znaki rozstrzygnięć Burmistrza Miasta P. oraz Wójta Gminy S., dotyczące rozbudowy ze zmianą sposobu użytkowania budynku w bliskiej odległości od jeziora [...], które wydane zostały w uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem.
Rozpoznając sprawę organ II instancji wskazał, że projekt decyzji o warunkach zabudowy przekazany do uzgodnienia przez Burmistrza Miasta P., uzgadniany jest przez Regionalnego Dyrektora ze względu na położenie nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję. Obszar Chronionego Krajobrazu [...] jako forma ochrony przyrody, objęty jest szczególnymi restrykcjami mającymi na celu zachowanie cennych walorów przyrodniczych, dla których ustanowiono tę formę. Ograniczenia wynikające z ustanowienia ww. formy ochrony przyrody określone są w rozporządzeniu Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]). Oceniając rozstrzygnięcie Regionalnego Dyrektora organ uznał je za prawidłowe. Podkreślił jednak, że nie może zgodzić się z uzasadnieniem postanowienia w zakresie, w jakim odnosi się ono do wyjaśnienia, dlaczego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi odstępstwo od zakazu zabudowy w pasie 100 m od jeziora [...], w części dotyczącej uzupełnienia zabudowy siedliskowej (§4 ust. 5 pkt 2). Skarżone postanowienie zawiera również inne błędy w zakresie oceny projektowanej decyzji.
W pierwszej kolejności Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odniósł się do treści pisma Regionalnego Dyrektora z dnia [...] listopada 2013 r. (znak: [...]), który zwracając się do Burmistrza Miasta P. o "uzupełnienie materiału dowodowego" o informację czy Inwestor prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, stwierdził, że wniosek Burmistrza Miasta "nie zawiera pełnej informacji potrzebnej do rozpatrzenia sprawy". W końcowym akapicie Regionalny Dyrektor stwierdził jednak, że "niewniesienie uzupełnienia we wskazanym wyżej terminie skutkować będzie rozpatrzeniem sprawy na podstawie posiadanych materiałów". Pomijając sprzeczność twierdzeń zawartych w wezwaniu Regionalnego Dyrektora należy stwierdzić, że wezwanie takie było bezpodstawne. Informacja, czy Inwestor, czyli osoba wnioskująca o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, prowadzi gospodarstwo rolne nie jest niezbędna - wymagana do rozpatrzenia wniosku o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wyłączenie stosowania zakazu zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych zostało przedstawione przedmiotowo a nie podmiotowo: "zakaz nie dotyczy siedlisk rolniczych w zakresie uzupełnienia zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego" i dla tak uregulowanego odstępstwa od zakazu organ I instancji powinien rozważyć jego występowanie w sprawie. Za powyższym przemawia również treść art. 63 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego skutek najlepiej odzwierciedla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 725/11): "Uzyskać warunki zabudowy można, nie mając żadnego związku prawnego z nieruchomością, a uzyskanie tych warunków nie jest uzależnione od zgody właściciela nieruchomości, a zatem dopuszczalne jest nawet pomimo jego wyraźnego sprzeciwu".
Ponadto Regionalny Dyrektor rozpatrując wniosek Burmistrza Miasta P. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej na działce nr [...] w obrębie [...], gmina P., przekazany pismem z dnia [...] września 2013 r. (znak: [...]), zwrócił się o przekazanie przez Burmistrza informacji w tym samym zakresie. Odpowiedź w tej sprawie, dotycząca, co należy zaznaczyć, tego samego inwestora – W. P., wpłynęła do Regionalnego Dyrektora w dniu [...] października 2013 r., a więc przed wszczęciem obecnie prowadzonego postępowania. Regionalny Dyrektor nie uzasadniając dlaczego nie uwzględnił treści dokumentu nadesłanego przez Pana W. P. przekazanego pismem z dnia [...] września 2013 r. (znak: [...]), ponownie zwrócił się o informacje w tym zakresie.
Biorąc powyższe pod uwagę, bezpodstawnym jest twierdzenie organu I instancji odnoszące się do omawianego odstępstwa określonego w § 4 ust. 5 pkt 2, zgodnie z którym "organ nie widzi możliwości zastosowania przedmiotowego odstępstwa z uwagi na brak udowodnienia prowadzenia działalności rolniczej przez inwestora". Zgodnie z projektem decyzji przedstawionym Regionalnemu Dyrektorowi do uzgodnienia planowana przez skarżącego inwestycja to rozbudowa i przebudowa istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne. Ta charakterystyka projektowanej zabudowy przesądza w ocenie organu II instancji o braku możliwości zastosowania omawianego w tym miejscu odstępstwa. Nie można bowiem uznać, budynku mieszkalnego, niezależnie od jego położenia na nieruchomości, na której prowadzone jest gospodarstwo rolne, przeznaczonego do wypoczynku turystów, za budynek niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Budynek niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego to taki, którego istnienie warunkuje prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego, ściśle powiązany z prowadzoną działalnością rolniczą i jednocześnie taki, którego funkcjonowanie bez prowadzonej działalności rolniczej jest niecelowe. Budynek mieszkalny, przeznaczony pod wynajem nie spełnia omawianej przesłanki niezbędności dla prowadzenia gospodarstwa rolnego. Oceniając zgodność zapisów projektowanej decyzji o warunkach zabudowy z przepisami z zakresu ochrony przyrody należy mieć na uwadze, że na omawianym terenie Wojewoda [...] dopuścił do zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych na zasadzie wyjątku. Można więc stwierdzić zgodność projektu decyzji z przepisami wyłącznie takich budynków, które spełniają warunki opisane w ustanowionym wyjątku.
Organ II instancji wskazał, że Regionalny Dyrektor oceniając przedłożony projekt pod kątem występowania przesłanek warunkujących odstępstwo od zakazu zabudowy w pasie 100 m od jeziora [...], w zakresie wskazanym w końcowej części § 4 ust. 1 pkt 8 (dotyczącym racjonalnej gospodarki rolnej) oraz § 4 ust. 5 pkt 2 ww. rozporządzenia Regionalny Dyrektor użył sprzecznych argumentów. Odstępstwa te mają pewne elementy wspólne, poza treścią zakazu, którego dotyczą. Dopuszczają one bowiem do zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych obiekty które służą prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Zgodnie z pierwszym przepisem zakaz zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych nie dotyczy obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej. Drugi przywołany przepis derogacyjny wskazuje na siedliska rolnicze w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nie przekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegu.
Omawiając pierwsze odstępstwo Regionalny Dyrektor posłużył się oceną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 759/09), zgodnie z którym: "Przez obiekty służące racjonalnej gospodarce rolnej leśnej lub rybackiej należy więc rozumieć obiekty przeznaczone wyłącznie do prowadzenia tego rodzaju gospodarki. Nie można, w ocenie Sądu, uznać, że w pojęciu tym mieszczą się budynki mieszkalne. Dla prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej nie jest konieczne istnienie budynku mieszkalnego w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. Budynek ten może znajdować się poza tym pasem i nie będzie to miało wpływu na możliwość prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej. Nie jest bowiem dla tej gospodarki niezbędne zamieszkiwanie właściciela lub użytkownika nieruchomości rolnej w tym pasie".
Przy omawianiu drugiego odstępstwa Regionalny Dyrektor powołał się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1981 r. (sygn. akt SA/Kr 296/81), wg. którego "budowa siedliska pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z zapewnieniem odpowiednich warunków bytowo - socjalnych osobom prowadzącym produkcję rolną". Argumentacja w tym zakresie może wywołać wrażenie, że Sąd a za nim Regionalny Dyrektor, opowiedzieli się za możliwością uzupełnienia zabudowy o budynek mieszkalny, który służy niewątpliwie zapewnieniu warunków socjalno - bytowych. Tak też odczytał intencję Sądu skarżący. Po zapoznaniu się z treścią przywołanego wyroku organ odwoławczy zauważa, że Regionalny Dyrektor nie wskazał najistotniejszej kwestii, której dotyczyła ocena Sądu. Mianowicie faktu, że ww. ocena dopuszczalności uzupełnienia zabudowy siedliskowej odnosiła się w uzasadnieniu przywołanego wyroku do szopy, czyli budynku ściśle związanego z prowadzoną działalnością rolną. Wyjaśnienie powyższego ma również o tyle znaczenie, że gdyby przyjąć, uzasadnienie NSA w zakresie wskazanym przez Regionalnego Dyrektora należałoby uznać, że budynki socjalno - bytowe służą prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej przez co spełniony zostałby warunek odstępstwa określonego w końcowej części § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia, co jest sprzeczne z wyrokiem przywołanym przez Regionalnego Dyrektora przy ocenie pierwszej z omawianych derogacji. Organ I instancji właściwie ocenił zastosowanie odstępstwa od zakazu zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych w zakresie, o którym mowa w § 4 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia wskazując, za Naczelnym Sądem Administracyjnym orzekającym w sprawie o sygn. akt il OSK 2091/11 na znaczenie spójnika "oraz", który ma charakter łączny. Ponadto należy wskazać, że zakres samego zakazu nie może być uzależniony od treści zapisów w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, co miałoby miejsce dopuszczając uznanie warunków określonych w ww. przepisie derogacyjnym za odrębne przesłanki. Innymi słowy niezależnie od istnienia zwartej zabudowy w rzeczywistości same zapisy studium determinowałyby zakres obowiązywania zakazu, co prowadziłoby do tego, że gmina poprzez treść studium (nie będącego aktem prawa miejscowego) wpływałaby na zakres obowiązywania właśnie aktu prawa miejscowego jakim jest uchwała w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu [...]. Wolą ustawodawcy było ustanowienie wyłącznej kompetencji sejmikom województw w zakresie regulowania statusu prawnego formy ochrony przyrody w postaci obszaru chronionego krajobrazu, co wynika z treści art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem to sejmik województwa określa zakazy obowiązujące w danym obszarze chronionego krajobrazu oraz ewentualne wyjątki od tych zakazów. Natomiast w przypadku wykładni, wg której omawiany przepis ( § 4 ust. 5 pkt 1) przewiduje więcej niż jedno odstępstwo od zakazu zabudowy w pasie 100 m od rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, na ostateczny zakres wyjątku, wpływ miałaby gmina poprzez zapisy studium. Taka wykładnia prowadziłaby w istocie do przekazania wyłącznej kompetencji sejmiku województwa radzie gminy, co stanowiłoby niedopuszczalną, w świetle Konstytucji, subdelegację.
Organ w sposób prawidłowy wykazał brak możliwości zastosowania derogacji z § 4 ust. 5 pkt 1 przy założeniu, które zanegowane zostało co do zasady przez Regionalnego Dyrektora, tj. przyjmując, że przepis ten przewiduje kilka przesłanek uchylających omawiany zakaz.
W związku z położeniem nieruchomości [...] obręb [...] w pasie 100m od jeziora [...], w sprawie ma zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Wojewody [...] w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], zgodnie z którym na omawianym obszarze zakazane jest lokalizowanie obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Przy rozpatrywaniu wniosku Burmistrza Miasta P., z uwagi na przedmiot planowanej inwestycji, zasadnym jest rozważenie odstępstwa jedynie w zakresie racjonalnej gospodarki rolnej. Argumentacja organu odwoławczego w tym zakresie została dokonana powyżej.
Kolejne odstępstwa od zakazu zabudowy w pasie 100 m od jeziora [...] znajdują się w: § 4 ust. 5 pkt 1-3 oraz w § 4 ust. 6. Z uwagi na przedmiot planowanej inwestycji oraz charakter uzgadnianego dokumentu w omawianej sprawie nie jest zasadne odniesienie się do odstępstw zawartych w § 4 ust. 5 pkt 1 i 3 oraz § 4 ust. 6 ww. rozporządzenia, co trafnie wyjaśnił Regionalny Dyrektor. Brak istnienia okoliczności wyłączających przesłankę uchylającą zakaz zabudowy, określoną w §4 ust. 5 pkt 2 omówiono powyżej.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. domagając się jego uchylenia. Skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., iż planowana zabudowa dotyczy budowy nowego obiektu. Podkreślił, że planowana przez niego inwestycja polegać ma na rozbudowie i przebudowie istniejącego budynku gospodarczego na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej przeznaczony do agroturystyki. Na potwierdzenie moich zarzutów należy przywołuje decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2014 r., znak: [...], w której przedmiotowy organ, który wprowadził rozporządzenie Nr [...] z zakazami zabudowy, wyjaśnia, i zakazy wynikające z obszarów chronionego krajobrazu nie dotyczą rozbudowy istniejących budynków. Zgodnie z tą decyzją, w przypadku braku w rozporządzeniu definicji pojęcia "lokalizowania obiektów", zastosowana powinna być wykładnia tego terminu, wg Słownika Języka Polskiego, z którego wynika, że "lokalizować" oznacza: występować, być usytuowanym w jakimś miejscu (jak też: określać położenie czegoś, umieszczać, sytuować, umiejscawiać). Zatem "lokalizować obiekt" to tyle, co umiejscawiać ten obiekt w określonym miejscu. Zdaniem Wojewody zakaz dotyczący lokalizowania obiektów nie ma zastosowania do rozbudowy istniejących na działce budynków, gdyż zamiarem inwestora nie jest lokalizowanie (umiejscawianie) nowego obiektu w terenie niezabudowanym i nieprzeznaczonym do zabudowy, lecz jedynie rozbudowa istniejącego już budynku.
Z tego też powodu, skoro odmowa uzgodnienia została oparta na zakazie, niemającym w przedmiotowej sprawie zastosowania, powinno się zaskarżone postanowienie uchylić jako nieprawidłowe. Trudno również zgodzić się z opinią Generalnego Dyrektora, że budynek mieszkalny jest zbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z Wikipedią, agroturystyka traktowana jest jako alternatywne do rolnictwa źródło dochodu mieszkańców wsi. Jest to forma wypoczynku u rolnika, w funkcjonującym gospodarstwie rolnym, gdzie można mieszkać, jadać wspólne posiłki z gospodarzami, uczestniczyć w wielu pracach polowych, obserwować jak na co dzień wygląda hodowla zwierząt i produkcja roślinna. Celem Agroturystyki jest przeciwdziałanie wyludnieniu wsi, wzrost dochodów ludności miejscowej, wzrost atrakcyjności obszarów wiejskich oraz rozwój infrastruktury wspierającej ekologiczne wzory turystyki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona w zakresie w jakim zarzuca organowi odwoławczemu nienależyte jej rozpoznanie pod katem możliwości zastosowania w sprawie odstępstwa określonego w § 4 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] od zakazu określonego w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] zwanego w dalszej części rozporządzeniem).
Stosownie to tego przepisu zakazu o którym mowa w § 4 ust. 4 pkt 8 rozporządzenia tj. lokalizowania na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, nie stosuje się w odniesieniu do siedlisk rolniczych- w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nie przekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegu.
W zaskarżonym w sprawie postanowieniu organ odwoławczy wyraził pogląd, iż cyt. "zgodnie z projektem decyzji przedstawionym Regionalnemu Dyrektorowi do uzgodnienia planowana przez skarżącego inwestycja to rozbudowa i przebudowa istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej z przeznaczeniem na usługi agroturystyczne. Ta charakterystyka projektowanej zabudowy przesądza w ocenie organu II instancji o braku możliwości zastosowania omawianego w tym miejscu odstępstwa. Nie można bowiem uznać, budynku mieszkalnego, niezależnie od jego położenia na nieruchomości, na której prowadzone jest gospodarstwo rolne, przeznaczonego do wypoczynku turystów, za budynek niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Budynek niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego to taki, którego istnienie warunkuje prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego, ściśle powiązany z prowadzoną działalnością rolniczą i jednocześnie taki, którego funkcjonowanie bez prowadzonej działalności rolniczej jest niecelowe. Budynek mieszkalny, przeznaczony pod wynajem nie spełnia omawianej przesłanki niezbędności dla prowadzenia gospodarstwa rolnego". Odnosząc się do powyższego stwierdzenia należy wskazać, iż bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż skarżący planuje rozbudować istniejący na działce siedliskowej budynek gospodarczy i zmienić jego przeznaczenie na mieszkalny dla celów agroturystycznych. Zgodnie z definicją pojęcia agroturystyka - to forma wypoczynku w warunkach zbliżonych do wiejskich. Może być połączona z pracą u osoby zapewniającej nocleg, Traktowana jest jako alternatywne do rolnictwa źródło dochodu mieszkańców wsi..( źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia).
Wskazać należy, że w przypadku tego typu działalności ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z późn. zmianami) nie przewiduje obowiązku rejestracji działalności gospodarczej. Dla podtrzymania dotychczasowej polityki ułatwiania rolnikom nowo rozpoczynającym świadczenie usług agroturystycznych, a także świadczącym te usługi dodatkowo, w ramach działającego gospodarstwa rolnego, w art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ustalono, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Nie ulega wątpliwości, iż ograniczenie to ma charakter wyjątku od ogólnej zasady, w związku z czym, powinno być interpretowane w sposób ścisły, a zatem działalność taką może prowadzić jedynie rolnikiem, w ramach świadczenia usług w gospodarstwie rolnym, i w granicach jedynie usług agroturystycznych.
Definicję ustawową rolnika zawiera art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.), zgodnie z którym, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Posiadaczem jest właściciel lub osoba działająca w przekonaniu, że jest właścicielem(posiadacz samoistny), natomiast posiadaczem zależnym np. dzierżawca, użytkownik czy inna osoba, której prawo do korzystania z posiadanego gospodarstwa wynika z umowy zawartej z właścicielem (posiadacz zależny). W definicji rolnika pojawia się odwołanie do pojęcia gospodarstwa rolnego, dlatego znaczenie mają definicje gospodarstwa rolnego. Według art. 55 [3] kodeksu cywilnego, za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz wraz z prawami obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje w art. 6 pkt 4 za gospodarstwo rolne każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej, to znaczy produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej, rybnej i leśnej. W art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969) za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha. To znaczy, że suma tych gruntów musi przekraczać 1 ha fizyczny, lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu (o którym była mowa powyżej) osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Każda z przedstawionych wyżej definicji została sformułowana w innym celu dla potrzeb innej ustawy, jednak dla stosowania przepisów o działalności gospodarczej można przyjąć, że gospodarstwo rolne to grunty, budynki, urządzenia i inwentarz faktycznie służący produkcji rolnej. W konsekwencji, świadczenie usług w gospodarstwie rolnym oznacza świadczenie ich w oparciu o zabudowania, grunty i inne zasoby tego gospodarstwa, bez zmiany ich charakteru i naruszenia podstawowej funkcji zachowania zdolności do produkcji rolnej. Również wynajmowanie pokoi oraz sprzedaż posiłków domowych może odbywać się także w oparciu o inne zasoby niż grunty i budynki służące produkcji rolnej, jednak pod warunkiem, że świadczy je rolnik, tzn. osoba prowadząca (realnie) działalność rolniczą, a działalność ta ze względu na jej rozmiar i wyodrębnienie nie spowoduje utworzenia nowego przedsiębiorstwa. Stąd przepisy o podatku dochodowym wyraźnie mówią o wynajmowaniu pokoi w budynku mieszkalnym oraz posiłkach domowych. Rolnik, który chce wynajmować pokoje na terenie swojego gospodarstwa, miejsca do ustawienia namiotu, a także sprzedawać posiłki domowe lub świadczyć inne usługi związane z pobytem turystów, musi jedynie zgłosić ten fakt w urzędzie gminy, który włączy prowadzone przez niego gospodarstwo agroturystyczne do ewidencji gospodarstw agroturystycznych. Zwolnienie z obowiązku rejestracji działalności gospodarczej jest jednak uzależnione od spełnienia przez rolnika jednego warunku. Jego baza noclegowa nie może mieć więcej niż pięć pokoi. W przypadku, gdy rolnik wynajmuje np. 6 pokoi, jest to już traktowane jako prowadzenie zwykłej działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że bez właściwego wyjaśnienia okoliczności, czy planowana inwestycja dotyczy agroturystyki o której mowa art 3 ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r., tj. działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów, stanowisko organu odwoławczego w zakresie jakim wskazuje on, iż zamiarem skarżącego jest wynajem pokoi jest co najmniej przedwczesne. Zdaniem bowiem sądu w sytuacji gdy przepisy prawa nie definiują pojęcia "obiektu niezbędnego do prowadzenia gospodarstwa rolnego" to, jaki obiekt jest potrzebny do właściwego prowadzenia gospodarstwa stanowi uznanie rolnika. Wynika to bowiem z równych czynników tj. np. powierzchnia gospodarstwa, czy profil jego działalności. Nie można zatem wykluczyć, że np. przy małych, ekologicznych gospodarstwach prowadzenie agroturystyki stanowić będzie jeden z niezbędnych elementów, a tym samym budynek mieszkalny, w którym mogliby nocować wczasowicze można by uznać za spełniający przesłankę określoną w § 4 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia.
Niewyjaśnienie zatem przez organ w/w okoliczności związanych z charakterem planowanej inwestycji, stanowi w ocenie Sądu naruszenie art. 7,8, 77§1 i 107§3 k.p.a, uzasadniające konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Na marginesie należy przy tym wskazać, iż okoliczność, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, nie odpowiedział na wezwanie organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r., w którym organ domagał się wyjaśnienia, czy inwestor prowadzi działalność rolniczą, nie zwalnia organów od obowiązku ustalenia tej kwestii w drodze przyjęcia oświadczenia w tym zakresie od skarżącego, w którego to interesie leży właściwe wyjaśnienie sprawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło