IV SA/Wa 1683/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. I. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] oraz orzekająca o wymeldowaniu J. I. z pobytu stałego R., Gmina M.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu) Z. G. -siostra J. I. - wystąpiła o wymeldowanie ww. z pobytu stałego R., Gmina M.. Wskazała, iż zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 1990 r. jest właścicielem nieruchomości pod ww. adresem. Podniosła, iż J. I. od dnia [...] października 2003 r. zamieszkuje u swojej drugiej żony w lokalu ul. [...] w S., który stanowi jej własność. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., Burmistrz Miasta i Gminy M., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", odmówił wymeldowania J. I. z pobytu stałego R.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania świadków oraz ustalenia poczynione na podstawie oględzin lokalu stanowią potwierdzenie, że J. I. nadal zamieszkuje na stałe pod wskazanym adresem. Na skutek odwołania Z. G. od ww. decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ ! instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie przeprowadzono dość wyczerpujące postępowanie wyjaśniające poprzez przesłuchanie świadków i stron, Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 dokonanie oględzin lokalu, a także uzyskanie informacji z kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Policję, Bezspornie ustalono fakt prowadzenia przez J. I. gospodarstwa rolnego w R.. Ustalono również, że żona J. I. stale zamieszkuje w S. w lokalu przy ul. [...]. Nie ustalono jednak - zdaniem organu odwoławczego - okoliczności dotyczących tego, czy J. I. na stałe i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, czy J. I. opuścił miejsce dotychczasowego zameldowania oraz, czy zamieszkał z żoną pod innym adresem i zerwał wszystkie więzi z dotychczasowym miejscem zameldowania. Na skutek skargi J. I. na ww. decyzję Wojewody [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1860/08 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skoro organ odwoławczy nie zgłosił zastrzeżeń do materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, a jednocześnie organ odwoławczy zgłosił zastrzeżenia do zakresu ustalonych w sprawie istotnych okoliczności, to nie może organ odwoławczy poprzestać na nakazaniu ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego bez wskazania konkretnych czynności dowodowych, które miałyby być jeszcze w sprawie wykonane. Dotychczasowe czynności dowodowe, ocenione przez Wojewodę [...] jako dość wyczerpujące, stanowią możliwe dla organu I instancji sposoby ustalenia stałego miejsca zamieszkania Skarżącego oraz jego relację względem miejsca zameldowania na pobyt stały. Zdaniem Sądu, jeżeli organ odwoławczy dostrzegł brak przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu w sprawie lub błędy w dotychczas przeprowadzonych czynnościach dowodowych, to powinien wskazać te okoliczności i formułując zalecenia dla organu I instancji dać temu wyraz poprzez precyzyjne określenie rodzaju i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie określonym w art. 138 § 2 k.p.a. Zastosowanie powołanego przepisu jest bowiem możliwe tylko wtedy, gdy stwierdzony przez organ odwoławczy Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 zakres postępowania dowodowego przekracza uprawnienia dowodowe tego organu wyznaczone w art, 136 k.p.a. W następstwie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2008 r. i jednocześnie orzekł o wymeldowaniu J. I. z pobytu stałego R., Gmina M.. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie organ wskazał, iż J. I. opuścił dom w R. w 2004 r. - po zawarciu związku małżeńskiego i założeniu rodziny. Pod ww. adresem przebywa przede wszystkim w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Centrum życiowym J. I. jest lokal w S. przy ul. [...], gdzie zamieszkał wraz z żoną. Ustalenia swe organ oparł na wyjaśnieniach wnioskodawczyni Z. G., zeznaniach świadków oraz informacjach uzyskanych z Policji. Organ nie dał wiary twierdzeniom J. I., że czasowe zameldowanie pod ww. adresem w S. było spowodowane wyłącznie koniecznością powiadomienia pracodawcy o jego przebywaniu pod tym adresem. Zgłaszanie przez Stronę pobytu czasowego na okres ponad 3 miesięcy pod tym adresem było - zdaniem organu - dopełnieniem obowiązku meldunkowego, wynikającego z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Końcowo organ zauważył, iż jakkolwiek J. I. podjął walkę, by na drodze prawnej przeniesiona została własność nieruchomości położona w R. na jego rzecz (czego potwierdzeniem jest nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa J. I. z dnia [...] stycznia 2005 r. o zobowiązanie Z. G. do sprzedaży działki gruntu położonej w miejscowości R. nr ewid. [...] i [...]), co pozwalałoby uznać, że nie zerwał on więzi z miejscem pobytu stałego, to jednak zważywszy, że centrum życiowym J. I. od wielu lat jest lokal mieszkalny przy ul. [...] w S. -uznano, że opuścił on miejsce stałego pobytu w R.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. J. I. wniósł o Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz rozpatrzenie sprawy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy przez organ I instancji. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że pod adresem R. nie koncentrują się jego sprawy życiowe oraz, że została wydana bez uzasadnienia. W motywach skargi podniósł, iż konstatacja organu odwoławczego, że centrum życiowym Skarżącego jest lokal przy ul. [...] w S. nie znajduje oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Nie wynika to ani z zeznań świadków ani z oświadczeń Policji. Nie wynika to również z wyjaśnień złożonych przez Skarżącego i Z. G. na rozprawie administracyjnej przed organem odwoławczym w dniu 17 sierpnia 2009 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 1 marca 2010 r. J. I. wniósł o zwrot kosztów postępowania oraz o zasądzenie od Wojewody [...] kwoty 5000 zł na rzecz Skarżącego jako rekompensaty za bezpodstawne wydanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał zarzuty skargi wskazując, iż brak było jakichkolwiek podstaw do wydania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy od 2005 r. przed sądem powszechnym toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa własności J. I. do domu murowanego w R.. Obecna sytuacja mieszkaniowa Skarżącego ma charakter przejściowy i zmierza do uregulowania wspólnego centrum życiowego małżeństwa. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2010 r. uczestniczka postępowania – Z.G. podniosła m.in., iż skarga J. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. jest bezzasadna. Skarżący na stałe mieszka wraz z żoną w S. przy ul [...] mimo, iż wymeldował się z pobytu czasowego pod tym adresem w toku postępowania przed organem odwoławczym. Do pisma załączyła kserokopie pism biegłego sądowego Sądu Okręgowego w S. z Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 dnia [...] lutego 2008 r. oraz z dnia [...] marca 2008 r. dotyczące postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie o sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1860/08 uchylającego decyzję Wojewody Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 [...] z dnia [...] października 2008 r. wobec stwierdzenia naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie Sąd wskazał na brak podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji wobec braku sformułowania zleceń dla tegoż organu poprzez precyzyjne określenie rodzaju i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zaznaczyć przy tym należy, że istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego (v. T. Woś (red): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, str. 477, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy nie tylko kontroluje prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydawania swojej decyzji. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 6 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Pobytem czasowym natomiast jest przebywanie bez zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości pod innym adresem (art. 7 ustawy). Zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożonych przepisami ustawy obowiązków w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 zameldowanie nie zostanie uznane za nieprawidłowe, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona nadal korzysta z mieszkania, w którym jest na stałe zameldowana, czy nie korzysta. Organ administracji meldując stronę na pobyt czasowy uznaje, ze zachodzą szczególe warunki do zameldowania na taki pobyt czasowy (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy) przy zachowaniu zameldowania dotychczasowego na pobyt stały. Wątpliwości co do charakteru pobytu uzasadniającego zameldowanie na okres dłuższy niż 3 miesiące, organ administracyjny ma obowiązek rozstrzygnąć (art. 8 ust. 2 ustawy) w toku załatwienia sprawy o zameldowanie na pobyt czasowy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 263/06, niepubl.). Posiadanie zameldowania na pobyt czasowy wyklucza możliwość kwestionowania zameldowania na pobyt stały. Skoro bowiem jeden z organów meldunkowych uznał, że zachodzą przesłanki do zameldowania na pobyt czasowy - a tym samym stwierdził brak zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego, to inny organ meldunkowy jest tym stanowiskiem związany. Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 772/07, LEX nr 364653). Jeśli jednak w toku postępowania w sprawie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego ujawnią się wątpliwości co do prawidłowości jej zameldowania czasowego organ administracji prowadzący to postępowanie winien z urzędu poinformować o tych wątpliwościach organ dokonujący zameldowania czasowego i o konieczności wszczęcia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia tych wątpliwości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy Sąd zważył, iż -jak wynika z akt sprawy - w okresie przed rokiem 2008, a następnie od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r. J. I. był zameldowany na pobyt czasowy pod adresem: S., ul. [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 dowodowego nie wynika, by prawidłowość zameldowania czasowego Skarżącego była kwestionowana przez właściwy organ. Tym samym brak było podstaw do podważania w ww. okresie przez organ orzekający w sprawie niniejszej faktu zameldowania Skarżącego na pobyt stały w miejscowości R.. Sytuacja faktyczna uległa zmianie na skutek wymeldowania się Skarżącego z pobytu czasowego w dniu [...] lipca 2009 r., a więc przed datą wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji ([...] września 2009 r.). Powyższa okoliczność nie została jednak, zdaniem Sądu, uwzględniona i należycie rozpatrzona przez organ odwoławczy, który - z naruszeniem art. 7, art, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego pod adresem R.. Podkreślić należy, iż dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu", określonej w art, 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Trafne zastosowanie art. 15 ust. 2 ww. ustawy wymaga zatem ustalenia w sposób jednoznaczny, że osoba, która ma być wymeldowana, w sposób trwały i dobrowolny zrezygnowała z przebywania w określonym lokalu. W uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika zdaniem składu orzekającego, iż w stosunku do Skarżącego przesłanka z art. 15 ust. 2 ww. ustawy została spełniona. Wydając rozstrzygnięcie organ orzekający oparł się zasadniczo na materiale dowodowym zgromadzonym w odmiennym stanie faktycznym, kiedy to Skarżący posiadał zameldowanie na pobyt czasowy w S.. Nie wyjaśnił natomiast, czy w następstwie wymeldowania się Skarżącego z pobytu czasowego, faktycznie i trwale opuścił on miejsce pobytu stałego z zamiarem stworzenia swego centrum życiowego w innym miejscu, czy też na stałe przebywa pod adresem R. z zamiarem - jak sam podniósł - uregulowania wspólnego centrum życiowego małżeństwa w tym lokalu. Wprawdzie organ odwoławczy przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2009 r. rozprawę administracyjną z udziałem Z. G. i J. I., jednak - w ocenie Sądu - oświadczenia Stron, reprezentujących sprzeczne w sprawie interesy i Sygn. akt IV SA/Wa 1683/09 całkowicie odmienne stanowiska, nie są wystarczające do ustalenia - w sposób nie budzący wątpliwości - że w sprawie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na względzie, nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej, Sąd stwierdza, iż wobec naruszenia ww. przepisów postępowania administracyjnego, podjęte przez Wojewodę [...] rozstrzygnięcie o wymeldowaniu J. I. z pobytu stałego w R. jest - co najmniej -przedwczesne. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wojewoda [...] ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2008 r. z uwzględnieniem ocen i uwag zawartych powyżej. Końcowo Sąd zauważa, iż wniosek Skarżącego złożony w piśmie procesowym z dnia 1 marca 2010 r. o zasądzenie od Wojewody [...] rekompensaty w kwocie 5000 zł za bezpodstawne wydanie zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2009 r. wykracza poza kognicję Sądu, który - jak zaznaczono powyżej - zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., dokonuje wyłącznie kontroli zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującymi przepisami. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a.. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.