IV SA/Wa 1772/15
WyrokWSA w Warszawie2016-10-18
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Anna Falkiewicz-Kluj, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości, mimo że jedna ze stron postępowania mogła nie zostać prawidłowo zawiadomiona o jego wszczęciu z powodu nieznanego miejsca pobytu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody, uznając, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Brak jest dowodów na to, że organ wywłaszczeniowy prawidłowo zawiadomił o wszczęciu postępowania osobę, której miejsce pobytu było nieznane, stosując procedurę obwieszczenia, co mogło uniemożliwić tej osobie udział w postępowaniu i obronę jej praw.Stan faktyczny
Skarżący domagali się uchylenia decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości z 1984 r., argumentując, że jedna ze spadkobierczyń (W. W.) nie została prawidłowo zawiadomiona o postępowaniu. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że brak udziału strony wynikał z jej własnej winy, a organ podjął wystarczające kroki do ustalenia jej miejsca pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...]. Zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących solidarnie kwotę 559 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi H. D., A. G., G. W., J. W., K. W., L. W. i M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących H. D., A. G., G. W., J. W., K. W., L. W. i M. W. solidarnie kwotę 559 (pięćset pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Minister) z [...] marca 2015 r. znak: [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a. ) po rozpatrzeniu odwołania H. D., A. G. J. W., reprezentowanych przez adwokata M. G. od decyzji Wojewody [...] (dalej: organ I instancji) z [...] marca 2012 r. nr [...], odmawiającej uchylenia decyzji z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r., znak: [...] dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i in., oznaczonej jako część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi S. pod nr [...], działka [...].
W decyzji z [...] marca 2015 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Stan sprawy przestawiał się następująco:
W decyzji z [...] stycznia 1984 r. znak: [...], Naczelnik [...] W. ustalił odszkodowanie za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i in., oznaczonej jako część [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi S. pod nr [...], działka [...] o powierzchni [...] m² z ogólnej powierzchni [...]m², stanowiącej współwłasność H. B., R. B., S. B., A. P., S. i N. małż. G., J. i T. C., E. i M. J., W. W., K. Z., F. Z. i R. Z.
W decyzji z [...] kwietnia 1984 r., znak [...] z-ca dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W., po rozpatrzeniu odwołania, uchylił ww. decyzję z [...] stycznia 1984 r., Naczelnika [...] W. w części dotyczącej wysokości odszkodowania przyznanego na rzecz poszczególnych osób i przyznał ponownie, w zmienionej wysokości, odszkodowanie uprawnionym podmiotom.
W piśmie z 7 grudnia 1989 r. A. S. wystąpiła do Urzędu [...] W. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z wnioskiem o wznowienie postępowania w ww. sprawie wskazując, że postępowanie zostało przeprowadzone bez udziału następców prawnych W. W. Powyższy wniosek z 7 grudnia 1989 r. został podtrzymany przez Z. W. – spadkobiercę A. S., w piśmie z 12 października 2006 r.
W piśmie z 9 listopada 2010 r. J. W. podtrzymała wniosek zmarłego Z. W. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r.
W decyzji z [...] grudnia 2010 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r., znak [...].
W decyzji z [...].12.2011 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] grudnia 2010 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W postanowieniu z [...] lutego 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] wznowił przedmiotowe postępowanie z wniosku A. S. podtrzymanego przez Z. W., a następnie przez J. W. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r., znak [...].
W decyzji z [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r., znak [...].
W piśmie z 27 marca 2012 r. H. D., L. D., A. G., J. W., B. W., reprezentowani przez adwokata M. G., złożyli odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011 r.
W uzasadnieniu odwołania zarzucono zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011 r. naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że nie wzięcie przez stronę postępowania udziału w sprawie może nastąpić w sytuacji, celowego niepoinformowania strony przez organ administracji publicznej oraz błędne przyjęcie, że organ podjął wystarczające działania zmierzające do ustalenia strony, jak również niezasadne przyjęcie, że brak udziału w postępowaniu jednej ze stron nie miał wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zachodziła przesłanka do wznowienia postępowania z urzędu. Ze względu na powyższe uchybienia skarżący wnieśli o uchylenie wskazanej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2012 r. i orzeczenie o uchyleniu decyzji z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r., ewentualnie o uchylenie wskazanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...].
Po rozpatrzeniu odwołania H. D., A.G. i J. W., reprezentowanych przez adwokata M. G. organ II instancji powołując się na treść przepisów, wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że wniosek o wznowienie postępowania wniesiony został z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., bowiem o wydaniu decyzji z-cy dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r. A. S. dowiedziała się od J. W. w ostatnich dniach listopada 1989 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożyła w 7 grudnia 1989 r.
Według organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ II instancji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że brak winy strony będzie miał miejsce w przypadku niedopuszczenia strony do uczestnictwa oraz w przypadku, gdy strona - prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o czynnościach w postępowaniu wyjaśniającym - nie mogła wziąć udziału z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W ocenie organu odwoławczego z akt niniejszej sprawy wynika, że W. W., jedna ze współwłaścicielek wywłaszczonej decyzją z [...] stycznia 1984 r. nieruchomości, co do której ustalono odszkodowanie decyzją z [...] kwietnia 1984 r., zmarła w dniu [...] kwietnia 1977 r., zatem stronami postępowania wywłaszczeniowego, jak i decyzji w tym przedmiocie, a także decyzji o ustaleniu odszkodowania, winni być jej następcy prawni. Organ II instancji wyjaśnił, że analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje jednak, że brak udziału stron w postępowaniu wywłaszczeniowym wynika wyłącznie z własnej winy stron, nie zaś z niedopatrzenia czy braku aktywności organu w tym zakresie.
Organ II instancji wskazał, że organ wywłaszczeniowy wobec powzięcia informacji o fakcie, że adres zamieszkania W. W. – W. ul. [...], jest nieaktualny, podjął czynności mające na celu ustalenie jej aktualnego adresu zamieszkania. Organ odwoławczy zauważył również, że w decyzji wywłaszczeniowej z [...] stycznia 1984 r. w pkt 8 decyzji wskazano, że miejsce zamieszkania W. W. nie jest znane. Zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie brak udziału stron w postępowaniu nie wynika z niedopatrzenia organu lub braku jego aktywności w tym zakresie. Organ podjął bowiem czynności mające na celu ustalenie właściwego kręgu stron postępowania, jednakże wobec braku aktywności stron w celu prawidłowego ustalenia stanu prawnego nieruchomości należało stwierdzić, iż to strona ponosi winę swojego braku udziału w postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego, należało uznać, że nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., warunkująca uchylenie decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania.
W skardze skarżący: H. D., A. G., J. W., G. W., K. W., M. W., L. W. reprezentowani przez adw. M. G. zaskarżyli w całości decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] marca 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2012 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa procesowego, w postaci:
1. nieprawidłowej wykładni art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ w postępowaniu w sprawie wznowienia i uchylenia decyzji winien badać jedynie dochowanie należytej staranności przez organ administracji publicznej, który wydał decyzję z pominięciem strony, natomiast organ nie musi badać braku winy pominiętej strony, gdyż dowód staranności organu automatycznie oznaczałby zawinienie strony;
2. niezastosowania normy wynikającej z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w postaci:
a. niezebrania całego materiału dowodowego w sprawie,
b. braku wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w sprawie;
3.niezastosowania normy wynikającej z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji w sytuacji, gdy strona w sposób niezawiniony nie wzięła udziału w postępowaniu, względnie niezastosowania normy wynikającej z art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 146 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji, podczas gdy organ winien był stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji, w sytuacji gdy strona w sposób niezawiniony nie wzięła udziału w postępowaniu, a upływ czasu nie pozwała na uchylenie decyzji.
Mając na uwadze powyższe uchybienia skarżący wnieśli o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali na nieprawidłową wykładnię art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dokonaną przez organ II instancji.
Zdaniem skarżących, pomimo powołania przez organ w uzasadnieniu dokonanej przez WSA wykładni pojęcia braku winy stron z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ nie uwzględnił faktycznie wskazań judykatury. Organ uznał, że brak udziału stron w postępowaniu wywłaszczeniowym, zakończonym decyzją z [...] kwietnia 1984 r. wyniknął z wyłącznie z własnej winy stron, nie zaś z niedopatrzenia, czy braku aktywności organu w tym zakresie. W ocenie skarżących, dalsza treść uzasadnienia koncentruje się jedynie wokół wykazania, że organ wywłaszczeniowy podjął działania celem ustalenia adresu miejsca zamieszkania W. W. Działania te okazały się nieskuteczne.
Według skarżących, treść uzasadnienia decyzji Ministra świadczy o tym, że zdaniem organu podjęcie przez organ wywłaszczeniowy pewnej aktywności świadczy o wyłącznej winie stron. Wykładnia dokonana przez organ jest błędna. W skardze podniesiono, że organ ogranicza się do badania braku zawinienia organu administracji publicznej, i przy stwierdzeniu braku zawinienia organu lub też stwierdzeniu istnienia staranności po stronie organu, wysnuwa wniosek o winie strony. Według skarżących, dowód braku winy organu nie oznacza udowodnienia winy stron, albowiem nawet przy braku winy organu i jego należytej staranności, strona mogła nie wziąć udziału w postępowaniu ze względu na jakieś zewnętrzne, niezależne od organu i stron okoliczności, które wykluczyły tę możliwość.
W ocenie skarżących, prowadzenie postępowania w sprawie wznowienia z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może sprowadzać się do badania braku winy organu administracji. Organ powinien zatem przeprowadzić dowody, które doprowadzą do wskazania faktów świadczących, albo o winie albo o braku winy strony.
Zdaniem skarżących wykładnia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przyjęta przez organ doprowadziła do tego, że w sprawie zebrano tylko tę część materiału dowodowego, która odnosiła się do aktywności organu wywłaszczeniowego w poszukiwaniu W. W. W ocenie skarżących, zarówno organ I instancji, jak i Minister orzekający we wznowionym postępowaniu ograniczyli się do badania należytej staranności dochowanej przez organ. Skarżący w skardze ponadto podnieśli, że spadkobiercy W. W. we wniosku o wznowienie, złożonym już w 1989 r. udowodnili swój brak winy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie wyróżniono jedynie zarzuty proceduralne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarzuty procesowe, podnoszące naruszenie przepisów postępowania, powinny być zbadane przed zarzutami niewłaściwej wykładni lub błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Dopiero wszak po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, co stanowi kwestię o charakterze procesowym, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis materialnoprawny (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 848/11, LEX nr 1218904 i z 9 maja 2013 r., sygn. akt IOSK 2355/11, LEX nr 1328094).
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przez organy obu instancji: art. 7, 77 k.p.a. Wskazać bowiem należy, że obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.
W celu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ odwoławczy jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ wywłaszczeniowy wobec powzięcia informacji o fakcie, że adres zamieszkania W. W. – W. ul. [...] jest nieaktualny, podjął czynności mające na celu ustalenie jej aktualnego adresu zamieszkania. Organ II instancji zauważył jednocześnie, że w decyzji wywłaszczeniowej z [...] stycznia 1984 r. w pkt 8 wskazano, że miejsce zamieszkania W. W. nie jest znane. Organ odwoławczy nie wyprowadził jednak z tej informacji prawidłowych wniosków. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie sprawdziły bowiem czy prawidłowo zastosowane zostały przepisy regulujące wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w sprawie odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 ze zm.), osoby zainteresowane, których miejsce pobytu jest nieznane, zawiadamia się za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego). Z akt administracyjnych kontrolowanej przez Sąd sprawy nie wynika, aby organ wydając decyzję z [...] stycznia 1984 r. osoby zainteresowane, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadomił za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego). Osoby zainteresowane, których miejsce pobytu jest nieznane, a dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, zawiadamia się w ten sposób, że zawiadomienie do nich skierowane pozostawia się w aktach sprawy, wywieszając o tym obwieszczenie na okres czternastu dni w urzędzie gminy (miejskim) właściwym ze względu na położenie nieruchomości (zob. W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe, Warszawa 1975, s. 168).
Organ wywłaszczeniowy ma obowiązek podjęcia wszelkich działań zmierzających do ustalenia strony postępowania wszczynanego z urzędu, by zagwarantować jej możliwość obrony i ochrony jej interesu w postępowaniu, w konfrontacji z organem administracji publicznej, który jest wyposażony w przymiot władztwa. Organ wywłaszczeniowy w niniejszej sprawie nie dopełnił podstawowych obowiązków procesowych, jakie nałożył na niego ustawodawca w przedmiocie prawidłowego zawiadomienia strony postępowania. W literaturze wyrażono pogląd według, którego "Organ administracji publicznej zobowiązany jest więc do podjęcia wszelkich kroków, niezbędnych dla ustalenia miejsca pobytu strony. Nabiera to szczególnego znaczenia, zwłaszcza przy postępowaniach wywłaszczeniowych, gdzie stronę pozbawiano często podstawowego prawa, jakim jest prawo własności, bez jakiegokolwiek odszkodowania" (zob. M. Karpiuk, Mirosław i M. Mazuryk, Glosa do wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2003 r., I SA 2903/01, System Informacji Prawnej LEX, 2011.) W trakcie postępowania wywłaszczeniowego nie podjęto próby zawiadomienia W. W. za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego). Te okoliczności świadczą, że mogło dojść do naruszenia art. 17 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
W ocenie Sądu, wydane decyzje organu I i II instancji naruszają przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - to jest na ustalenie czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Zdaniem Sądu, naruszenie powołanych przepisów procedury administracyjnej w niniejszej sprawie polegało na niewyjaśnieniu przez organ II instancji okoliczności związanych z zawiadomieniem osoby zainteresowanej, której miejsce pobytu jest nieznane.
Pamiętać nadto trzeba, że sądy administracyjne nie dokonują własnych ustaleń, a ich rolą jest jedynie kontrola organów administracji publicznej, polegająca - między innymi - na stwierdzeniu, czy wydawane przez te organy decyzje lub inne akty są zgodne z prawem. Warunkiem umożliwiającym taką kontrolę jest prawidłowe uzasadnienie decyzji, gdyż tylko ono wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się organ przy jej wydaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zostały bowiem skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także nie objaśniają toku myślenia prowadzącego do zastosowania powołanych w uzasadnieniach tych decyzji przepisów prawa. W ocenie Sądu, motywy decyzji organów obu instancji nie zostały tak ujęte, aby strony mogły zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy wydaniu decyzji w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji organów obu instancji nie spełniają wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Powyższe uzasadnia, w ocenie Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, to jest: art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
W trakcie ponownego rozpoznania wniosku organ administracyjny powinien przede wszystkim podjąć działania zmierzające do zgromadzenia dowodów rozstrzygających, czy przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej były podejmowane działania zmierzające do zawiadomienia osoby zainteresowanej, której miejsce pobytu jest nieznane za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego).
Pomocne może się okazać zwrócenie się właściwych organów o nadesłanie posiadanych dokumentów w zakresie przedmiotowego wywłaszczenia oraz podjecie czynności dowodowych wskazywanych przez skarżących. A zatem nie można uznać, że postępowanie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie zostało w sposób należyty i wyczerpujący przeprowadzone.
Brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Wydziału Urbanistyki Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu W. z [...] kwietnia 1984 r. Kwestia braku zawiadomienia za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego) osoby zainteresowanej, której miejsce pobytu jest nieznane, sprowadza się do braku zapewnienia udziału stronie we wszystkich stadiach postępowania, co można zakwalifikować jako podstawę do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Wyniki przeprowadzonego postępowania organ winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. i zawierającym odniesienie do wszystkich podnoszonych przez stronę argumentów.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ weźmie pod uwagę przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa wskazanych w uzasadnieniu. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji uwzględni oceną prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i podejmie wszelkie czynności zmierzające do wydania decyzji odpowiadającej przepisom prawa materialnego i procesowego.
W konsekwencji, skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji dotkniętą naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, to nie tylko sam powielił te naruszenia, ale dodatkowo orzekł z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego należało orzec jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 §1 tej samej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło