IV SA/Wa 1808/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] maja 2018 r. Nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, w oparciu o przepis art. 59 § 2 i art. 58 § 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), odmówił R. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji własnej nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690), zwanej dalej ustawą: "o działaczach opozycji". Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że R. S. s. W. ur. [...] kwietnia 1933 r. w Ł. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (data wpływu do Instytutu Pamięci Narodowej [...] kwietnia 2018 r.) R. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że chorował na grypę i był przez 10 dni wyłączony z wszelkiej aktywności. Dodał, że ma [...] lat i mieszka sam. Wyjaśnił, że jeśli prośba o przywrócenie terminu zostanie uwzględniona zwraca się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca podał m. in., że po aresztowaniu i przewiezieniu do Pałacu [...] podpisał deklarację współpracy. W dniu [...] maja 2018 r. zostało wydane powołane na wstępie zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. R.. S. odebrał osobiście w dniu [...] marca 2018 r. Termin przysługujący wnioskodawcy do złożenia odwołania upłynął więc w dniu [...] kwietnia 2018 r., a strona złożyła odwołanie od ww. decyzji 6 dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. Organ powołał, że wnioskodawca został prawidłowo pouczony w decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania do Prezesa IPN oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Wskazano, że strona posiadała wiedzę o terminie wniesienia odwołania i nie udowodniła przeszkód, które uniemożliwiły jej dokonanie tej czynności. Podkreślono, że R. S. nie wykazał żadnych podjętych przez niego działań zmierzających do dochowania terminu procesowego. R. S. złożył skargę na ww. postanowienie z [...] maja 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że z uwagi na chorobę i wysoką gorączkę nie złożył odwołania w terminie przewidzianym prawem. Wyjaśnił, że ma syna, który jest inwalidą I grupy i nie mógł go narażać na przeziębienie. Powołał, że ma [...] lat oraz podał informacje związane z represjami jakich doświadczył. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018. 2107 tj.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302 tj.), dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem Prezes IPN odmówił R. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji własnej nr [...] z [...] marca 2018 r. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana została w art. 58 kpa i 59 kpa. Stosownie do treści art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Z treści przywołanych wyżej przepisów wynika, że organ administracji publicznej – właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia - jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dopełni czynności, dla której termin był określony oraz zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z kolei uprawniony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a więc np. osoba uczestnicząca w postępowaniu administracyjnym uprawniona bądź zobowiązana do dokonania czynności procesowej, ma przede wszystkim obowiązek uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Innymi słowy, zainteresowany winien uwiarygodnić stosowną argumentacją, że na skutek obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony i mimo dołożenia staranności w prowadzeniu własnych spraw nie mogła dokonać tej czynności w przewidzianym terminie. Ponadto ma on wykazać, że przeszkoda istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 kpa. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, wskazane orzeczenie i orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie akt sprawy, jak również twierdzeń skarżącego, nie budzi wątpliwości fakt, że decyzja z dnia [...]marca 2018 r. została doręczona R. S. w dniu [...] marca 2018 r. Decyzję tę strona odebrała osobiście. Termin przysługujący do złożenia odwołania upłynął więc w dniu [...] kwietnia 2018 r. R. S. złożył zaś odwołanie od ww. decyzji pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2018 r., a więc 6 dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargą stoi na stanowisku, że organ wydał właściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wydaje albo postanowienie o przywrócenie terminu, albo o odmowie przywrócenia terminu. Przyczyny odmowy przywrócenia terminu pozostają zasadniczo w związku z brakiem prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez winy podmiotu, który występuje z takim wnioskiem. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ przyjął prawidłowo, że nie uprawdopodobniono żadnych przeszkód, które uniemożliwiły wniesienie odwołania w terminie. Samo powoływanie się na chorobę – grypę, bez złożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających przebytą chorobę jako przyczynę braku możliwości sporządzenia odwołania i nadania go w placówce pocztowej, uznać należy za niewystarczające. Prawidłowo również organ wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie wykazała żadnych podjętych przez nią działań zmierzających do dochowania terminu procesowego. Powołać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r. (sygn. akt II SA/Ke 822/15) wskazał, że "warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł należytej staranności i racjonalnego postępowania przy wykonywaniu czynności. Chodzi, bowiem o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, przeszkodę eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie". Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. stwierdził, że " jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy." (sygn. akt II OSK 1397/05). W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać również należy, że we wniosku o przywrócenie terminu R. S. wskazał, że mieszka sam, natomiast w złożonej skardze podał, że mieszka z synem – inwalidą I grupy. Świadczy to o pewnej niespójności. Jednocześnie skarżący powoływał się na chorobę - grypę, twierdząc, że miała bardzo ciężki przebieg i trwała 10 dni, podczas których był wyłączony z wszelkiej aktywności. Podał również, że ma [...] lat. Powyższe wskazywane przez stronę zdarzenia nasuwają wątpliwości, w tym kontekście, że faktem powszechnie znanym jest ryzyko dla życia związane z zachorowaniem przez osobę starszą na grypę, a skarżący nie załączył żadnego dowodu np. na okoliczność korzystania z pomocy lekarskiej, co uprawdopodobniałoby przedstawianą przez niego wersję wydarzeń. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że skarżący, jak zasadnie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, ani nie udowodnił przeszkód, które uniemożliwiły mu wniesienia odwołania w terminie, ani nie wykazał żadnych podjętych przez niego działań zmierzających do dochowania terminu procesowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji