IV SA/Wa 1867/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie z dnia 8 czerwca 2018 r. G. M., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Do skargi dołączył, złożony na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 4.1 formularza). Podał, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani rzeczy wartościowych, nie jest właścicielem ani jednej nieruchomości, utrzymuje się wynagrodzenia za pracę w kwocie 320,2 zł. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 15 maja 2018 r. – (minus) 49905,49 zł, kopię zeznań PIT 37: za 2016 r. – dochód 4215 zł, za 2017 r. – dochód 4665 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwaną dalej Ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. II OZ 25/17). We wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w skardze jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazano kwotę 286947,1 zł. Wobec tego najwyższą opłatę sądową stanowił będzie wpis od skargi, obliczany na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej niż 2000 zł). Po zaokrągleniu powinien zatem zostać ustalony na kwotę 2870 zł. Zauważyć należy, że o ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek samego wniesienia skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. W postanowienia z dnia 10 września 2013 r., sygn. II OZ 722/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera niewypełnione (przekreślona) rubryki, a mimo to można ocenić rzeczywisty stan majątkowy strony i jej możliwości płatnicze, sąd nie ma obowiązku wzywania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sytuacja, może mieć w szczególności miejsce, gdy Sąd posiada z urzędu wiedzę, o sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Referendarz odstąpił od wzywania Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów bowiem wystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej okazały się informacja znajdujące się w aktach sprawy oraz informacje z rejestrów. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku w niniejszej sprawie jest to, że Wnioskodawca zbył w dniu 12 czerwca 2017 r. posiadaną przez siebie nieruchomość za cenę 5 000 000 zł. Z aktu notarialnego Rep nr [...] wynika, że kwotę 1 000 000 Skarżący miał otrzymać do dnia 30 grudnia 2017 r., kwotę 2 000 000 zł najpóźniej do 30 czerwca 2018 r., pozostałą zaś kwotę do 30 grudnia 2018 r. Z nadesłanych informacji na wynika, by podane kwoty nie zostały Skarżącemu wypłacone. Z powyższego aktu notarialnego wynika również, że Skarżącemu wiadome było, że ewentualne zbycie działki może wiązać się ze koniecznością dokonania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (§ 1 ust. 4 lit. a aktu notarialnego). Skoro wolą Skarżącego było wystąpienie na drogę sądową i kwestionowanie przed Sądem wysokości tzw. renty planistycznej w pierwszej kolejności powinien zabezpieczyć środki z otrzymanej zapłaty za sprzedaż nieruchomości na pokrycie kosztów swojego uczestnictwa w tym postępowaniu. W ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien wykazać się niezbędną zapobiegliwością i przezornością w zapewnieniu środków na ten cel (por. postanowienie NSA z dnia 22.08.2017 r., sygn. II OZ 804/17). Pokreślić również należy, że wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010r., str. 568). Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest że Skarżący ma również możliwości dodatkowego zarobkowania. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że jest on: - komplementariuszem spółki [...] sp. z.o.o., sp. k., - prezesem zarządu spółki [...] sp. z.o.o., (posiada również 100 udziałów o łącznej wysokości 50.000 zł) - prezesem zarządu spółki [...] sp. z o.o., - prezesem zarządu spółki [...] sp. z o.o., - członkiem zarządu i wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. (posiada również 25 udziałów o łącznej wartości 12.500 zł) - wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. (20000 udziałów o łącznej wysokości 1000000 zł), - wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o., (posiada 10 udziałów o łącznej wysokości 5000 zł) - wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. (posiada 10 udziałów o łącznej wysokości 15.000 Był ponadto wspólnikiem i wchodzącym w skład zarządu spółek działających m.in. branży developerskiej ([...] sp. z o.o. – do 2015 r.), w branży gastronomicznej ([...] sp. z o.o. – do 2015 r., [...] sp. z o.o. do 2015 r.) Mając zatem na uwadze, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe należy wskazać, że taka sytuacja w analizowanej sprawie nie występuje. Na podstawie powyższych ustaleń nie można przyjąć, że Skarżący nie ma możliwości zdobycia środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Z danych zawartych w KRS wynika, że od wielu lat jest udziałowcem, bądź członkiem zarządu spółek kapitałowych. Trudno zatem przyjąć, że przez ten okres nie zgromadził żadnego majątku. W ocenie Referendarza trudno również uznać za wiarygodne, że Wnioskodawca utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za pracę w wysokości 320 zł. Kwota ta nie jest wystarczająca na pokrycie nawet najmniejszych środków utrzymania, a tymczasem w skardze wskazano, że na terenie sprzedanej nieruchomości G. M. planował budowę osiedla domów jednorodzinnych. Trudno zatem przyjąć, by osoba o podanym dochodzie, nawet przy wsparciu zagranicznego inwestora, mogła rozpocząć taką inwestycję. Zauważyć również należy, że wątpliwa jest również sytuacja rodzinna Wnioskodawcy przedstawiona w formularzu o przyznanie prawa pomocy. Wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego urzędowego formularza podyktowane było potrzebą stosowania jednolitych, zobiektywizowanych kryteriów dla wszystkich podmiotów ubiegających się o prawo pomocy, a ponadto wymuszeniem na wnioskodawcy zawarcia we wniosku informacji niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Skarżący nie wypełnił rubryki 6 formularza PPF (stan rodzinny), co może sugerować, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Tymczasem w dniu 12 czerwca 2017 r., co wynika z przywoływanego aktu notarialnego, był żonaty. Skarżący nie wykazał, że nawet przy pomocy żony nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy nawet zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04). W ocenie Referendarza przedstawiony we wniosku stan majątkowy Skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi w stosunku do niego potrzeba przerzucenia ciężaru kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa – poprzez przyznanie prawa pomocy. Zbył ona bowiem za kwotę 5000000 zł posiadaną przez siebie nieruchomość, ponadto posiada udziały oraz jest członkiem zarządu kilku spółek kapitałowych. Natomiast okoliczność, że na rachunku bankowym posiada debet, w świetle ustalonego stanu faktycznego, nie mogła wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa orzeczono jak w sentencji.