IV SA/Wa 19/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2009 r. orzekającą o wymeldowaniu W. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Wojewoda przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania W. Z. zostało wszczęte na wniosek A. L. z dnia 23 marca 2009 r., która oświadczyła, iż W. Z. od dawna nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych ani kluczy. Przesłuchany do protokołu zainteresowany potwierdził, iż nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 2007 r. ale posiada klucze do tego lokalu, a obecnie przebywa i mieszka we wsi G. wspólnie ze znajomą. W.Z. zobowiązał się, iż do dnia 22 kwietnia 2009 r. ponownie wprowadzi się do spornego lokalu, jednakże jak wynika z jego późniejszych wyjaśnień, A. L. nie wyraziła zgody na jego zamieszkanie w tym lokalu i wymieniła zamki. Przyznał, iż nigdy nie zwracał się do właściwych organów o umożliwienie mu zamieszkania w miejscu zameldowania. Świadek A. W. - dozorca budynku przy ul. [...] w W. - potwierdził fakt niezamieszkiwania W. Z. w lokalu nr [...]. Dodatkowo świadkowie Z. O., A. W. i M. M. poinformowali, iż widują zainteresowanego w pobliżu spornego lokalu sporadycznie, nie mogą tym samym potwierdzić czy stale on tam zamieszkuje. Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny organy obu instancji uznały, iż opuszczenie przez W. Z. miejsca stałego zameldowania miało charakter stały i dobrowolny. Zatem bez wątpienia wystąpiły przesłanki niezbędne do wymeldowania zainteresowanego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Dodatkowo Wojewoda [...] wskazał, iż bez znaczenia pozostaje okoliczność złożenia przez W. Z. w Sądzie Rejonowym dla [...] w dniu 24 września 2009 r. pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. IV SA/Wa 19/10 Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się W. Z. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie istnieje żadne inne miejsce - oprócz lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.- w którym skarżący mógłby się zameldować. Jego czasem dłuższe niż 3 miesiące nieobecności w miejscu zameldowania wynikały zawsze z faktu wykonywania pracy poza miejscem zameldowania, w tym ostatnio przy budowie domu w miejscowości G. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem skarżący nie zamierzał nigdy opuścić spornego lokalu na stałe. Do kwietnia 2009 r. posiadał klucze do tego mieszkania i w przerwach w pracy zamieszkiwał w nim. Następnie A. L. (matka skarżącego) wymieniła zamki i tym samym pozbawiła skarżącego możliwości zamieszkiwania w tym lokalu. Obecnie toczy się w sądzie powszechnym postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ui. [...] w W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m, in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj, kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod tym kątem Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy prawidłowo przyjęły, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia winien stanowić przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym IV SA/Wa 19/10 organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. "Pobytem stałym" zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 powołanej ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. W świetle przepisu art. 15 ust. 2, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby, Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r,, sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r, sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane, jako zaniechanie przebywania w lokalu będącym dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Reasumując, IV SA/Wa 19/10 opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Dla oceny owego zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia tego zamiaru. Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być tym samym poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości, co do istnienia wymienionej wyżej przesłanki wymeldowania. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego zawartymi w art. 6 i art. 7 kpa są zasada praworządności oraz zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 kpa organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Przepis ten wyraża jednocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może nosić w sobie cech dowolności. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że w przedmiotowym postępowaniu nie wyjaśniono bez żadnych wątpliwości oraz w sposób rzetelny i obiektywny, czy skarżący opuścił rzeczywiście sporny lokal w znaczeniu ustalonym w orzecznictwie, tj. dobrowolnie, trwale i z zamiarem przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, bowiem okoliczności IV SA/Wa 19/10 niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu W. Z. nie zostały bezspornie stwierdzone w postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji. Nie można bowiem wyprowadzać wniosku a priori z faktu przebywania skarżącego w miejscowości G., że skarżący tam właśnie ma zorganizowane centrum życiowe, tzn. realizuje podstawowe funkcje życiowe i tam ma wolę zamieszkiwać na stałe. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego przebywa on w wymienionej miejscowości albowiem pracuje tam przy budowie domu. Świadek Z. O. potwierdziła ten fakt a nadto wskazała, iż na weekendy skarżący wraca do W. Inni sąsiedzi (M. M. i A. W.) także podali, iż widują skarżącego w miejscu stałego zameldowania. Co prawda świadkowie nie mogli potwierdzić, iż skarżący mieszka w spornym lokalu, jednakże organy obu instancji nie wyjaśniły jaki jest charakter pobytów skarżącego przy ul. [...] w W. Nie przeprowadzono również kontroli meldunkowej, która mogłaby wykazać czy np. skarżący posiada w sporym lokalu swoje rzeczy osobiste. Nie można podzielić również poglądu organu, iż fakt złożenia powództwa posesoryjnego przez skarżącego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W ocenie Sądu, sporny w sprawie jest fakt dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Wydając rozstrzygnięcie organ winien mieć na uwadze, niekwestionowany przez uczestniczkę postępowania A. L. fakt, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. dokonała - w kwietniu 2009 r. - wymiany zamków do drzwi wejściowych mieszkania i dlatego skarżący, wobec braku nowych kluczy nie posiada dostępu do tego lokalu. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia powództwa posesoryjnego do sądu powszechnego. Jeśli więc strona od momentu opuszczenia lokalu nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o ochronę posiadania, to stosownie do art. 344 § 2 k.c. jej roszczenie wynikające z posiadania wygasło po upływie roku od opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00 - nie publikowany; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 685/00 - nie publikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. SA/Wr 789/98-ONSA 1989, Nr 2, poz. 72). IV SA/Wa 19/10 W. Z. podjął kroki prawne w celu ochrony utraconego posiadania. Złożył bowiem w Sądzie Rejonowym dla [...] powództwo przeciwko A. L. o ochronę posiadania. Uczynił to dopiero po uniemożliwieniu mu wstępu do tego lokalu poprzez wymianę zamków, co również może świadczyć o woli skarżącego zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Brak rozważenia powyższych okoliczności spowodował w konsekwencji, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie. Rozpatrując ponownie sprawę organ ustali, czy rzeczywiście skarżący dobrowolnie opuścił sporny lokal i czy czynności tej towarzyszył zamiar opuszczenia lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, a następnie orzeknie w przedmiocie wymeldowania. W tym celu należy uzupełnić postępowanie dowodowe, które pozwoliłoby na jednoznaczne przyjęcie, że dla W.Z. miejscem, gdzie koncentrują się na stałe jego sprawy życiowe jest inny lokal niż ten pod adresem przy ul. [...] w W. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt, 1 lit a i c i art. 135 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. W punkcie II orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.