IV SA/Wa 1907/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. B. reprezentowanego przez opiekuna prawnego J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - oddala skargę - Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu zażalenia opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego K. B. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] marca 2009r. orzekającą o odebraniu w trybie natychmiastowym zwierząt będących własnością K. B. i powierzeniu zwierząt na przechowanie. W uzasadnieniu podniesiono, że wymienionym postanowieniem organ I instancji po rozpoznaniu wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego K. B. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją o odebraniu zwierząt K. B. Wniosek o wznowienie został oparty o przepis art. 145 § 1 pkt 4) kpa. Tymczasem K. B. odebrał decyzję o odebraniu zwierząt w dniu [...] marca 2010r. kiedy jeszcze posiadał pełną zdolność do czynności prawnych, bowiem został całkowicie ubezwłasnowolniony dopiero orzeczeniem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] kwietnia 2010r. Dokonane przez niego czynności przed ubezwłasnowolnieniem pozostają w mocy. Ponadto opiekunowi prawnemu sprawa odebrania zwierząt była doskonale znana już od kwietnia 2010r., co wynika z szeregu skierowanych do J. R. dokumentów. Podanie o wznowienie składa się w ciągu jednego miesiąca od dnia kiedy strona dowiedziała się o decyzji. K. B. dowiedział się o wydaniu decyzji w dniu [...] marca 2010r., natomiast jego opiekun prawny znał treść tej decyzji przynajmniej od kwietnia 2010r. Strona zatem uchybiła terminowi do wniesienia podania o wznowienie. Zażalenie na postanowienie Wójta Gminy C. wniósł opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej strony J. R. Rozpoznając zażalenie organ odwoławczy stwierdził, że pierwszą czynnością podejmowaną w sprawie wznowienia postępowania jest zbadanie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia takiego postępowania, m.in. czy zachowano termin do złożenia takiego żądania. W niniejszej sprawie J. R. zwróciła się z wnioskiem o wznowienie do organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2011r. Jako podstawę wznowienia skarżąca podała okoliczność niezapewnienia stronie tj. K. B. czynnego udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4) kpa). Podała, że wykorzystano stan psychiczny brata i odebrano mu zwierzęta. Natomiast jej jako opiekunowi decyzja Wójta Gminy C. o odebraniu zwierząt została doręczona w dniu [...] sierpnia 2011r. Twierdzi, że podpis brata został sfałszowany, a gdyby nawet tak nie było – brat już wówczas był chory i nie mógł pokierować swoim postępowaniem. Z treścią decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie zapoznała się [...] lipca 2011r. Organ analizując wystąpienie opiekuna wskazuje na rozbieżności w prezentowanych przez niego stanowiskach. Stwierdza dalej, że Wójt prawidłowo przyjął, że pozbawienie zdolności do czynności prawnych następuje dopiero w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu o ubezwłasnowolnieniu całkowitym. Osoba zatem nawet chora psychicznie, jeżeli nie została ubezwłasnowolniona ma pełną zdolność procesową. K. B., któremu została doręczona decyzja o odebraniu zwierząt do dnia jego ubezwłasnowolnienia mógł osobiście podejmować czynności procesowe i zaskarżyć niekorzystną decyzję. Dalej organ wskazuje, że decyzja Wójta została doręczona K. B. w dniu [...] marca 2009r. i od tej daty należy liczyć bieg miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W omawianym wypadku podstawy wznowieniowej termin miesięczny liczony jest od dnia, kiedy strona dowiedziała się o decyzji. Przy czym powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji; wystarczy, że strona posiadła informację czego ta decyzja dotyczy. Toteż gdyby nawet przyjąć, że sporna decyzja nie została doręczona stronie w dniu [...] marca 2009r., to i tak K. B. wiedział o niej już w 2009r, co wynika z dokumentacji sporządzonej na potrzeby postępowań karnych i przed sądem rodzinnym. Powyższe – zdaniem Kolegium – prowadzi do wniosku, że J. R. uchybiła miesięcznemu terminowi do wniesienia podania. W ocenie organu ustanowienie opiekuna prawnego dla osoby, która zostaje całkowicie ubezwłasnowolniona nie otwiera na nowo terminów do składania środków prawnych, które przysługują stronie. Stąd nie jest możliwe, żeby po ustanowieniu opiekuna prawnego rozpoczął na nowo bieg terminu do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania liczony na nowo dla przedstawiciela ustawowego. Dalej organ stwierdza, że gdyby nawet przyjąć, że termin do wznowienia postępowania zaczął biec od momentu, kiedy J. R. dowiedziała się o decyzji o odebraniu bratu zwierząt, to żądanie także zostało złożone z uchybieniem terminu. Nie jest istotne przy tym kiedy opiekun zapoznał się z treścią decyzji, lecz kiedy powziął wiadomość o jej wydaniu. To zaś nastąpiło jeszcze przed ustanowieniem jej opiekunem. Tymczasem J. R. została ustanowiona opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego całkowicie K. B. [...] czerwca 2011r. i od tego dnia jest uprawniona do skutecznej jego reprezentacji. Z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła zaś w dniu [...] sierpnia 2011r. Oznacza to, że uchybiła miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego wniósł K. B. reprezentowany przez opiekuna prawnego J. R. zarzucając naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez dowolne uznanie, że J. R. o wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2009r. wiedziała już co najmniej od kwietnia 2010r. podczas gdy w okresie wydania tej decyzji nie miała interesu prawnego do występowania w tej sprawie, gdyż toczyło się dopiero postępowanie o ubezwłasnowolnienie brata. Zdaniem skarżącego uchybiono także art. 148 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że wniosek J. R. został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu podczas gdy termin ten powinien być liczony od dnia [...] lipca 2011r. bowiem w tym dniu opiekun prawny miał możliwość zapoznania się z decyzją o odebraniu zwierząt jako strona. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że opiekun przyznaje, że o odebraniu zwierząt dowiedziała się w dniu [...] kwietnia 2010r. z krótkiego pisma Wójta Gminy C. skierowanego nie tylko do ubezwłasnowolnionego, lecz także do jego rodzeństwa. Podnosi, że opiekunem została w dniu złożenia przyrzeczenia tj. [...] czerwca 2011r. Jednocześnie postanowienie sądu o wyznaczeniu jej opiekunem uprawomocniło się [...] lipca 2011r. i dopiero od tej daty skarżąca posiada legitymację do występowania w imieniu ubezwłasnowolnionego. Podnosi, że urząd gminy nie zezwalał na zapoznanie się z aktami sprawy o odebranie zwierząt i dopiero jak złożyła odpis prawomocnego postanowienia sądu o ustanowieniu jej opiekunem mogła zapoznać się z decyzją z dnia [...] marca 2009r, co nastąpiło w dniu [...] lipca 2011r. W dniu [...] sierpnia 2011r. złożyła wniosek o wznowienie, tym samym zachowując wymagany miesięczny termin. Zdaniem opiekuna prawnego skarżącego termin do wznowienia postępowania winien być liczony od dnia [...] lipca 2011r. gdyż dopiero z tym dniem miała możliwość zapoznania się z przedmiotową decyzją jako strona. Dalej podniesiono, że SKO w O. błędnie przyjęło dzień [...] czerwca 2011r. za datę nabycia przez J. R. uprawnień do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Do tego terminu organ powinien doliczyć okres niezbędny do uprawomocnienia się postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Z art. 134 § 1 p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny ocenia jedynie legalność zaskarżonego aktu, nie kieruje się natomiast zasadami współżycia społecznego czy regułą słuszności społecznej. Mimo zatem, że skarżący jest osobą niesprawną psychicznie, co wynika z dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach administracyjnych, okoliczność ta w żadnym stopniu nie mogła determinować rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 148 § 2 kpa w zw. z § 1 tego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4) tej ustawy wynosi jeden miesiąc i biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ administracji jest obowiązany z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Uchybienie terminowi do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania stanowi o braku podstaw do merytorycznej oceny decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym. W wypadku ustalenia, że powyższy termin nie został zachowany, stosownie do art. 149 § 3 kpa organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Treść cytowanego przepisu art. 148 § 2 kpa wskazuje, że bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania należy liczyć nie od daty doręczenia decyzji (jak np. termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 1 kpa czy termin z art. 111 § 1 kpa do żądania uzupełnienia decyzji), lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (vide wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2010r. sygn. akt II OSK 1296/09). Przy czym, jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, a tym bardziej z doręczeniem spornej decyzji stronie. W tym wypadku chodzi tylko o informację o wydaniu takiej decyzji, bez konieczności aby strona zainteresowana mogła zapoznać się z jej treścią. Jak wskazuje WSA w Kielcach w wyroku z dnia 24 listopada 2010r. (sygn. akt II SA/Ke 601/10) zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że "strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy." Wobec powyższego nie można przyjąć za uprawnionej argumentacji skargi, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie winien być liczony od dnia [...] lipca 2011r., kiedy to opiekun prawny osobiście zapoznał się z treścią decyzji wydanej przez Wójta Gminy C. w przedmiocie odebrania K. B. zwierząt stanowiących jego własność w trybie natychmiastowym. Tym bardziej za takowy początek biegu terminu nie może być poczytany dzień [...] sierpnia 2011r., kiedy opiekun otrzymał odpis spornej decyzji. Ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo wyraźnie wskazuje, że wystarczająca jest jakakolwiek wiadomość o wydaniu decyzji i o treści zawartego w niej rozstrzygnięcia, która została powzięta przez stronę postępowania. W takich warunkach – co przyznaje opiekun w skardze – zasadne jest twierdzenie, że J. R. wiadomość o treści wydanej w stosunku do brata decyzji powzięła już w dniu [...] kwietnia 2010r. z pism kierowanych również do niej, jako siostry K. B. Ponadto okoliczność, że opiekun prawny znacznie wcześniej tj. przed ustanowieniem go w takiej roli, posiadł wiadomość o orzeczeniu - została w sposób dokładny wykazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzez przywołanie konkretnych pism i orzeczeń. Uzasadnienie stanowiska organu w zasadzie można podzielić na dwojaki rodzaj argumentacji. Pierwszą z nich jest twierdzenie, że dla opiekuna prawnego nie otwiera się odrębnie termin do składania środków zaskarżenia. SKO bowiem wywodzi, iż nie jest możliwe, żeby po ustanowieniu opiekuna prawnego rozpoczął na nowo bieg terminu do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania liczony na nowo dla przedstawiciela ustawowego. K. B. w dacie doręczenia mu decyzji o odebraniu zwierząt miał pełną zdolność do czynności prawnych i był uprawniony samodzielnie do złożenia odwołania od tego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu twierdzenie powyższe nie do końca jest prawidłowe. W istocie bowiem dopóki w stosunku do skarżącego nie zostało orzeczone prawomocnie ubezwłasnowolnienie całkowite nie było przeszkód, aby podejmował czynności osobiście lub przez pełnomocnika procesowego. Nie mniej jednak w chwili ustanowienia opiekuna prawnego, J. R. przejęła uprawnienie do działania w imieniu swojego brata, w tym do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Opiekun prawny skorzystał z tej możliwości i złożył podanie o wznowienie postępowania w dniu [...] sierpnia 2011r. adresowane do organu, który wydał sporne orzeczenie w pierwszej instancji. Zupełnie natomiast inną kwestią jest zasadność tego wniosku opartego na wskazanej w nim przyczynie wznowienia tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zagadnienie to byłoby badane przez organ na dalszym etapie tj. po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Niezbędną jednakże przesłanką merytorycznego badania sprawy jest wniesienie podania o wznowienie w terminie miesięcznym. Zatem opiekun prawny z chwilą złożenia przyrzeczenia nabył uprawnienie do kwestionowania w trybach nadzwyczajnych orzeczenia administracyjnego wydanego w stosunku do osoby, do opieki której został powołany. Istotą zatem sporu jest okoliczność, w jaki sposób należy liczyć termin dla takiego opiekuna do złożenia wniosku o wznowienie. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przyjęte w drugiej części argumentacji Kolegium. Mianowicie opiekun nabywa takie prawo z dniem ustanowienia go opiekunem prawnym i jeżeli wiedział wcześniej o wydaniu kwestionowanej decyzji bieg terminu do wniesienia zaczyna się z dniem ustanowienia go takim opiekunem. Muszą się bowiem skumulować dwie niezbędne przesłanki: możliwość do działania w imieniu ubezwłasnowolnionego i wiedza – już opiekuna – co do istnienia decyzji oraz jej treści dotyczącej osoby ubezwłasnowolnionej. Jeżeli opiekun poweźmie informację o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu po ustanowieniu go opiekunem bieg terminu miesięcznego do złożenia wniosku o wznowienie rozpoczyna się od daty powzięcia tej wiedzy. W niniejszej sprawie, jak niewadliwie ustaliło Kolegium, J. R. dowiedziała się o decyzji o odebraniu bratu zwierząt na długo zanim została ustanowiona opiekunem. Na zakończenie wymaga wyjaśnienia, zwłaszcza w kontekście zarzutów skargi, w jakiej dacie J. R. została owym opiekunem. Otóż postanowienie Sądu Rejonowego o wyznaczeniu jej opiekunem nosi datę [...] czerwca 2011r. , w tym samym dniu opiekun złożył przyrzeczenie przed tym sądem. Stosownie do art. 153 k.r.o. objęcie opieki następuje przez złożenie przyrzeczenia przed sądem opiekuńczym. Opiekun powinien objąć swoje obowiązki niezwłocznie. Do skuteczności postanowienia o wyznaczeniu opiekunem nie jest konieczne uprawomocnienie się, wbrew temu co twierdzi skarga. Stosownie bowiem do art. 578 § 1 kpc postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było z chwilą ich wydania. Stąd też tego samego dnia, co zostało wydane postanowienie o ustanowieniu opiekunem, było możliwe odebranie od J. R. przyrzeczenia. Z tego względu nie było konieczne uprawomocnienie się postanowienia, a opiekun nabył prawo do działania w imieniu ubezwłasnowolnionego już z dniem [...] czerwca 2011r. Zatem od dnia następnego winien być liczony termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wywody w tym zakresie poczynione przez Kolegium w końcowej części uzasadnienia znajdują oparcie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz obowiązujących przepisach. Termin ten zatem upłynął w dniu [...] lipca 2011r., natomiast opiekun z podaniem o wznowienie wystąpił w dniu [...] sierpnia 2011r. a zatem uchybił miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. art. 148 § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak na wstępie.