IV SA/Wa 1909/11
WyrokWSA w Warszawie2012-07-18
Skład orzekający: Anna Szymańska, Łukasz Krzycki, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, nakazujące korektę rocznych sprawozdań o wysokości należnej opłaty produktowej, jest zgodne z prawem, jeśli opiera się na błędnej wykładni przepisów dotyczących rozliczania obowiązku odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych przez organizację odzysku, w szczególności w sytuacji, gdy organizacja ta przejmuje obowiązki przedsiębiorców, którzy częściowo sami wykonali te obowiązki przed zawarciem umowy?Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało uchylone, ponieważ zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Sąd uznał, że organizacja odzysku może uwzględnić w swoim sprawozdaniu rocznym dokumenty DPO i DPR wystawione zarówno na nią, jak i na przedsiębiorców, których obowiązki przejęła, nawet jeśli przedsiębiorcy ci częściowo sami wykonali te obowiązki przed zawarciem umowy. Sąd uznał również, że zarządzenie pokontrolne nie precyzowało w wystarczającym stopniu zakresu wymaganej korekty.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne nakazujące L. S.A., działającej jako organizacja odzysku, korektę rocznych sprawozdań o wysokości należnej opłaty produktowej za lata 2007-2009. Organ uznał, że skarżąca nieprawidłowo wykorzystała dokumenty potwierdzające odzysk i recykling, wystawione na innych przedsiębiorców, z którymi miała zawarte umowy o przejęcie obowiązków. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając m.in. wadliwe ustalenia faktyczne, błędną wykładnię przepisów prawa oraz brak precyzji w zarządzeniu pokontrolnym. Podniosła również zarzut dotyczący nieprawidłowego doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi L. S.A. z siedzibą w W. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie korekty rocznych sprawozdań 1. uchyla zaskarżony akt, 2. stwierdza, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego L. S.A. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IVSA/Wa 1909/11
UZASADN IENIE
I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej
"Sądu") zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] (dalej "zarządzeniem") [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej
"Inspektor"), zarządził:
- sporządzenie i przedłożenie Marszałkowi Województwa [...] (dalej
"Marszałkowi") przez L." S.A., ul. [...],[...] W. (dalej "skarżącą") korekty rocznych sprawozdań OS-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za lata 2007-2009 w terminie do dnia [...] sierpnia 2011 r.
Jednocześnie Inspektor wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o
zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu
naruszeń na dzień [...] września 2011 r.
II. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano, co następuje:
Na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej u skarżącej przez inspektorów
Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w P. i R. w
dniach [...] czerwca 2011 r. stwierdzono, że do rozliczenia obowiązku recyklingu i
odzysku w latach 2007-2009 dla odpadów opakowaniowych z papieru i tektury oraz z
tworzyw sztucznych skarżąca wykorzystała dokumenty potwierdzające odrębnie recykling
i odrębnie odzysk wystawione na innych przedsiębiorców a nie wyłącznie na skarżącą,
mającą status organizacji odzysku.
Zgodnie z art.4 ust.3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach
przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie
produktowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 90, poz.607 z późn.zm.), dalej "ustawy o obowiązkach
przedsiębiorców" przedsiębiorca lub organizacja odzysku może zlecić wykonanie
poszczególnych czynności związanych z odzyskiem i recyklingiem posiadaczowi
odpadów spełniającemu wymagania określone w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o
odpadach (Dz.U. z 201 Or. Nr 185, poz. 1243).
Ponadto art. 11 ust.3 tej samej ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej wskazuje, ze
prowadzący odzysk lub recykling jest obowiązany wydać dokumenty potwierdzające
odrębnie odzysk i odrębnie recykling na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji odzysku,
przekazujących odpady do odzysku lub recyklingu.
W przypadku gdy przedsiębiorca lub organizacja korzysta z usług innego
posiadacza odpadów w przekazaniu odpadów do odzysku i recyklingu, zgodnie z ust.5
wspomnianego artykułu, wniosek o wydanie DPO i DPR posiadacz ten przedkłada w
imieniu przedsiębiorcy lub organizacji odzysku.
Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców nie przewiduje możliwości wykorzystania
DPO i DPR wystawionego na rzecz przedsiębiorcy lub organizacji odzysku przez innego
przedsiębiorcę lub inną organizację odzysku niż wskazaną w dokumencie, do ustalenia
przez nich masy odpadów opakowaniowych poddanych odzyskowi i recyklingowi.
Zgodnie z art. 37 pkt 2 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców kto, będąc
przedsiębiorcą prowadzącym organizację odzysku nie składa marszałkowi województwa
sprawozdań określonych w art. 10 ust.2 oraz ust.3 lub składa sprawozdania nierzetelnie
podlega karze grzywny.
W związku z powyższym należy złożyć Marszałkowi korektę sprawozdań rocznych
za lata 2007-2009 z uwzględnieniem prawidłowych wartości w oparciu o dokumenty
potwierdzające odrębnie odzysk i odrębnie recykling wydane imiennie na skarżącą oraz
dokumenty potwierdzające eksport lub faktury potwierdzające wewnątrzwspolnotową
dostawę odpadów.
III. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na zarządzenie Inspektora.
1) art. 7 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o
Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r. Nr 44 poz. 287 ze zm.) przez:
* dokonanie w ramach kontroli wadliwych ustaleń stanowiących podstawę wydania
zarządzenia pokontrolnego
* ustalenie w zarządzeniu pokontrolnym nieskonkretyzowanego obowiązku
- niewyjaśnienie podstaw prawnych zarządzenia pokontrolnego z uwzględnieniem
wszystkich okoliczności sprawy i mających zastosowanie przepisów prawa,
2) przepisów art. 11 ust. 3 oraz art. 10, art. 11 a i art. 15 ust. 1 ustawy o
obowiązkach przedsiębiorców (...) przez ich błędną wykładnię lub pominięcie i w
konsekwencji bezzasadne uznanie, iż sprawozdania OŚ-OP1 za lata 2007-2009 zostały
sporządzone niezgodnie z przepisami i wymagają korekty.
3) art. 9 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska przez dopuszczenie do
udziału w kontroli osoby nie będącej upoważnionym pracownikiem Inspekcji Ochrony
Środowiska.
Skarżąca podniosła, że termin do zaskarżenia czynności w niniejszej sprawie
wynosi 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia
naruszenia prawa (art. 53 § 2 ppsa). Pismo Inspektora z dnia [...].09.2011 r. z odpowiedzią
na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zostało prawidłowo doręczone
skarżącej. Pismo zostało błędnie zaadresowane, bowiem na kopercie wpisano ręcznie
adres: "Pani O. N. ul. [...][...] W.", tj. z błędnym kodem
pocztowym (dot. ul. [...]) i bez podania nazwy skarżącej. Powyższe pismo trafiło do
obcej firmy W. a następnie E. (i kolejnych z wielu firm przy ul. [...]), gdzie zostało odebrane przez osoby w żaden sposób nieuprawnione do odbioru
pism w imieniu skarżącej. Dopiero po pewnym czasie, po błądzeniu pisma po kilku
firmach, przypadkowo ustalono, że pismo to jest przeznaczone dla skarżącej i przekazano
je skarżącej dopiero w dniu [...].09.2011 r. Wobec tego, że pismo organu z odpowiedzią na
wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało faktycznie doręczone skarżącej w dniu
[...].09.2011 r., od tego dnia biegnie termin do wniesienia skargi do sądu
administracyjnego.
Uzasadniając merytoryczne zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności,
co następuje:
1. W zarządzeniu pokontrolnym nie został określony konkretny zakres korekty
sprawozdań rocznych OŚ-OPł, ani nie wskazano w jakiej części i w jaki sposób
sprawozdania mają zostać skorygowane.
Można więc jedynie domniemywać, że organ kontrolujący miał na uwadze
wyszczególnione w Protokole kontroli przypadki, w których dokumenty DPO i DPR zostały wystawione nie na L. SA, lecz na
wskazanych w Protokole przedsiębiorców (str. 4, 5, 7, 8, 11, 14, 15, 16, 17, 18, 20 Protokołu). Nie zostało to jednak wskazane w Zarządzeniu pokontrolnym.
Zarazem na str. 22 Protokołu kontroli odnotowano, iż "z informacji udzielonej
podczas kontroli wynika, że z przedsiębiorcami tymi kontrolowana organizacja posiada
zawarte umowy w zakresie przejęcia ustawowych obowiązków - oświadczenie w
powyższej sprawie oraz kserokopia umowy z jednym przedsiębiorcą stanowi załącznik nr
4 do niniejszego protokołu". Z okoliczności tej jednak organ kontrolujący nie wyciągnął
żadnych wniosków, nie ustosunkował się do tej kwestii w jakikolwiek sposób i nie
przeprowadził w tym zakresie dowodów z innych dokumentów poza dokumentami DPO i
DPR.
Podstawy prawne Zarządzenia pokontrolnego także nie zostały przez organ
kontrolujący należycie powołane i wyjaśnione. Przepis art. 11 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11
maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców nie został prawidłowo zastosowany w stanie
faktycznym sprawy. Natomiast powołane przepisy art. 4 ust. 3 i art. 11 ust. 5 ustawy nie
mają zastosowania do rozliczenia obowiązków odzysku i recyklingu w tej sprawie, bowiem
wskazani w Protokole kontroli przedsiębiorcy, na których wystawione były dokumenty
DPO i DPR, nie byli posiadaczami odpadów, lecz przedsiębiorcami określonymi w art. 4
ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy, od których L. SA przejęła na podstawie umowy obowiązki w zakresie odzysku i recyklingu.
Jednocześnie organ kontrolujący pominął całkowicie przepisy art. 10, art. 11 a i art. 15 ust.
1 powyższej ustawy, mające istotne znaczenie w sytuacji przejęcia przez organizację
odzysku obowiązków przedsiębiorców w zakresie odzysku i recyklingu.
Wydanie przez organ zarządzenia pokontrolnego, które nie precyzuje nakazanych
do wykonania czynności, pozostawiając ich zakres domysłom oraz opiera się na
niepełnych ustaleniach i nie wyjaśnia należycie podstaw prawnych przyjętych ustaleń i
wydanego zarządzenia pokontrolnego - narusza przepisy art.7 Konstytucji RP oraz art. 11
ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Przepis art.7 Konstytucji stanowi bowiem, że organy władzy publicznej działają na
podstawie i w granicach prawa. Stosownie zaś do art. 12 ust. 1 pkt, 1 ustawy o Inspekcji
Ochrony Środowiska, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony
środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki
organizacyjnej lub osoby fizycznej. W świetle art. 7 Konstytucji zarządzenie pokontrolne,
będące aktem władczym w stosunku do kontrolowanej jednostki, powinno opierać na
prawidłowych ustaleniach w zakresie stanu faktycznego i prawidłowej wykładni przepisów
prawa.
2. Odnośnie podstaw prawnych stwierdzić należy, co następuje.
Stosownie do art.4 ust. 2 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców organizacja
odzysku przejmuje od przedsiębiorcy obciążające go obowiązki na podstawie umowy.
Skarżąca jest organizacją odzysku w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt. 2 i art. 5 powyższej
ustawy i na podstawie umów zawartych z szeregiem przedsiębiorców przejęła ich
obowiązki w zakresie odzysku i recyklingu w latach 2007-2009.
Przedsiębiorca lub organizacja odzysku są obowiązani do złożenia sprawozdania
rocznego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 lub 2 ustawy oraz do złożenia rocznego
sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej, o którym mowa w art. 15 ust. 1
ustawy. W przypadku przejęcia przez organizację odzysku na podstawie umowy
obowiązków przedsiębiorcy w zakresie odzysku i recyklingu sprawozdanie składa
organizacja odzysku, a nie ten przedsiębiorca.
Stosownie do art. 11 ust 3 ustawy masę i ilość odpadów poddanych odzyskowi i
recyklingowi oraz sposób odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych ustala się na
podstawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk (DPO) i odrębnie recykling
(DPR), które prowadzący odzysk lub recykling obowiązany jest wydać na wniosek
przedsiębiorcy lub organizacji, przekazujących odpady do odzysku lub recyklingu.
W przypadku niektórych przedsiębiorców, z którymi skarżąca zawarła umowy o
przejęcie ich obowiązków, miała miejsce sytuacja, w której przedsiębiorcy częściowo
samodzielnie zrealizowali obowiązek odzysku i recyklingu, a następnie na ten sam rok
rozliczeniowy zawarli umowę z naszą organizacją. Przedsiębiorcy ci, realizując
samodzielnie obowiązki, uzyskali dokumenty DPO i DPR wystawione imiennie na nich,
które następnie przekazali naszej organizacji. Skarżąca, realizując przejęte obowiązki
tych przedsiębiorców, uzyskała dalsze dokumenty DPO i DPR wystawione imiennie na
nią. Do rozliczenia w sprawozdaniu rocznym całości obowiązków przejętych od tych
przedsiębiorców skarżąca przyjęła dokumenty DPO i DPR wystawione na tych
przedsiębiorców i dokumenty wystawione na organizację.
Obowiązująca ustawa nie wyłącza możliwości zawarcia umowy między
przedsiębiorcą a organizacją odzysku o przejęcie obowiązków w zakresie odzysku i
recyklingu w czasie trwania roku kalendarzowego, na który umowa zostaje zawarta.
Jednocześnie ustawa nie przewiduje składania dwóch sprawozdań rocznych: jednego
częściowego sprawozdania przez przedsiębiorcę i drugiego częściowego sprawozdania
przez organizację odzysku. Organizacja odzysku, przejmując ustawowe obowiązki
przedsiębiorcy, przejmuje także obowiązek sprawozdawczy tego przedsiębiorcy za cały
okres roczny.
W sprawozdaniu rocznym, o którym mowa w art. 10 ust. 2 ustawy i w rocznym
sprawozdaniu o wysokości należnej opłaty produktowej, o którym mowa w art. 15 ust. 1
ustawy, wykazuje się masę opakowań wprowadzonych przez poszczególnych
przedsiębiorców, masę łub ilość poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów
opakowaniowych i poużytkowych oraz osiągnięte poziomy odzysku i recyklingu.
W celu rozliczenia wykonania obowiązku danego przedsiębiorcy organizacja
odzysku musi zatem uwzględnić całkowitą masę opakowań wprowadzonych przez
przedsiębiorcę do obrotu i całkowitą masę odpadów przekazanych do odzysku i
recyklingu, zarówno bezpośrednio przez tego przedsiębiorcę, jak też przez organizację
odzysku po przejęciu przez nią obowiązków przedsiębiorcy. W przeciwnym razie,
obowiązek przedsiębiorcy, przejęty przez organizację odzysku, nie zostałby prawidłowo w
całości rozliczony gdyby uwzględnić całkowitą masę opakowań wprowadzonych przez
przedsiębiorcę do obrotu, a pominąć masę odpadów przekazanych do odzysku i
recyklingu bezpośrednio przez tego przedsiębiorcę, wykazanych w wystawionych na
niego dokumentach DPO i DPR w tym samym okresie sprawozdawczym.
Z powyższych przyczyn L. SA
w sprawozdaniach rocznych za lata 2007-2009 uwzględniła masę odpadów wykazanych
w dokumentach DPO i DPR wystawionych na tych i tylko tych przedsiębiorców, których
obowiązki organizacja przejęła i realizowała na podstawie zawartych umów.
Powyższe działanie nie jest bynajmniej sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 11
ust. 3 ustawy, który stanowi, że masę odpadów ustala się na podstawie dokumentów
potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling wystawionych na wniosek
przedsiębiorcy lub organizacji przekazujących odpady do odzysku i recyklingu. Dokonanie
rozliczenia w powyższy sposób jest w pełni uzasadnione, gdy zgodnie z pozostałymi
przepisami ustawy organizacja odzysku na podstawie umowy przejęła obowiązki
przedsiębiorcy wcześniej przez niego częściowo zrealizowane i w sprawozdaniu rocznym
rozlicza wykonanie całości obowiązków tego przedsiębiorcy.
Drugą istotną sprawą jest kwestia zaliczenia na poczet wykonania obowiązku firmy
F. Sp z o.o. w okresie 2009 r. uzyskanej przez nią nadwyżki odzysku i
recyklingu z 2008 roku. Kwestii tej dotyczyło Sprawozdanie OŚ-OPł firmy F. za
2008 r., z którego wynikają wielkości przekraczające wymagany poziom odzysku i
recyklingu w 2008 r. Dokument ten został dołączony do pisma z dnia [...] lipca 2001 r.
zawierającego stanowisko skarżącej w sprawie protokołu kontroli.
Zgodnie z art. Ila ustawy przedsiębiorca, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 1 albo
organizacja, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 2, którzy wykonali obowiązek, o którym
mowa w art. 3, w wielkości przekraczającej wymagany w danym roku poziom odzysku lub
recyklingu, mogą rozliczyć masę lub ilość odpadów opakowaniowych lub poużytkowych
przekraczającą wymagany poziom odzysku lub recyklingu w następnym roku
kalendarzowym. Skarżąca uważa, że w wyniku umownego przejęcia obowiązków firmy
F. w zakresie odzysku i recyklingu w 2009 r., była uprawniona na podstawie
powyższego przepisu do zaliczenia uzyskanej przez tę samą firmę nadwyżki odzysku i
recyklingu w 2008 r. na poczet wykonania przejętych od tej firmy obowiązków za okres
2009 r. Powyższa kwestia nie została w ogóle rozpatrzona przez organ kontrolujący, a
można przypuszczać, że nawet nie została przez ten organ zrozumiana.
Sprawa zaś rozliczenia wskazanej nadwyżki rzutuje na wielkość wykonania
odzysku i recyklingu wykazanego w sprawozdaniach rocznych kwestionowanych przez
organ kontrolujący i powinna zostać jednoznacznie rozstrzygnięta, a brak wyjaśnienia tej
sprawy narusza powołane na wstępie przepisy prawa.
Jak już skarżący podnosił w toku postępowania kontrolnego w czynnościach
kontrolnych poprzedzających wydanie zarządzenia pokontrolnego brała udział
przedstawicielka Urzędu Marszałka Województwa, tj. organu na którego wniosek kontrola
została wszczęta. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska
kontrolę wykonują Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wojewódzcy inspektorzy
ochrony środowiska oraz upoważnieni przez nich pracownicy Inspekcji Ochrony
Środowiska, zwani "inspektorami".
Przedstawicielka Urzędu Marszałka Województwa, nie będąc pracownikiem
Inspekcji Ochrony Środowiska, nie była osobą uprawnioną do udziału w czynnościach
kontrolnych, a jej udział w kontroli - ze względu na stanowisko zajęte wcześniej przez
Urząd Marszałkowski wobec sprawozdań naszej organizacji - mógł wpłynąć na brak
obiektywizmu przy dokonywaniu ustaleń i wydaniu na ich podstawie zarządzenia
pokontrolnego.
Stanowi to naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony
Środowiska, mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
IV. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko
w sprawie.
Ustosunkowując się do kwestii podniesionych skardze, skarżąca wskazała w
szczególności, co następuje:
Zarządzenie pokontrolne zostało doręczone skarżącej w dniu [...].08.2011 r. (zwrotne poświadczenie odbioru), wraz z pouczeniem o trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W dniu [...].08.2011 r., czyli z zachowaniem 14-to dniowego terminu, skarżąca za pośrednictwem Poczty Polskiej nadał listem poleconym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wpłynęło do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w P. w dniu [...].08.2011 r. W dniu [...].09.2011 r. została wysłana do skarżącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bez zwrotnego potwierdzenia odbioru.
W związku z powyższym organ nie ma możliwości zweryfikowania daty odbioru
odpowiedzi na wezwanie przez skarżącą, poza twierdzeniami zawartymi w skardze, że
pismo trafiło do obcych firm, a do zarządu skarżącej spółki trafiło dopiero w dniu
[...].09.2011 r. Dokładna data odbioru odpowiedzi na wezwanie datowane na dzień
[...].09.2011 r. znak pisma [...] i stwierdzenie, czy odbiór pisma
nastąpił przez osobę uprawnioną i umocowaną do odbioru pisma, w W. pod
adresem: uL [...], W. wskazanym jako adres dla doręczeń dla firmy
skarżącej, może nastąpić tylko poprzez zwrócenie się przez sąd do właściwej poczty o
potwierdzenie kto i kiedy odebrał list polecony, numer przesyłki [...] adresowany dla P. O. N., ul. [...], W.
Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, załączona do skargi, nie
zawiera adnotacji o wpływie pisma do kolejnych firm wskazanych w skardze, a jedynie
datę [...].09.2011 r. (WPŁYNĘŁO) i podpis (nieczytelny) bez pieczęci osobowej.
Z ostrożności procesowej, w razie ustalenia wniesienia skargi z uchybieniem
terminu do jej wniesienia, organ wniósł o odrzucenie skargi.
Natomiast w razie uznania przez Sąd, że skarga została wniesiona z zachowaniem
przewidzianego terminu do jej wniesienia, organ wniósł o jej oddalenie.
Uzasadniając wystąpienie przesłanek do oddalenia skargi, organ wskazał w
szczególności, co następuje:
W protokole kontroli (pkt 2) jako stwierdzone naruszenie wskazano wykorzystanie
przez spółkę jako organizację odzysku dokumentów potwierdzających odzysk i recykling
wystawionych nie na organizację odzysku, ale na rzecz przedsiębiorców, z którym
kontrolowana organizacja posiada zawarte w trybie art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy umowy
w zakresie przejęcia ustawowych obowiązków w zakresie zapewnienia odzysku i
recyklingu odpadów opakowaniowych i użytkowych zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy.
W toku kontroli kontrolowana organizacja okazała jedną umowę zawartą w dniu
[...].09.2009 r. z F. Sp. z o.o. w zakresie przejęcia ustawowych
obowiązków przedsiębiorcy wynikających z ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w
zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.
Zgodnie z przywoływaną ustawą przedsiębiorca, czyli podmiot prowadzący
działalność w myśl ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wprowadzający na
rynek produkty w opakowaniach, ma obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu tych
opakowań na odpowiednim poziomie. Obowiązek ten realizuje samodzielnie lub za
pośrednictwem organizacji odzysku, na podstawie zawartej z tą organizacją umowy - art.
4 ust. 1 i ust. 4 ustawy. Przedsiębiorca, który prowadzi działalność odzysku i recykling
samodzielnie albo organizacja są obowiązani do złożenia rocznego sprawozdania, w tym
sprawozdania o wysokości należnej marszałkowi opłaty produktowej - art. 10 i art. 15
ustawy, na formularzu według wzoru. Rozliczenie obowiązku następuje całościowo za
dany rok kalendarzowy. Ustawa nie przewiduje dwóch sprawozdań za ten sam rok, zatem
sprawozdanie winien złożyć albo przedsiębiorca, albo organizacja, nawet jeżeli
obowiązek przedsiębiorcy prowadzenia odzysku i recyklingu opakowań, przejęła w trakcie
trwania roku kalendarzowego.
Masę lub ilość odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi ustała się na
podstawie dokumentów, które wystawia podmiot prowadzący odzysk lub recykling,
według wzoru wynikającego z rozporządzenia, to jest dokumentów odpowiednio DPO lub
DPR.'
Dokument DPO lub DPR prowadzący odzysk lub recykling wydaje na żądanie
przedsiębiorcy lub organizacji odzysku, w terminie 7 dni od wpływu wniosku - art. 11 ust. 3
ustawy.
Niezasadny jest w ocenie organu zarzut skargi dotyczący wad formalnych
zarządzenia pokontrolnego w postaci nieokreślenia konkretnego zakresu korekty.
Wskazanie zakresu korekty o dokumenty wystawione imiennie na innych przedsiębiorców
niż organizacja odzysku zawiera się wprost w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia
oraz wynika także z protokołu kontroli organizacji odzysku, przeprowadzonej w dniach [...].06.2011 r. W zarządzeniu wskazano wyraźnie, że korekta winna dotyczyć
dokumentów, które imiennie dotyczą nie skarżącego, ale innych podmiotów, ponadto
wyjaśniono, iż ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania
niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, nie przewiduje możliwości
wykorzystania DPO i DPR wystawionego na rzecz innego podmiotu dla ustalenia
własnych ilości masy odpadów opakowaniowych poddanych odzyskowi i recyklingowi.
Organ wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem skarżącej przedmiotowa ustawa nie
zakazuje w sprawozdaniu rocznym z wykonania obowiązku odzysku i recyklingu, które
składa organizacja, która na podstawie umowy przejęła w trakcie roku kalendarzowego
obowiązek odzysku i recyklingu od innego przedsiębiorcy, wykorzystania przez tę
Organizację dokumentów DPO i DPR wystawionych na tych przedsiębiorców, których
obowiązki zostały przejęte. Wynika to z faktu, że ustawa nie przewiduje składania dwóch
odrębnych sprawozdań za dany rok kalendarzowy przez przedsiębiorcę, a następnie za
kolejny okres tego samego roku - przez organizację, która z tym przedsiębiorcą zawarła
umowę. Umowa może być zawarta w trakcie roku kalendarzowego. Odnosząc się do tych
twierdzeń skargi organ zauważył, iż nie kwestionuje tego toku rozumowania, poza
wnioskami końcowymi odnośnie możliwości wykorzystania dokumentów DPO i DPR
wystawionych dla przedsiębiorcy. W ocenie autora zarządzenia pokontrolnego, jeżeli w
toku roku kalendarzowego przedsiębiorca sam wykonał obowiązek odzysku bądź
recyklingu, a następnie zawarł umowę z właściwą organizacją to:
-jeżeli już posiada dokument DPO łub DPR to winien zwrócić się do prowadzącego
odzysk lub recykling, który wystawił dokumenty, o ich korektę i wpisanie w miejsce
przedsiębiorcy - wskazanej przez niego organizacji, z którą zawarł umowę;
- jeżeli dokumenty DPO lub DPR nie zostały jeszcze wystawione - winien o ich
wystawienie wystąpić osobiście wskazując jako uprawnioną organizację odzysku, z którą
zawarł umowę.
Odnosząc się do kwestii rozliczenia nadwyżki z 2008 r., organ podniósł, że
zarządzenie nie obejmuje kwestii nadwyżki poziomu odzysku i recyklingu firmy
F. Sp. z o.o. za rok 2008 w ogóle, to znaczy w zarządzeniu nie
nakazano ani nie wskazano sposobu zaliczenia takiej nadwyżki i sposobu postępowania.
Zatem zarzut ten nie jest w żaden sposób powiązany z treścią wydanego
zarządzenia pokontrolnego, a wręcz przedwczesny. Jeżeli sprawozdanie zostałoby
skorygowane zgodnie z zarządzeniem, to dopiero po korekcie okazać się może jaki został
osiągnięty poziom odzysku i recyklingu i czy korekta i wykorzystania nadwyżki za rok 2008
wpłynie na powstanie ewentualnego obowiązku uiszczenia opłaty produktowej na rzecz
marszałka.
Niezasadny jest zarzut skargi dotyczący uczestniczenia w kontroli osoby nie
uprawnionej - pracownika Urzędu Marszałkowskiego. Osoba ta nie brała udziału w
kontroli o charakterze kontrolującego. Przed rozpoczęciem kontroli kontrolujący
inspektorzy uzyskali zgodę kontrolowanego na przeprowadzenie kontroli przy udziale
osoby nie będącej inspektorem. Zgodę na obecność w trakcie czynności kontrolnych
urzędnika Urzędu Marszałkowskiego wyraziła osobiście Pani O. N., co ma
odzwierciedlenie w protokole kontroli - str. 2 protokołu - "Pani M. K.
za zgodą L. S.A.".
Mając na uwadze powyższe organ wniósł o odrzucenie skargi z powodu
przekroczenia terminu do jej wniesienia, a w razie uznania terminu za zachowany - o
oddalenie skargi.
V. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca podniosła, co następuje:
Załączone do pisma zdjęcie z internetu (Google) kompleksu budynków biurowych przy ul. [...] w W. dowodzi, że w kompleksie tym (zdjęcie nie
obejmuje wszystkich budynków) mieści się wiele różnych firm, a skarżący zajmuje w tym
miejscu na potrzeby biurowe jedynie mały 2-pokojowy lokal.
Korespondencja skierowana na ten adres, zaadresowana imiennie na osobę
fizyczną zamiast na skarżącego, nie mogła bezproblemowo dotrzeć do skarżącego.
Należy podkreślić, że inspektorzy [...]WIOŚ przebywali wcześniej w tym kompleksie (i
pomieszczeniach skarżącego) wielokrotnie i organowi administracji powinno być
wiadome, że przesłanie tak zaadresowanej korespondencji na wskazany adres
spowoduje, że korespondencja ta nie dotrze do skarżącego, a już na pewno nie w
stosownym czasie. Błędy proceduralne lub prawne organu administracji, w tym przypadku
przesłanie błędnie zaadresowanej korespondencji, nie mogą działać na niekorzyść
skarżącego.
Skarżąca podtrzymuje zarzuty o braku podstaw faktycznych i prawnych
uzasadniających wydanie przez [...]WIOŚ przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego.
Wskazać należy, iż stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o obowiązkach
przedsiębiorców organizacja odzysku jest obowiązana do złożenia sprawozdania
rocznego, zawierającego informacje o:
* nazwie i siedzibie oraz adresie organizacji;
* wykazie przedsiębiorców, w imieniu których działała;
odpowiednio masie opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, w
których przedsiębiorcy wymienieni w wykazie wprowadzili na rynek krajowy produkty, lub
wprowadzonych na rynek krajowy przez przedsiębiorców produktów wymienionych w
załączniku nr 3 do ustawy, z podziałem na poszczególne ich rodzaje;
* odpowiednio masie lub ilości poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów
opakowaniowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje i według sposobu ich odzysku
i recyklingu, oraz odpadów poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje;
* osiągniętych poziomach odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i
poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje.
Jak zatem wynika z powyższych przepisów organizacja odzysku działa w imieniu
konkretnych przedsiębiorców, a jej sprawozdanie powinno uwzględniać masę i ilość
opakowań wprowadzonych na rynek przez tych przedsiębiorców oraz masę i ilość
odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi w celu wykonania obowiązków tychże
przedsiębiorców i ustalenia osiągniętego poziomu odzysku i recyklingu.
W związku z tym - dla prawidłowego rozliczenia - sprawozdanie organizacji
odzysku powinno obejmować także masę i ilość odpadów oddanych do odzysku i
recyklingu w tym samym okresie sprawozdawczym bezpośrednio przez przedsiębiorców
przed zawarciem umowy z organizacją odzysku. Podstawą zaś rozliczenia obowiązków w
tym zakresie są dokumenty DPO i DPR wystawione imiennie na przedsiębiorców, którzy
bezpośrednio oddali odpady do odzysku i recyklingu.
Skarżąca podnosiła także, iż umowa między organizacją odzysku i recyklingu
może być zawarta w trakcie roku kalendarzowego, a ustawa nie przewiduje w takim
przypadku składania dwóch odrębnych sprawozdań: jednego przez przedsiębiorcę za
część roku przed zawarciem umowy i drugiego przez organizację odzysku za pozostałą
część roku.
[...]WIOŚ nie ustosunkował się do tych kwestii ani w zarządzeniu pokontrolnym, ani w lakonicznym piśmie z dnia [...].09.2011 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do
usunięcia naruszenia prawa.
Dopiero w odpowiedzi na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
[...]WIOŚ stwierdził, że nie kwestionuje powyższego rozumowania, jednakże w dalszym
ciągu zakwestionował możliwość rozliczenia obowiązku odzysku i recyklingu na
podstawie dokumentów DPO i DPR wystawionych imiennie na przedsiębiorców, których
obowiązki organizacja odzysku przejęła. Zdaniem [...]WIOŚ przedsiębiorca, który sam
wykonał obowiązek odzysku lub recyklingu, a następnie zawarł umowę z organizacją
odzysku, a wcześniej uzyskał dokumenty DPO i DPR, powinien zwrócić się do
prowadzącego odzysk i recykling o korektę wystawionych dokumentów i wpisanie w
miejsce tego przedsiębiorcy wskazanej przez niego organizacji odzysku, a w przypadku,
gdy dokumenty DPO i DPR jeszcze nie zostały wystawione, powinien wystąpić o ich
wystawienie, wskazując jako uprawnioną organizację odzysku, z którą zawarł umowę.
Powyższe stanowisko [...]WIOŚ nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.
Jak stanowi art. 11 ust. 3 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców (...) masę lub
ilość odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi oraz sposób odzysku i recyklingu
odpadów opakowaniowych ustala się na podstawie dokumentów potwierdzających
odrębnie odzysk i odrębnie recykling, które prowadzący odzysk lub recykling jest
obowiązany wydać na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji, przekazujących odpady do
odzysku lub recyklingu, w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku.
Zgodnie z art. 11 ust. 4 powyższej ustawy prowadzący odzysk lub recykling
sporządza dokumenty potwierdzające odrębnie odzysk i odrębnie recykling w trzech
egzemplarzach, przy czym jeden egzemplarz jest przeznaczony dla przekazującego
odpad do odzysku i recyklingu, drugi egzemplarz dla przyjmującego odpad do odzysku i
recyklingu, natomiast trzeci egzemplarz dla wojewódzkiego inspektora ochrony
środowiska.
Stosownie zaś do art. 11 ust. 5 powyższej ustawy w przypadku, gdy przedsiębiorca
lub organizacja odzysku korzysta z usług innego posiadacza odpadów w przekazaniu
odpadów do odzysku i recyklingu, wniosek o wydanie dokumentów potwierdzających
odrębnie odzysk i odrębnie recykling przedsiębiorca lub organizacja przekazuje temu
posiadaczowi odpadów, który w imieniu przedsiębiorcy lub organizacji przedkłada go
prowadzącemu odzysk lub recykling.
Jak zatem wynika z powyższych przepisów wydanie dokumentów DPO i DPR
powinno nastąpić na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji odzysku przekazujących
odpady do odzysku i recyklingu i ma na celu poświadczenie przekazania przez nich
odpadów. Jedynie w przypadku korzystania z usług innego posiadacza odpadów,
wystawienie dokumentów DPO i DPR następuje na rzecz przedsiębiorcy lub organizacji
odzysku, a przekazania odpadów dokonuje bezpośrednio inny podmiot, lecz działający w
ich imieniu.
Dodatkowo potwierdza to rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia
2006r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling
(Dz.U. Nr 247 poz. 1816). Zgodnie z wzorami dokumentów DPO i DPR określonymi w tym
rozporządzeniu, dokumenty te powinny wskazywać imiennie przedsiębiorcę lub
organizację odzysku przekazujących odpady do odzysku i recyklingu, a także datę
przyjęcia odpadów do odzysku i recyklingu.
W związku z tym wystawianie dokumentów DPO i DPR na rzecz innych podmiotów
niż przedsiębiorca łub organizacja odzysku rzeczywiście przekazująca odpady do
odzysku lub recyklingu (bezpośrednio lub za pośrednictwem posiadacza odpadów
działającego w ich imieniu) nie tylko nie miałoby podstaw w przepisach prawa, ale także
byłoby poświadczaniem nieprawdy. To samo dotyczy korygowania wcześniej prawidłowo
wystawionych dokumentów DPO i DPR dla przedsiębiorcy, który faktycznie przekazał
odpady do odzysku lub recyklingu.
Z tego względu proponowany przez [...]WOŚ w odpowiedzi na skargę sposób
dokumentowania rodzaju i ilości odpadów przekazanych do odzysku lub recyklingu
bezpośrednio przez przedsiębiorcę przed zawarciem umowy z organizacją odzysku nie
ma podstaw prawnych, a nawet byłby sprzeczny z prawem.
Ponadto proponowane przez organ administracji rozwiązanie jest całkowicie
zbyteczne, bowiem w opisanej sytuacji nie ma przeszkód prawnych aby rozliczenie przez
organizację odzysku wykonania obowiązku odzysku i recyklingu nastąpiło na podstawie
dokumentów DPO i DPR wystawionych dla przedsiębiorcy, od którego organizacja
następnie przejęła ten obowiązek oraz na podstawie dokumentów DPO i DPR
wystawionych dla organizacji odzysku. Nie narusza to żadnych przepisów prawa, a w
szczególności nie jest sprzeczne z art. 11 ust. 3 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców
.... Przepis ten stanowi, że masę lub ilość odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi
oraz sposób odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych ustala się na podstawie
dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling, które prowadzący
odzysk lub recykling jest obowiązany wydać na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji,
przekazujących odpady do odzysku lub recyklingu.
Ubocznie tylko należy zauważyć, że gdyby przyjąć stanowisko organu administracji
w powyższej kwestii za prawidłowe, to organ ten powinien w zarządzeniu pokontrolnym w
pierwszej kolejności zalecić korektę dokumentów DPO i DPR będących podstawą
rozliczenia, a nie korektę sprawozdania sporządzonego w oparciu o te dokumenty. Organ
ten bowiem nie kwestionuje zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy wielkości odzysku i
recyklingu wykazanego w tych dokumentach, a jedynie dopatruje się formalnej
nieprawidłowości samych dokumentów, która to nieprawidłowość, zdaniem tego organu,
może być skorygowana, nie powinna więc skutkować odrzuceniem a priori sprawozdania
i poważnymi konsekwencjami finansowymi dla skarżącego w postaci wysokiej opłaty
produktowej.
W drugiej podstawowej kwestii dotyczącej uwzględnienia w sprawozdaniu za 2009
r. nadwyżki odzysku i recyklingu firmy F. Sp. z o.o. uzyskanej przez tę
firmę w 2008 r., organ administracji uchylił się całkowicie od zajęcia stanowiska, w tym
także w odpowiedzi na skargę. Organ ten stwierdził mianowicie, że zarządzenie
pokontrolne nie obejmuje tej kwestii, gdyż w zarządzeniu nie nakazano ani nie wskazano
sposobu zaliczenia takiej nadwyżki i sposobu postępowania. Dopiero po skorygowaniu
sprawozdania, zgodnie z zarządzeniem, ma się okazać jaki został osiągnięty poziom
odzysku i recyklingu oraz czy korekta i wykorzystanie nadwyżki za rok 2008 wpłynie na
powstanie ewentualnego obowiązku uiszczenia opłaty produktowej.
Powyższe stanowisko nie jest zasadne. Zarządzenie pokontrolne dotyczy
wykonania korekty sprawozdań OŚ-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za lata
2007-2009. W sprawozdaniach takich nie można zatem pominąć kwestii nadwyżki
odzysku i recyklingu z poprzedniego okresu przy ustaleniu należnej opłaty.
Skarżąca w trakcie kontroli zgłaszała dowód z dokumentu na potwierdzenie
nadwyżki odzysku i recyklingu firmy F., jednakże dowód ten został pominięty przez
organ kontrolujący, co stanowi naruszenie prawa.
Organ administracji, choć skontrolował jedynie dokumenty DPO i DPR będące
podstawą rozliczenia obowiązku odzysku i recyklingu, w zarządzeniu pokontrolnym
polecił dokonać korekty sprawozdań o wysokości opłaty produktowej, nie precyzując przy
tym zakresu tej korekty. Stanowi to także uchybienie formalne zarządzenia
pokontrolnego.
Zgodnie z art.11 a. ustawy o obowiązkach przedsiębiorców (....) przedsiębiorca, o
którym mowa w art. 4 ust, 1 pkt 1, albo organizacja, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2,
którzy wykonali obowiązek, o którym mowa w art. 3, w wielkości przekraczającej
wymagany w danym roku poziom odzysku lub recyklingu, mogą rozliczyć masę lub ilość
odpadów opakowaniowych lub poużytkowych przekraczającą wymagany poziom odzysku
lub recyklingu w następnym roku kalendarzowym. W przypadku przejęcia przez
organizację odzysku od przedsiębiorcy na podstawie umowy obowiązku odzysku i
recyklingu, organizacja ta może zaliczyć nadwyżkę odzysku i recyklingu tego
przedsiębiorcy z poprzedniego roku na poczet wykonania przejętego obowiązku w
kolejnym roku.
Nietrafnie podniósł organ, że Prezes Zarządu O. N. wyraziła zgodę "na
przeprowadzenie kontroli przy udziale osoby nie będącej inspektorem". W zakresie
kompetencji prezesa zarządu kontrolowanej spółki nie mieści się ustalanie osób
wchodzących w skład zespołu kontrolnego. Organ prowadzący kontrolę obowiązany jest
skierować do jej przeprowadzenia upoważnionych inspektorów i wola kierownika
kontrolowanej jednostki pozostaje w tym przypadku bez znaczenia. Pani M.
K., o którą tu chodzi, piastująca stanowisko starszego specjalisty w Urzędzie
Marszałkowskim, jako osoba która kontrolę tę spowodowała nie powinna wchodzić w
skład zespołu kontrolnego innego organu bez prawnego umocowania. Podważa to
obiektywizm przeprowadzonych czynności kontrolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
VI. Sąd rozpoznał skargę na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z racji sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod
względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o
ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z
późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje
administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. - zwanej dalej
"p.p.s.a.").
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone zarządzenie pokontrolne
wydano z naruszeniem prawa.
Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia
2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w
art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z
2007 r. Nr 44, poz. 287), podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie
art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy
administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3
akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub
obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, który podziela skład rozpoznający skargę
kasacyjną (por. J.P. Tamo: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2004, s. 22), że przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy aktów i
czynności, które:
a) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżane na
podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze
ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.;
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność
administracji publicznej została poddana kontroli sądów administracyjnych;
b) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa.
Z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska wynika
jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej
prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego
inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie
można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4
p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną
sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki
kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą
poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31 a ust.
1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).
Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w
nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych
kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu
wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie
kontrolowanej osoby fizycznej określonego obowiązku, a więc będące działaniem
władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na
podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn.
akt II OSK 107/08, postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 216/08).
Skarżąca dopełniła warunku formalnego, warunkującego dopuszczalność skargi,
wezwawszy na piśmie właściwy organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym
skarżąca dowiedziała się o sporządzeniu zarządzenia pokontrolnego - do usunięcia
naruszenia prawa (art.52 § 3 p.p.s.a.).
W świetle obszernych wyjaśnień skarżącej zawartych w skardze oraz w piśmie
procesowym uznać należy, że pismo organu z odpowiedzią na wezwanie do usunięcia
naruszenia prawa zostało faktycznie doręczone skarżącej dopiero w dniu [...] września
2011 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia przez skarżącą skargi do sądu
administracyjnego został zatem zachowany (art.53 § 2 k.p.a.).
VII. Kontrola legalności zaskarżonego zarządzenia kontrolnego prowadzi do
następujących wniosków:
1. W zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym Inspektor zakwestionował
prawidłowość wykonania przez skarżącą, działającą jako organizacja odzysku,
obowiązków sprawozdawczych przewidzianych w art.10 ust.2 ustawy o obowiązkach
przedsiębiorców.
Należy w związku z powyższym podkreślić, co następuje:
Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców określa obowiązki przedsiębiorców, w
rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności
gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), wprowadzających na
terytorium kraju produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do
ustawy, i produkty wymienione w załączniku nr 3 do ustawy oraz określa zasady ustalania
i pobierania opłaty produktowej (art.1 ust.1 ustawy).
Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 1, ma obowiązek zapewnienia odzysku, a w
szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (art.3 ust.1 ustawy).
Obowiązek, o którym mowa w art. 3 ust. 1, może być realizowany przez
przedsiębiorcę: 1) samodzielnie albo 2) za pośrednictwem organizacji odzysku (art.4
ust.1 ustawy).
Organizacja przejmuje od przedsiębiorcy obciążające go obowiązki na podstawie
umowy (art.3 ust.2 ustawy).
Przedsiębiorca, o którym mowa w art.4 ust.1 pkt 1, jest obowiązany do złożenia
sprawozdania rocznego, zawierającego informacje o:
1) nazwie i siedzibie lub imieniu i nazwisku oraz adresie przedsiębiorcy;
2) odpowiednio masie opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, w których
wprowadził na rynek krajowy produkty, lub wprowadzonych na rynek krajowy
produktów wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy, z podziałem na poszczególne
ich rodzaje;
3) odpowiednio masie lub ilości poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów
opakowaniowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje i według sposobu ich
odzysku i recyklingu, oraz odpadów poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich
rodzaje;
4) osiągniętych poziomach odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i
poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje (art.10 ust.1 ustawy).
Organizacja jest obowiązana do złożenia sprawozdania rocznego, zawierającego
informacje o:
1) nazwie i siedzibie oraz adresie organizacji;
2) wykazie przedsiębiorców, w imieniu których działała;
3) odpowiednio masie opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, w których
przedsiębiorcy wymienieni w wykazie wprowadzili na rynek krajowy produkty, lub
wprowadzonych na rynek krajowy przez przedsiębiorców produktów wymienionych w
załączniku nr 3 do ustawy, z podziałem na poszczególne ich rodzaje;
4) odpowiednio masie lub ilości poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów
opakowaniowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje i według sposobu ich
odzysku i recyklingu, oraz odpadów poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich
rodzaje;
5) osiągniętych poziomach odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i
poużytkowych, z podziałem na poszczególne ich rodzaje (art.10 ust.2 ustawy).
Sprawozdania roczne, o których mowa w ust. 1 i 2, składane są marszałkowi
województwa w terminie do dnia 31 marca następnego roku (art.10 ust.3 ustawy).
Masę lub ilość odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi oraz sposób odzysku
i recyklingu odpadów opakowaniowych ustala się na podstawie dokumentów
potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling, które prowadzący odzysk lub
recykling jest obowiązany wydać na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji,
przekazujących odpady do odzysku lub recyklingu, w terminie 7 dni od dnia wpływu
wniosku (art.11 ust.3 ustawy).
Prowadzący odzysk lub recykling sporządza dokumenty potwierdzające odrębnie
odzysk i odrębnie recykling w trzech egzemplarzach, przy czym jeden egzemplarz jest
przeznaczony dla przekazującego odpad do odzysku i recyklingu, drugi egzemplarz dla
przyjmującego odpad do odzysku i recyklingu, natomiast trzeci egzemplarz dla
wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 11 ust.4 ustawy).
W przypadku gdy przedsiębiorca lub organizacja korzysta z usług innego
posiadacza odpadów w przekazaniu odpadów do odzysku i recyklingu, wniosek o
wydanie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling
przedsiębiorca lub organizacja przekazuje temu posiadaczowi odpadów, który w imieniu
przedsiębiorcy lub organizacji przedkłada go prowadzącemu odzysk lub recykling (art.11
ust.5 ustawy).
Egzemplarze dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling,
o których mowa w ust. 3, wystawionych na wniosek przedsiębiorcy lub organizacji
przekazujących odpady do odzysku i recyklingu, prowadzący odzysk lub recykling jest
obowiązany przekazać do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska właściwego dla
swojej siedziby lub miejsca zamieszkania, a w przypadku braku siedziby lub miejsca
zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] Wojewódzkiego
Inspektora Ochrony Środowiska, w terminie 30 dni od dnia wpływu tego wniosku (art.11
ust.6 ustawy).
Kto, będąc przedsiębiorcą prowadzącym organizację odzysku lub działalność
polegającą na wytwarzaniu, imporcie lub wewnątrzwspólnotowym nabyciu produktów w
opakowaniach lub produktów określonych w załącznikach nr 1 i 3 do ustawy:
1) nie składa zawiadomienia o rozpoczęciu lub likwidacji tej działalności marszałkowi
województwa, lub nie zawiadamia o zmianach w działalności, lub składa
zawiadomienia nierzetelne, lub
2) nie składa sprawozdań o opakowaniach lub produktach, osiągniętych poziomach
odzysku lub recyklingu oraz o należnej opłacie produktowej lub składa sprawozdania
nierzetelne,
podlega karze grzywny (art.37 ustawy).
Skarżąca jest organizacją odzysku, o której mowa w art.4 ust.1 pkt 2 ustawy o
obowiązkach przedsiębiorców. Na podstawie umów zawartych z przedsiębiorcami
skarżąca przejęła ich obowiązki w zakresie odzysku i recyklingu w latach 2007 - 2009.
W odniesieniu do części tych przedsiębiorców wystąpiła sytuacja, w której
podmioty te początkowo samodzielnie wykonywały obowiązki odzysku i recyklingu, a
następnie, w tym samym roku rozliczeniowym, zawarły umowy ze skarżącą. W związku z
samodzielnym wykonywaniem obowiązków przedsiębiorcy ci uzyskali dokumenty DPO i
DPR, wystawione imiennie na nich, które to dokumenty przekazali następnie skarżącej.
Przejąwszy od przedsiębiorców wskazane wyżej obowiązki na podstawie umów, skarżąca
uzyskiwała kolejne dokumenty DPO i DPR, wystawiane już na nią. Przy rozliczeniu w
sprawozdaniu rocznym całości obowiązków przejętych od tych przedsiębiorców skarżąca
uwzględniła zarówno dokumenty DPO i DPR, wystawione na skarżąca, jak i dokumenty
wystawione wcześniej na tych przedsiębiorców.
W związku z koniecznością zaistniałej sytuacji w świetle przepisów ustawy o
obowiązkach przedsiębiorców podkreślić należy, że ustawa ta nie zawiera żadnej
regulacji dotyczącej wskazanej wyżej sytuacji, w której w tym samym okresie
rozliczeniowym występują zarówno okresy, w których przedsiębiorca wykonywał swoje
obowiązki samodzielnie, jak i okresy, w których obowiązki te wykonywała w jego imieniu
organizacja odzysku. Ustawodawca nie wypowiedział się w tej kwestii wprost ani w
kontekście prawnej dopuszczalności współwystępowania takich okresów, ani w
kontekście wpływów takiego współwystępowania na sposób wykonywania nałożonych
ustawą obowiązków sprawozdawczych. Odnośnie tego ostatniego wskazać należy, co
sam przyznał organ, że z ustawy nie wynika upoważnienie do składania przez
przedsiębiorcę oraz przez organizację odzysku dwóch odrębnych sprawozdań
dotyczących tego samego okresu rozliczeniowego.
Wspomniane wyżej milczenie ustawodawcy w kwestii dopuszczalności łączenia
przez przedsiębiorcę w tym samym okresie rozliczeniowym różnych sposobów realizacji
nałożonych ustawą obowiązków (bezpośredniego i pośredniego) należy zakwalifikować
jako brak zakazu takiego łączenia, co oznacza że taki sposób postępowania
przedsiębiorcy jest w pełni legalny. Sytuacja tego typu wywołuje w nieunikniony sposób
wątpliwości co do sposobu wykonania obowiązku sprawozdawczego. Wątpliwości te
należy w ocenie Sądu rozstrzygnąć na korzyść rozwiązania zaproponowanego przez
skarżącą.
Sąd podziela zatem argumentację skarżącej, że jeżeli w danym roku
kalendarzowym wystąpił zarówno okres, w którym przedsiębiorca zapewniał recykling
samodzielnie (tj. bez pośrednictwa organizacji odzysku), a następnie okres, w którym ten
sam przedsiębiorca zapewniał ten recykling za pośrednictwem organizacji odzysku, to w
swoim sprawozdaniu rocznym, sporządzonym stosownie do wymogów określonych w
art.10 ust.2 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców, organizacja odzysku może
uwzględnić oprócz dokumentów DPO i DPR, wystawionych bezpośrednio na jej zlecenie,
a dotyczących okresu, w którym łączył ją z przedsiębiorcą stosunek umowny, również
dokumenty DPO i DPR wystawione bezpośrednio na zlecenie przedsiębiorcy w okresie, w
którym przedsiębiorcę tego nie wiązała jeszcze umowa z organizacją odzysku.
Za wadliwie uznać należy zaproponowane przez organ w odpowiedzi na skargę
rozwiązanie alternatywne (postulat zgłaszania wystawcom dokumentów DPO i DPR
żądania dokonania w tych dokumentach następczej zmiany oznaczenia podmiotu
zlecającego odzysk lub recykling). Propozycja ta zakłada bowiem wprowadzanie do już
wystawionych dokumentów, sporządzonych zgodnie ze stanem faktycznym, treści z tym
stanem niezgodnych, a zatem fikcyjnych.
2. Odnośnie poruszonej w skardze kwestii dopuszczalności zaliczenia na poczet
wykonania przez spółkę F. Sp z o.o. w roku 2009 r. uzyskanej przez ten
podmiot nadwyżki odzysku i recyklingu w roku 2008 roku podzielić należy stanowisko
Inspektora, że problem ten nie był przedmiotem treści zarządzenia pokontrolnego.
Kwestia rozliczenia wskazanej wyżej spółki z wykonania obowiązków przewidzianych
ustawą pojawiła się w treści zarządzenia (niebezpośrednio) tylko i wyłącznie w
omówionym wyżej kontekście - wadliwie wywodzonej przez organ - niedopuszczalności
łączenia w jedynym sprawozdaniu dokumentów wystawionych na organizację odzysku
oraz przedsiębiorcę.
Z faktu, że w kontrolowanym obecnie zarządzeniu organ nie poruszył kwestii
dopuszczalności zaliczenia wskazanej przez skarżącą nadwyżki należy wnosić, że
dopuszczalności takiej organ w obecnym stadium sprawy zakwestionował. Gdyby w
następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ wydał kolejne zarządzenie
pokontrolne, w którym wskazana wyżej operacja sprawozdawcza uznana zostałaby za
wadliwą, kolejne zarządzenie pokontrolne, podlegające również kontroli Sądu, winno
zawierać w tym zakresie wyczerpującą argumentację prawną.
3. Sąd nie podziela stanowiska skargi odnośnie wystąpienia, przy
przeprowadzaniu przez pracowników Inspektora kontroli w zakładzie skarżącej,
wadliwości procesowej, podważającej legalność czynności kontrolnych, a polegającej na
dopuszczeniu do udziału w tej kontroli pracownika Urzędu Marszałka. Trafnie bowiem
stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, że przedstawicielka Marszałka nie brała udziału
w kontroli jako osoba kontrolująca (osobami takimi były wymienione w protokole
pracownice Inspektora), a jedynie jako osoba uczestnicząca. Wyżej wymieniona nie
wykonywała zatem w odniesieniu do skarżącej żadnych władczych działań.
VIII. W świetle powyższych wywodów uznać należy, że zaskarżone zarządzenie
pokontrolne wydano z naruszeniem art.10 ust.1 i 2, art.11 ust.3 ustawy o obowiązkach
przedsiębiorców, poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu. Z racji powyższego
uchybienia zaskarżone zarządzenie należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Z brzmienia przepisu art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska
należy wnosić, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska
może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki
organizacyjnej lub osoby fizycznej, niemniej do wydania tego aktu nie jest zobowiązany.
Jest to oczywiście logiczne, zważywszy na fakt, że w toku przeprowadzonej kontroli mogą
nie zostać ujawnione jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu podmiotu
kontrolowanego. Istotą zarządzenia pokontrolnego jest natomiast wyłącznie wskazanie
pomiotowi kontrolowanemu naruszeń i zobowiązanie go do podjęcia działań, mających na
celu wyeliminowanie tychże. Powyższe wynika wprost z art.12 ust.2 ustawy o Inspekcji
Ochrony Środowiska.
W konsekwencji powyższego, w następstwie uprawomocnienia się niniejszego
wyroku organ winien rozważyć, czy w związku z zakwestionowaniem przez Sąd w całości
stanowiska organu odnośnie wystąpienia u skarżącej uchybień, które zostały wymienione
w zaskarżonym obecnie zarządzeniu, zachodzą przesłanki merytoryczne do kierowania
do skarżącej kolejnego zarządzenia pokontrolnego.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.150, art.152 i
art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło