IV SA/Wa 191/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. T., A. V., A. T., R. P., S. T. i R. T. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...],[...] w przedmiocie zwrotu wniosku dotyczącego wypłaty rekompensaty I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2008 r.; II. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących W. T., A. V., A. T., R. P., S. T. i R. T. kwotę po 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 5 grudnia 2007 r. wpłynął do Ministra Skarbu Państwa wniosek W. T., A.. V., A.. T.., R.. P., S.. T. i R.. T. o ustalenie i wypłatę rekompensaty w kwocie 1.238.597 zł z tytułu utraty własności nieruchomości stanowiącej las, położonej w K. w powiecie [...], o łącznej powierzchni 123 ha 85 a 97 m2, przejętej na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82 ze zm.), zwanego dalej "dekretem o przejęciu lasów". Jako podstawę zasadności żądania wskazano art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. nr 97, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o zasobach" oraz art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją". Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] grudnia2007 r. oraz utrzymującym je w mocy postanowieniem z dnia [....] stycznia 2008 r. uznał się za niewłaściwy w przedmiotowej sprawie i przekazał wniosek według właściwości do Ministra Środowiska. W wyniku wniesionej przez W. T. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. (IV SA/Wa 505/08) uchylił wydane w sprawie postanowienia. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności zadaniem organu było rozważenie, czy przedmiotowa sprawa o roszczenie wynikające z art. 7 ustawy o zasobach podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, a dopiero w dalszej kolejności rozważenie, czy Minister Skarbu Państwa jest właściwy do jego rozpatrzenia, mając na uwadze, że postępowanie nie dotyczy odszkodowania z tytułu stwierdzenia nieważności lub wydania z naruszeniem prawa decyzji nacjonalizującej przedmiotowy las. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. oraz utrzymującym je w mocy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. zwrócił wnioskodawcom powyższy wniosek na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny. W ocenie organu nie ma obecnie żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracyjnego do orzekania o roszczeniach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie dekretu o przejęciu lasów. Organ powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 1994 r. ([...]), w której stwierdzono, iż organ administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności na mocy dekretu o przejęciu lasów. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2007 r. (IV SA/Wa 113/07, publ. LEX nr 346965), stwierdzono, że obecnie jedyną drogą dochodzenia roszczeń z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie dekretu o przejęciu lasów jest zwrócenie się do sądu rejonowego, na terenie którego położona jest przedmiotowa nieruchomość. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż powołany we wniosku art. 7 ustawy o zasobach nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by można było go uznać za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z powyższego przepisu nie wynika, który organ administracji publicznej byłby uprawniony do prowadzenia takiego postępowania ani nie określono w nim zasad, wedle których należałoby ustalić wysokość rekompensaty oraz sposób jej wypłaty. Choć przepis ten zawiera odesłanie do przepisów odrębnych, jednakże przepisy takie nie zostały uchwalone do chwili obecnej, a sam art. 7 ustawy o zasobach zawiera jedynie nazbyt ogólną normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych (ich spadkobierców) z tytułu utraty własności gruntów leśnych. Organ stwierdził w związku z tym, iż roszczenie spadkobiercy właściciela z tytułu przejętych przez państwo gruntów leśnych nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a zatem nie może być rozstrzygane przez organ administracji publicznej, którym jest Minister Skarbu Państwa. Wysokość odszkodowania może być ustalona wyłącznie w drodze postępowania przed sądem powszechnym, a następnie - na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu - jedynie wypłacona przez Ministra Skarbu Państwa. Dokonuje on wypłat odszkodowań z Funduszu Reprywatyzacji w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji i orzeczeń nacjonalizacyjnych, niemniej jednak podstawę wypłaty odszkodowania stanowi zawsze decyzja lub wyrok sądu o przyznaniu odszkodowania i o jego wysokości, wydane przez organ stwierdzający nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego, bądź przez sąd powszechny. W. T., A.. V., A.. T., R.. P., S.. T. i R. T. w skardze na postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. zarzucili mu naruszenie: 1. art. 66 § 3 k. p. a. w związku z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t. j.: Dz. U. z 2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym przyjęciu, iż do rozpoznania sprawy o wypłatę rekompensaty za utratę na rzecz Skarbu Państwa własności zasobów naturalnych kraju - gruntów leśnych - właściwy jest sąd powszechny; 2. art. 8 k. p. a. i art. 107 § 3 k. p. a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego rozpoznawana sprawa ma charakter sprawy cywilnej; 3. art. 184 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 177 Konstytucji, jako że przedmiotowa sprawa jest sprawą administracyjną, gdyż między osobą ubiegającą się o świadczenie a podmiotem, do którego zadań należy rozstrzyganie o jego przyznaniu bądź odmowie przyznania, istnieje stosunek administracyjnoprawny; 4. art. 2 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż organ bezpodstawnie uznał się za zwolnionego z obowiązku przestrzegania postanowień zawartych w normach bezwzględnie obowiązujących, co godzi w podstawy systemu Rzeczypospolitej Polskiej; 5. art. 7 ustawy o zasobach poprzez błędne przyjęcie, że tryb administracyjnoprawny nie jest właściwym trybem dla rozpoznania wniosku skarżących, podczas gdy z treści i charakteru normy jednoznacznie wynika, iż roszczenie podlega rozpoznaniu i wypłaty rekompensaty w trybie administracyjnoprawnym, a właściwym w sprawie jest wskazany przez skarżących organ administracji publicznej. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ stwierdził, iż przejęcie majątku na własność Skarbu Państwa nastąpiło z mocy prawa na podstawie dekretu bez wydawania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, co potwierdza brak właściwości organu administracji publicznej do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości. To zaś oznacza, iż sprawy w przedmiotowym zakresie winny być ustalane wyłącznie drogą sądową. Minister podkreślił także, iż nie neguje uprawnienia uzyskiwanego na podstawie art. 7 ustawy o zasobach i nie odbiera prawa do rekompensaty osobom, którym prawnie się ono należy, ale neguje wskazywany przez skarżących tryb postępowania w sprawie, z uwagi na charakter cywilnoprawny dochodzonego roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] października 2008 r. naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym zarówno Minister Skarbu Państwa, jak i Sąd są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2008 r. (IV SA/Wa 505/08). Ponownie rozpoznając sprawę organ miał w pierwszej kolejności rozważyć, czy sprawa z wniosku skarżących podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie organ wywiązał się z tego obowiązku dokonując analizy art. 7 ustawy o zasobach w kontekście uznania go za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego, to jednak - w ocenie składu orzekającego - wniosek organu, iż sprawa z wniosku skarżących nie ma charakteru sprawy administracyjnej, jest nieuprawniony. Podobnie nieuprawniony jest wniosek organu, iż roszczenie z art. 7 ustawy o zasobach ma charakter cywilnoprawny, stąd naruszenie art. 66 § 3 k. p. a. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej było postanowienie Ministra Skarbu Państwa o zwrocie wyżej opisanego wniosku skarżących na podstawie art. 66 § 3 k. p. a. Stosownie do powołanej normy, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Niniejszy przepis reguluje m. in. sytuację, w której organ administracji publicznej po dokładnym zbadaniu treści podania ustali, iż nie tylko jest niewłaściwy w sprawie, ale i sprawa objęta podaniem w sposób jednoznaczny należy do właściwości sądu powszechnego. Należy zatem przyjąć, iż organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k. p. a. i na jego podstawie zwrócić podanie wnioskodawcy, zobowiązany jest stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego ((Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.), zwanej dalej "k. p. c.", a zatem sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy powyższej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 768/06, publ. LEX nr 235525). Skarżący pismem z 5 grudnia 2007 r. (data wpływu) wnieśli - w oparciu o art. 7 ustawy o zasobach - o przyznanie i wypłatę rekompensaty z tytułu utraty własności zasobów naturalnych kraju, tj. gruntów leśnych objętych zakresem art. 1 pkt 3 ustawy o zasobach. W tym miejscu należy więc już zauważyć, iż przedmiotem podania skarżących było żądanie przyznania i wypłaty rekompensaty za przejęcie lasów, a nie jak to rozumuje organ roszczeniem dotyczącym nabycia (przejęcia) lasów na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. (Dz. U. nr 15, poz. 82 ze zm.). Zatem stanowisko, jakie organ zaprezentował w kontrolowanych aktach administracyjnych, iż obecnie nie ma żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracyjnego do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie powołanego dekretu PKWN w kontekście przedstawionej treści wniosku jest nietrafne. Zgodnie z regulacją art. 7 ustawy o zasobach roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1 (w tym lasów), zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów. Brzmienie tego przepisu wskazuje na okoliczność zagwarantowania przez ustawodawcę, że roszczenia osób z tytułu utraty własności mienia zaliczonego przez niego do strategicznych zasobów naturalnych kraju, a więc także lasów zostaną zaspokojone w formie rekompensat. Innymi słowy przepis ów stanowi zapewnienie na przyszłość, gwarancję zaspokojenia w przyszłości, wymienionych w nim roszczeń. Roszczenia te zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłacanych z budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów, których jednak nie uchwalono do dnia dzisiejszego. Zatem uprawnionym wydaje się być twierdzenie, iż przepis ów w zakresie zasad ustalania i wypłaty rekompensat odsyła do odrębnych przepisów. W konsekwencji zaś oznacza to, iż w chwili obecnej nie jest wiadomym, czy ustalanie i wypłata rekompensat będą wymagały wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, czy wystarczającą będzie ogólna regulacja ustawowa, której jedynie wykonanie w formie wypłaty rekompensaty zostanie powierzone właściwemu ministrowi, czy też w tym celu zostanie powołany zupełnie nowy organ lub instytucja. Nie jest także wiadomym, czy dochodzenie roszczeń z tytułu wypłaty rekompensaty nie zostanie przekazane do właściwości sądów powszechnych. Konkludując należy stwierdzić, iż z przepisu art. 7 ustawy o zasobach nie wynika wprost, aby sprawa o roszczenia, o których w nim mowa, po pierwsze jak twierdzi organ nadzoru była stricte sprawą cywilną, należącą do właściwości sądu powszechnego; po wtóre jak twierdzą skarżący miała charakter administracyjny, do rozpoznania której właściwym byłby organ administracji publicznej. Przepis ten: - nie zawiera wskazania co do trybu dochodzenia roszczeń w nim przewidzianych, - nie określa konkretnego organu administracji publicznej ani nie wskazuje sądu powszechnego jako właściwych w tych sprawach, - nie określa sposobu wypłaty rekompensaty. Natomiast jedyne wskazanie jakie zwiera, mianowicie że rekompensata ma być wypłacona ze środków budżetu państwa, określa jedynie źródło finansowania rekompensaty, nie zaś tryb procedowania w celu jej ustalenia. Powyższe dowodzi, iż mając w chwili obecnej za podstawę tylko taką regulację prawną jaką jest art. 7 ustawy o zasobach, nieuprawnionym jest wniosek organu, iż przedmiotowa sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, ale ma charakter sprawy cywilnej, do rozpoznania której powołany jest sąd powszechny. Skoro brak właściwości organu administracji do rozpoznania spornego wniosku nie wynika wprost z art. 7 ustawy o zasobach, to i brak przepisów odrębnych nie może prowadzić do tak daleko idącego stwierdzenia, jakim jest stwierdzenie o właściwości sądu powszechnego, czyli w istocie do domniemania właściwości tego sądu. Przy tym niedopuszczalnym jest - jak to czyni organ - utożsamianie pojęcia "rekompensaty" z pojęciem "odszkodowania". Ewidentnie nomenklatura ustawy, na którą powołują się skarżący we wniosku, posługuje się pojęciem rekompensaty, obcym prawu cywilnemu, które reguluje instytucję odszkodowania. Wydaje się też, iż racjonalny ustawodawca nie posłużyłby się pojęciem rekompensaty, gdyby w istocie chodziło mu o odszkodowanie. Poczyniona uwaga raczej mogłaby przemawiać za właściwością organu, jako że po pierwsze w związku ze sformułowaniem zawartym w art. 7 ustawy o zasobach roszczenia "zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa" należy mieć na względzie fakt, iż to Minister Skarbu Państwa zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t. j.: Dz. U. z 2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, a także fakt, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 26 czerwca 2006 r. (Dz. U. nr 116, poz. 787), to Minister Skarbu Państwa jest dysponentem Funduszu Reprywatyzacyjnego; po wtóre prawo administracyjne już takowym pojęciem posługuje się w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.), która to ustawa sprawy o ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na określonych w tej ustawie warunkach przekazała właśnie na drogę postępowania administracyjnego. Odnosząc się z kolei do przytoczonego przez organ orzecznictwa sądowego, mającego świadczyć o sądowej drodze dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 7 ustawy o zasobach, należy zauważyć, iż w części dotyczy ono spraw związanych z kwestionowaniem legalności przejęcia nieruchomości na własność państwa. Tymczasem wniosek skarżących - jak już wyżej zauważono - zmierza w innym kierunku, mianowicie jego celem jest uzyskanie rekompensaty za przejęte mienie. Zaś pozostałe orzeczenia, choć dotyczą poruszanej kwestii, to jednak nie wynika z nich właściwość sądów powszechnych do dochodzenia roszczeń opartych na art. 7 ustawy o zasobach. Nietrafnym jest także powołanie się przez skarżących na wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] stycznia 2003 r. ([...], opubl. Biul. [...]), albowiem należy odróżnić tryb dochodzenia roszczenia (administracyjny albo sądowy) od samej wypłaty ustalonej we właściwym trybie rekompensaty i związanej z nią kwestii podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę. W wymienionej sprawie zawisłej przed Sądem Najwyższym o roszczeniach z art. 10 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. nr 34, poz. 149 ze zm.) orzekał sąd powszechny, natomiast Ministra Skarbu Państwa wskazano jedynie - zamiast Ministra Finansów - jako organ właściwy do reprezentowania Skarbu Państwa. Wydanie przepisu blankietowego, które nie pociągnęło za sobą uchwalenia przepisów odrębnych, jest niewątpliwie zaniechaniem legislacyjnym, które powinno zostać przerwane działaniem Ministra Skarbu Państwa, którego chociażby źródłem winny być wnioski składane w oparciu o art. 7 ustawy o zasobach, w tym i wniosek w omawianej sprawie. I chociaż zgodnie z art. 118 Konstytucji inicjatywa ustawodawcza przysługuje "zwykłym" obywatelom, to uprawnienie to zasadniczo ogranicza wskazanie liczby obywateli koniecznych do podpisania wniosku (wymóg grupy co najmniej stu tysięcy obywateli mających prawo wybierania do Sejmu). Nie można więc wymagać od wnioskodawców, by zebrali tak liczną grupę osób, po to, by ich prawa były realizowane, podczas gdy Minister - według normy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t. j. : Dz. U. z 2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) - jest obowiązany do inicjowania i opracowywania polityki Rady Ministrów w stosunku do działu, którym kieruje, a także przedkładania w tym zakresie inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów na zasadach i w trybie określonych w regulaminie pracy Rady Ministrów. Skoro zatem to Minister Skarbu Państwa reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, a także on jest dysponentem Funduszu Reprywatyzacyjnego, to uznać należy, że winien on był wystąpić ze stosownym projektem mającym na celu doprowadzenie do wydania przepisów odrębnych. Zarówno więc nie podjęcie przez wskazany organ działań zmierzających do uchwalenia przepisów odrębnych, jak i działanie jakiego dopuścił się w niniejszej sprawie, uznać należy za naruszające wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa. Zasada ta wytycza kierunki rozwoju ustroju państwa, stanowi nakaz dla parlamentu, ale i całego aparatu państwowego, by jego działalność służyła realizacji tej zasady. Demokratyczne państwo prawne winno zatem nie tylko zabezpieczać wpływ obywateli na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych, ale także gwarantować poszanowanie wolności i praw jednostki oraz urzeczywistniać zasady sprawiedliwości społecznej (por. Komentarz do art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej). Wszelkie niejasności i wątpliwości w powszechnie obowiązującym prawie nie mogą być zatem interpretowane na niekorzyść strony (por. wyrok NSA z 6 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 27/97; publ. LEX nr 48158). W świetle przedstawionych wywodów - w ocenie Sądu - nie można było uznać, iż właściwość sądu powszechnego w sprawie wynikała w sposób oczywisty z podania. Należało w tym względzie podzielić zarzut skargi o błędnym zastosowaniu art. 66 § 3 k. p. a., a co za tym idzie o naruszeniu art. 7 k. p. a. nakładającym na organ obowiązek załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a także art. 2 Konstytucji głoszącym zasadę demokratycznego państwa prawa. W konsekwencji wydanie przez organ zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, iż wniosek skarżących - stosownie do art. 61 § 1 k. p. a. - wszczął postępowanie administracyjne. Zatem jeżeli organ w czynnościach wstępnych doszedł do przekonania, iż przepis w oparciu, o który sformułowano żądanie, nie może stanowić podstawy materialnoprawnej do załatwienia sprawy w drodze decyzji merytorycznej, wówczas winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k. p. a. Powyższe znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 1990 r. (sygn. akt II SA 1240/89, publ. ONSA 1990 nr 1, poz. 16), w którym wyrażono pogląd, iż jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k. p. a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Z kolei o zwrocie kosztów postępowania postanowiono w punkcie II na zasadzie art. 200 p. p. s. a. i art. 205 § 2 p. p. s. a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).