IV SA/Wa 1929/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. i M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P., M. P., A. M., J. M., I. G. i A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości postanawia zwolnić skarżących A. P. i M. P. od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł (stu złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. A. P. i M. P. (dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie ustalenia kosztów w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Po doręczeniu skarżącym w dniu 26 sierpnia 2013 r. wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w wysokości 100 zł , złożyli oni w dniu 2 września 2013 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podnieśli, że nie są w stanie uiścić kwoty 100 zł bez uszczerbku dla utrzymania pięcioosobowej rodziny. Dwoje starszych dzieci rozpoczęło naukę w gimnazjum, najmłodsze dziecko ma niecałe 4 lata. Skarżący wskazali, że "w miarę możliwości dorabiają dorywczo". We wspólnym gospodarstwie wraz ze skarżącymi pozostają: syn M. P. (lat 13), córka A. P. (lat 13) oraz wspólny syn (lat 3). Są właścicielami domu o pow. 107 m2. Otrzymują świadczenia rodzinne na dzieci w łącznej wysokości 369 zł, alimenty na rzecz K. P. w wysokości 400 zł, na rzecz P. M. – jak wskazano w rubryce nr 10 formularza PPF - 900 zł, ponadto A. P. z tytułu umowy zlecenie uzyskuje dochód – według jej oświadczenia – w wysokości ok. 300 zł Pismem z dnia 5 września 2013 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie w terminie 14 dni: a) wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości np. opłat związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, gaz, itp.) c) dokumentów potwierdzających dochody A. P., o których mowa w rubryce nr 10 formularza PPF d) oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez M. P., ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego jako osoby bezrobotnej, e) odpisu zeznania podatkowego skarżących za 2012 r., f) dokumentów potwierdzających wysokość alimentów zasądzonych na rzecz małoletnich dzieci (K. P. i P. M.) g) aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżących, wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (gminny ośrodek pomocy społecznej). Skarżący w piśmie z dnia 20 września 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) poinformowali, że uiścili wpis od skargi w wysokości 100 zł. Ich zdaniem zgromadzenie żądanych przez Sąd dokumentów (dojazd do urzędu skarbowego, banku), przekroczyłoby tę kwotę. Wskazali, że założyli rachunek bankowy, na który wpływają alimenty i "nie ma tam żadnej historii", lokat bankowych nie posiadają. Oświadczyli także, że pełną dokumentację złożyli do urzędu gminy celu uzyskania świadczeń (alimentów z funduszu alimentacyjnego, świadczeń rodzinnych), a wydane decyzje w tym zakresie załączyli do pisma "dla wiarygodności i zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych". Wskazali także, że pieniądze na uiszczenie wpisu uzyskali ze sprzedaży samochodu, bo kupili tańszy. Do pisma skarżący dołączyli kserokopie: decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie świadczeń rodzinnych (przyznającą zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych na dzieci). Decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2013 r. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. M. w wysokości 500 zł miesięcznie, decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2013 r. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. P. w wysokości 400 zł miesięcznie, kserokopię umowy kupna – sprzedaży samochodu z dnia [...] września 2013 r. (potwierdzającej sprzedaż przez A. P. samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1996 r. za 2000 zł) oraz umowę kupna –sprzedaży samochodu z dnia [...] września 2013 r. (potwierdzającą kupno przez A. P. samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1996 r. za kwotę 1000 zł). Rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, skarżący powinien wykazać, że uiszczenie przez niego pełnych kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym jego i jego rodziny. W rozpatrywanej sprawie, z informacji przedstawionych przez skarżących wynika, że ich sytuacja materialna jest trudna. Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny są świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane na dwoje dzieci w łącznej wysokości 900 zł, świadczenia rodzinne w łącznej wysokości 362 zł (w miesiącu wrześniu podwyższone o 200 zł o dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego). Ponadto skarżąca oświadczyła, że z tytułu umowy zlecenia uzyskuje dochód w wysokości ok. 300 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła odpisów zeznań podatkowych i wyciągu z rachunku bankowego, do czego była wezwana - bowiem jak stwierdziła, koszty dojazdu do urzędu skarbowego i baku przekroczyłyby wartość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Natomiast jak wynika z treści decyzji z dnia [...] września 2013 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przedłożonych przez skarżących wynika, że na podstawie przedłożonych zaświadczeń z urzędu skarbowego i oświadczeń o dochodach rodziny organ przyznający to świadczenie ustalił, że uzyskany dochód przez rodzinę w roku 2012 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 223,86 zł miesięcznie. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy jednak mieć na uwadze, że skarżący uzyskali w ostatnim czasie środki pieniężne z tytułu sprzedaży i kupna samochodu (1000 zł) i uiścili wpis sądowy w wysokości 100 zł. Zatem w tej sytuacji za uzasadnione uznano zwolnienie skarżących od kosztów sądowych ponad uiszczoną kwotę wpisu sądowego. Powyższe oznacza, że skarżący nie będą już obciążenie jakimikolwiek kosztami sądowymi, tj. nie będą musieli uiścić ewentualnych przyszłych kosztów, do uiszczenia których mogliby być zobowiązani na kolejnych etapach postępowania sądowoadministracyjnego (np. opłaty kancelaryjnej -100 zł, wpisu od skargi kasacyjnej – 100 zł). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.