IV SA/Wa 1930/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2016 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odrzucić skargę Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia [...] z/s w [...] od decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2016 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] z/s w [...]. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 1 sierpnia 2016 r. wezwano skarżące stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie dokumentów (lub ich uwierzytelnionych odpisów), z których wynika umocowanie K. K. do reprezentowania Stowarzyszenia [...] z/s w [...], tj. uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi oraz o udzieleniu pełnomocnictwa K. K. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, ewentualnie podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia w siedzibie Sądu lub nadesłanie egzemplarza skargi podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia (np. uchwała, statut, lista), z podaniem imion i nazwisk wszystkich członków Stowarzyszenia oraz ich aktualnych adresów zamieszkania. Ponadto, wezwano stronę skarżącą do nadesłania 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, wezwanie doręczono skarżącemu stowarzyszeniu 23 sierpnia 2016 r. 30 sierpnia 2016 r. skarżące Stowarzyszenie złożyło: brakujący odpis skargi, uchwałę członków stowarzyszenia o wniesieniu skargi oraz o udzieleniu pełnomocnictwa przedstawicielowi stowarzyszenia do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, zaświadczenie Prezydenta [...] z [...] czerwca 2015 r. o poinformowaniu o utworzeniu w dniu [...] maja 2003 r. stowarzyszenia zwykłego, a także regulamin stowarzyszenia, zgodnie z którym przedstawicielem reprezentującym stowarzyszenie jest K. K. (pkt 7 regulaminu). Ponadto, skarżące Stowarzyszenie złożyło pismo z 30 sierpnia 2016 r., w którym podniosło, że od czasu nowelizacji Prawa o stowarzyszeniach stowarzyszenia zwykłe są tzw. "ułomnymi osobami prawnymi". Stowarzyszenie złożyło również na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 29 p.p.s.a., dokument wykazujący umocowanie do działania za podmioty, określone w art. 28 p.p.s.a., powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem, w przypadku strony skarżącej – przy wniesieniu skargi. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje pod rygorem odrzucenia skargi. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia takiego dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Za źródło takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu li tylko statuującego powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 714/14 Lex nr 1511167; wyrok NSA z 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12 Lex nr 1488169, oba także CBOIS). Z tego względu, skarżące stowarzyszenie zostało wezwane do usunięcia braków formalnych skargi m.in. przez wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania, nadesłanie stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami stowarzyszenia (np. uchwała, statut, lista) oraz nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków stowarzyszenia o wniesieniu skargi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II OZ 499/16, w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego jako podmioty praw i obowiązków, a w konsekwencji wszyscy członkowie tego stowarzyszenia powinni podpisać skargę albo udzielić pełnomocnictwa swojemu przedstawicielowi do dokonania tej czynności procesowej. Na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923), stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej. W świetle art. 331 Kodeksu cywilnego, do stowarzyszeń zwykłych nie stosuje się przepisów o osobach prawnych, ponieważ ustawa nie przyznaje im zdolności prawnej. Stowarzyszenie zwykłe tworzą wszyscy jego członkowie, zorganizowani w celu prowadzenia oznaczonej działalności. Regulamin stowarzyszenia określa sposób działania grupy osób, w szczególności wewnętrzną strukturę organizacyjną, ale grupa ta nie może mieć organów. W związku z tym, w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W odniesieniu do argumentacji zawartej w piśmie skarżącego stowarzyszenia z 30 sierpnia 2016 r. wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o stowarzyszeniach, w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji, o której mowa w art. 40 ust. 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 2 ww. ustawy, do dnia dokonania wpisu w ewidencji, o której mowa w ust. 1, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych. Stwierdzić zatem należy, że przed dniem dokonania wpisu w ww. ewidencji, do stowarzyszeń zwykłych działających na podstawie przepisów dotychczasowych nie znajdują zastosowania przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z 25 września 2015 r., w tym art. 40 ust. 1a znowelizowanej ustawy Prawo o stowarzyszeniach, zgodnie z którym stowarzyszenie zwykłe może pozywać i być pozywane, jak również art. 41a ust. 1 ww. ustawy stanowiący, że stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd. Przepisy te będą miały zastosowanie do ww. stowarzyszeń zwykłych dopiero od dnia dokonania wpisu do ewidencji, o której mowa w art. 40 ust. 5 znowelizowanej ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie, pomimo wezwania, nie uzupełniło braków formalnych skargi w zakresie dotyczącym wykazania umocowania do wniesienia skargi, gdyż nie nadesłało dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami stowarzyszenia, z podaniem imion i nazwisk wszystkich członków stowarzyszenia oraz ich aktualnych adresów zamieszkania. Brak takiego dokumentu nie pozwala stwierdzić, czy złożone pełnomocnictwo zostało udzielone przez wszystkich członków stowarzyszenia, tj. czy zostało udzielone skutecznie. Nadesłane dokumenty nie są wystarczające dla ustalenia, czy K. K. jest umocowana do wniesienia skargi w imieniu stowarzyszenia, w szczególności nie potwierdzają, że jest ona upoważniona przez wszystkich aktualnych członków stowarzyszenia do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi. Ponadto, skarżące stowarzyszenie nie wykazało, aby został dokonany przez nie wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, o której mowa w art. 40 ust. 5 znowelizowanej ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W tych okolicznościach, przedłożenie uchwały o udzieleniu pełnomocnictwa do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi nie jest wystarczające, gdyż brak jest dokumentu pozwalającego stwierdzić, że uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków stowarzyszenia. Należy zauważyć, że identyczne stanowisko, co do wymogów formalnych skargi Stowarzyszenia, zostało wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym postanowieniu z 13 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1968/16 (CBOIS), a skład orzekający w niniejszej sprawie je w pełni podziela. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.