IV SA/Wa 1943/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", odmówiło p. H. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy C. z [...] marca 2013 r., w przedmiocie usunięcia drzew oraz – w myśl art. 134 K.p.a.- stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając postanowienie przywołano następujące uwarunkowania faktyczne i prawne: - Wójt Gminy C. udzielił p. A. i J. P. zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na działce położonej w miejscowości A., gm. C., - pismem z 24 marca 2014 r. p. H. M. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy C., - przywrócenie terminu jest instytucją procesową, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej, - Wnioskodawczym, nie została uznana za stronę postępowania, w przedmiocie usunięcia drzew z nieruchomości położonej w miejscowości A., - jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu I. instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (tak np. wyrok NSA o sygn. akt II OSK 505/08 dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - decyzja Wójta Gminy C. została doręczona p. A. i J. P. 25 marca 2013 r., - zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania dla strony, która nie brała udziału w postępowaniu, upłynął 8 kwietnia 2013 r., - możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (wyroki NSA o sygn. akt: II OSK 1762/09 opubl. LEX nr 746776, II OSK 1759/06 – dostępny w CBOSA, I SA 1329/95, opubl. ONSA 1998, nr 3, poz. 103), - p. H. M., jako posiadacz pasa gruntu, na którym rosły drzewa (po jej stronie trwałego ogrodzenia), objęte decyzją Wójta Gminy C., nie zależnie od faktycznego przebiegu granicy między działkami (niezależnie od prawa własności do tego terenu), posiada legitymację prawną do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W skardze na postanowienie p. H. M. wskazała, że wnosi ją w istocie z ostrożności procesowej, nie będąc pewna wyniku innych postępowań wszczętych z jej wniosku, które mają doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej – w jej ocenie – decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w zaskarżonym akcie. W piśmie procesowym, ustanowiony z urzędu, Pełnomocnik skarżącej podniósł dodatkowo: - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchybiło w toku postępowania, wynikającemu z art. 63 K.p.a., obowiązkowi oceny żądania p. H. M. na podstawie treści wniesionego przez nią pisma, a nie tylko jego tytułu; 23 stycznia 2014 r. skierowała ona do organu dwa pisma dotyczące postępowania w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew, prowadzonego przez Wójta Gminy C.; z drugiego z tych pism, które to nie zostało dołączone do akt postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wynika, że p. H. M. domaga się "prowadzenia postępowania administracyjnego z moim udziałem", - tak sformułowane żądanie należało - kierując się dyrektywą interpretacyjną wynikającą z art. 63 K.p.a., explicite wyrażoną również w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 1987 r., w sprawie sygn. akt III SA 92/87 ("żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy ocenić na podstawie treści pisma przez nią wniesionego a nie na podstawie tytułu pisma") - nie traktować, jako żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, lecz jako podanie o wznowienie postępowania, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., - nie budzi wątpliwości, że zamiarem p. H. M., gdy skierowała 23 stycznia 2014 r. podania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego było wyeliminowanie negatywnych dla Skarżącej konsekwencji nieuczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, którego - jak trafniej zauważa się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - skarżąca winna być stroną. W trakcie rozprawy (k. 68) Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że z jej wniosku nie toczy się postępowanie wznowieniowe dotyczące wycinki drzew, ale prowadzone jest postępowanie nieważnościowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy strona postępowania nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, o ile równocześnie treść żądania może budzić uzasadnione wątpliwości, obowiązkiem organu administracji jest podjęcie próby wyjaśnienia intencji wnioskodawcy. Powinność ta jest wyrazem realizacji zasady wnikliwego wyjaśnienia sprawy, budowania zaufania do organów władzy oraz ochrony strony przed negatywnymi następstwami braku znajomości prawa (art. 7-9 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie, w przedłożonych przez organ aktach sprawy, znajduje się pismo skarżącej datowane na 22 stycznia 2014 r., które zatytułowane jest jako żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W toku postępowania przed Sądem Strona przedstawiła także pismo z 23 stycznia 2014 r., opatrzone ta sama datą wpływu przez organ administracji (oba z 23 stycznia 2014 r.). Jak zauważa Pełnomocnik skarżącej, zatytułowano je "wniosek o prowadzenie postępowania administracyjnego z moim udziałem". Z kolei pismo przywołane przez organ, jako podstawa procedowania, zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu (z [...] marca 2014 r.) stanowi ponaglenie do rozpatrzenia obu podań, choć - w istocie - ponownie zawarto w nim expressis verbis żądanie przywrócenia terminu do wniesienia dowołania. Nie wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, które z podań, ze stycznia 2014 roku, zostało rozpatrzone poprzez wydanie skarżonego aktu. Nie może być nim bowiem, przywołany w treści uzasadnienia, monit z marca, dotyczący przyspieszenia spraw podniesionych we wnioskach datowanych na 22 i 23 stycznia. Nie można wobec tego wykluczyć, że przedmiotem rozpoznania były w istocie łącznie oba wnioski ze stycznia 2014 roku (powołane w monicie). Uchybienie w zakresie prawidłowego (precyzyjnego) uzasadnienia, łącznie z brakiem informacji aby toczyła się aktualnie sprawa w przedmiocie wznowienia postępowania (Kolegium, o ile uznałoby któryś z wniosków skarżącej, jako żądanie wznowienia postępowania, winno było go przesłać, zgodnie z właściwością – art. 65 § 1 w zw. z art. 150 §. 1 K.p.a.), nie pozwala wykluczyć, że wydajać rozstrzygniecie organ uznał za zamkniętą sprawę obu wniosków skarżącej ze stycznia 2014 roku, choć podanie datowane na 23. nie zostało włączone do akt. O ile taka była intencja organu rozstrzygnięcie w sprawie obu wniosków było przedwczesne. Trafnie zauważa Pełnomocnik skarżącej, że z treści drugiego z pism (z 23. stycznia) wynikało niezbicie, że wolą strony, niereprezentowanej wówczas przez profesjonalnego pełnomocnika, było przeprowadzenie postępowania ze swoim udziałem. Jednym sposobem dla osiągnięcia tego celu byłoby wznowienie postępowania, o ile zachodziłyby przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Trafnie odnotował organ poglądy doktryny i judykatury, że o ile określona osoba nie była traktowana, jako strona w postępowaniu administracyjnym nie może ona żądać przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdy decyzja jest ostateczna, lecz jedynie wznowienia postępowania. Organ mając to na uwadze, uwzględniając interes strony, niereprezentowanej przez profesjonalistę (art. 7-9 K.p.a.), wobec treści żądań - zamieszczonych w pismach ze stycznia 2013 roku - winien był wezwać daną osobę do sprecyzowania wniosku, bądź wyjaśnienia czy chodzi o dwa odrębne wnioski o różnej treści. Organ administracji winien był wnikliwie rozważyć czy w złożone żądania wnioskodawcy nie dotyczyły w istocie wznowienia postępowania i nie powinno zostać przekazane według właściwości. Wadliwa kwalifikacja wniosku skutkować mogła upływem termin wniesienia przez stronę stosownego wniosku, w myśl art. 148 § 2 K.p.a. Brak rozpatrzenia całokształtu sprawy, w powiązaniu z wadliwym uzasadnieniem orzeczenia, które nie pozwala precyzyjnie określić, w jakim zakresie przedkładane w styczniu 2013 roku żądania skarżącej zostały rozpatrzone kwestionowanym aktem, stanowi o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, 8, 9 i 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontekście zarzutów sformułowanych na etapie skargi jest wysoce prawdopodobne, że wolą skarżącej było w istocie żądanie wznowienia postępowania, a częściowo jej stanowisko, sformułowane w piśmie z 23 stycznia 2014 r. w ogóle nie było rozważane, choć sprawa została zakończona skarżonym aktem (tak można wnosić z przywołania w uzasadnieniu postanowienia daty monitu, obejmującego oba pisma). W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że aktualnie toczy się postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z 2013 roku. Postępowanie to pozwoli, co najwyżej, na kontrolę legalności zezwolenia na usunięcie drzew w kontekście wad kwalifikowanych – np. rażącego naruszenia prawa. Ewentualne wznowienie postępowania, o ile Skarżąca została pominięta jako strona, skutkowałoby natomiast ponownym przeprowadzeniem postępowania. jak w trybie zwykłym, lecz z jej udziałem Podkreślenia wymaga, że przedwczesne były dywagacje organu administracji w kwestii, czy Skarżąca w istocie, była stroną postępowania i została pominięta w jego toku. Zawarte w tym zakresie uwagi w uzasadnieniu zaskarżonego aktu były bezpodstawne. Wykraczały bowiem poza granice sprawy, jaka była w istocie przedmiotem rozważań danego organu – czy istnieją przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. O ile takie byłoby w istocie żądanie wnioskodawcy i istniała przeszkoda do przywrócenia terminu z przyczyn formalnych – nie można tego bowiem uczynić na wniosek osoby, która nie była traktowana, jako strona postępowania – bezpodmiotowe jest rozważanie czy wnioskodawca jest w istocie materialnie stroną w sprawie, w myśl art. 28 K.p.a. Zagadnienie to zaliczyć bowiem trzeba do kwestii materialnoprawnych (może wymagać ustaleń faktycznych) a więc podlega rozpatrywaniu, gdy nie istnieją przeszkody formalne dla rozpatrywania wniosku. Kwestia, czy Skarżąca była stroną pominiętą w postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, będzie natomiast rozważana przez właściwy organ (tu najpierw organ I. instancji w myśl art. 150 § 1 1 K.p.a.) o ile ostatecznie sprecyzuje ona swój wniosek (bądź oba), jako żądanie wznowienia postępowania oraz brak będzie przeszkód formalnych dla nadania mu (im) dalszego biegu (kwestia zachowania terminu). Konieczność uchylenia orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu implikowała potrzebę wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia o wniesieniu odwołania po terminie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną sformułowaną w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.