IV SA/Wa 1953/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant spec. Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r., o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] listopada 2010 r. o udzieleniu na rzecz "P." Sp. z o.o. pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji zasilanej paliwem ciekłym na terenie zakładu w R. przy ul. [...], zwanego dalej pozwoleniem emisyjnym. W uzasadnieniu wskazano, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności pozwolenia emisyjnego wystąpił M. (z dnia [...] lipca 2011 r.), dalej jako "M.". Jednocześnie wskazano, iż z wniosku tego samego podmiotu (z dnia 25 stycznia 2011 r.) toczyło się już postępowanie w tym samym przedmiocie, zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. W tej sytuacji ponowne procedowanie w tym samym przedmiocie nie jest dopuszczalne (przywołano art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz stosowne tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych - wyroki NSA sygn. akt SA 895/81 opubl. ONSA nr 1/81 poz. 47, I SA 2038/02 opubl. LEX nr 121768, I OSK 1053/09 i wyrok WSA sygn. akt VII SA/Wa 1190/07 - dwa ostatnie dostępne w CBOSA). W skardze na postanowienie, M. podniósł, iż - żądając ponownie stwierdzenia nieważności pozwolenia emisyjnego - wskazywał na nowe okoliczności, które ujawniono w toku późniejszej kontroli (kwestie naruszenia, gdy chodzi o zawartość wniosków o wydanie pozwolenia - wymagania wynikające z art. 221 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). W tej sytuacji organ administracji winien był rozpatrzeć wniosek, jako żądanie wznowienia postępowania, w związku z treścią art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skoro z wniosku wynikała podstawa do wznowienia postępowania nie powinno zostać wydane postanowienie o odmowie jego wszczęcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu. W trakcie rozprawy w dniu 16 marca 2012 r. pełnomocnik uczestnika postępowania "P." Sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi. Za stronę skarżącą stawił się profesjonalny pełnomocnik – radca prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ administracji orzekając dwukrotnie w sprawie naruszył przepisy prawa procesowego, w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy, co mogło mieć wpływ na jej wynik. Trafnie organ administracji wywodzi, iż niedopuszczalne jest ponowne prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Nie rozważył jednak wnikliwie, czy podjęcie tego rodzaju czynności w niniejszej sprawie był w istocie żądane przez wnioskodawcę. Wydanie postanowień w niniejszej sprawie było zainicjowane wnioskiem organu administracji – M. – złożonym w związku z treścią art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.). W myśl ust. 3 wskazanej regulacji, wobec złożenia wniosku, podmiotowi temu przysługują prawa strony. W tej sytuacji, w toku postępowania znajdą zastosowanie zasady ogólne K.p.a. w tym dotyczące obowiązku uwzględnienia interesu strony (art. 7 i 9 zd. 2) włączając w to powinność sprecyzowania intencji inicjującego postępowanie. Polski proces administracyjny ma charakter odformalizowany. Stąd, o ile treść wniosku może budzić wątpliwości (np., co do żądanego trybu postępowania) rolą organu administracji jest próba ustalenie strony intencji, tak, aby dalsze czynności procesowe prowadzone były zgodnie z jej słusznym interesem. Zasada ta nie ulega ograniczeniu w niniejszym postępowaniu, skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska przyznają wprost organowi Inspekcji wszystkie uprawnienia strony. W rozpoznawanej sprawie istotnie wniosek z dnia 28 lipca 2011 r. w swej części wstępnej zawierał - wyrażone wprost - żądanie stwierdzenia nieważności pozwolenia emisyjnego. Jednocześnie jednak z jego części końcowej wynikało jednoznacznie, iż przyczyną jego skierowania było ujawnienie nowych (w ocenie wnioskodawcy) okoliczności, które nie były znane na etapie kierowania uprzednich żądań o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Wnioskodawca stwierdza wprawdzie, iż była to okoliczność nieznana jemu samemu a nie odnosi tego do organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie nieważności - w myśl art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). Zasady logicznego myślenia prowadzą jednak do wniosku, iż została ona podniesiona gdyż w ocenie M. nie była ona znana także temu, do kogo skierowano ponownie wniosek. W innym bowiem razie nie miałoby oczywiście sensu jej przywoływanie. Kwestia ta została podniesiona po raz kolejny we wniosku z dnia 6 września 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ orzekając w zaskarżonej decyzji nie odnotował w ogóle, iż wnoszący o stwierdzenie nieważności wywodził, jakoby zostały ujawnione nowe okoliczności, wcześniej nieznane (wskazano jedynie w uzasadnieniu, jakie wadliwości podniesiono, co do pozwolenia emisyjnego). Wobec wskazanych wyżej uwarunkowań nie sposób odmówić w części trafności zarzutom sformułowanym w skardze. W tak zarysowanym stanie faktycznym, organ administracji winien był bowiem dążyć do ustalenia, czy intencją wnioskodawcy jest w istocie ponowne orzekanie w tym samym przedmiocie, bądź też wznowienie zakończonego postępowania. Z kolei zbyt daleko idący jest zarzut skargi, iż wobec treści wniosku, organ administracji winien był procedować w przedmiocie wznowienia postępowania. Z jego treści bowiem nie wynikała jednoznacznie taka intencja strony. Mając na uwadze twierdzenia zawarte w skardze, iż wolą wnioskodawcy było wznowienie postępowania, nie podjęcie czynności procesowych służących sprecyzowaniu intencji Strony stanowiło naruszanie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszanie obowiązku w zakresie załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, w kontekście ustalenia przedmiotu żądania, w związku z zasadą udzielania informacji stronom (art. 7 i 9 zd. 2 K.p.a.) - co miało również wpływ na uchybienie zasadzie ekonomii postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.) - obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (w związku z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Natomiast poza oceną Sądu, jako wykraczające poza przedmiot niniejszej sprawy, postają kwestie, czy stosowny wniosek M. może być skuteczny i prowadzić do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia (np. w kontekście zachowania terminu z art. 148 § 1 K.p.a.) a następnie ewentualnie, czy w istocie występują przesłanki wznowienia postępowania - wskazywane we wniosku okoliczności mogą być uznane za istotne dla sprawy nowe okoliczności lub dowody nieznane organowi orzekającemu w przedmiocie nieważności, w myśl art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (w zw. z art. 149 § 2 K.p.a.). Z uwagi na fakt, iż analogiczna wadliwością są dotknięte oba orzeczenia wydane w niniejszej sprawie, Sąd mając na uwadze treść art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyeliminował z obrotu prawnego również postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. Sąd w wyniku omyłki wadliwie sformułował sentencję orzeczenia, stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia oraz je poprzedzającego zamiast ich uchylenia. Błąd ten nie ma jednak wpływu na sytuacje procesową w przypadku niniejszej sprawy, skoro w następstwie obydwu rodzajów orzeczeń rolą organu administracji będzie rozpatrzenie wniosku M. z dnia 28 lipca 2011 r., jako żądania wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie nieważności. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. 1. sentencji. Orzekając w pkt. 2 wyroku o zwrocie kosztów Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ustawy, w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ustawy zasądzono na rzecz skarżącego M. koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi – 200 zł, oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego – 240 zł. Wysokość wynagrodzenia dla pełnomocnika ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Orzekając ponownie w sprawie, SKO będzie miało na uwadze ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.