IV SA/Wa 201/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W., M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. D. W., M. W., J. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ustanowił dla wnioskodawców radcę prawnego i odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie sąd stwierdził m. in., że miesięczny dochód wnioskodawców wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez wnioskodawców miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz wodę i leki wynosi 415-775 zł. W ocenie Sądu powyższe dane pozwalają na wysnucie wniosku, że wnioskodawcy bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie wpisu od skargi oraz ewentualnie na pokrycie opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń. Poniesienie tych wydatków jest rozłożone w czasie, więc nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Jednocześnie sąd uznał, ze skarżący spełniają przesłankę do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r. (sygn. akt I OZ 470/12) oddalił zażalenie na omawiane postanowienie z dnia 16 maja 2012 r., zgadzając się z oceną możliwości finansowych wnioskodawców, dokonaną przez sąd pierwszej instancji. D. W. i M. W. w dniu 11 grudnia 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) ponownie zwrócili się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazali, że mieszkają razem, są współwłaścicielami działki o pow. 2500 m2. Podali, że w domu, w którym mieszkają, nie mają ogrzewania i zimnej wody. D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 840 zł, zaś M. W. w wysokości 1008,11 zł. W związku ze złożeniem kolejnego wniosku, skarżący zostali wezwani do przedstawienia nowych okoliczności, które powstały po wydaniu przez NSA postanowienia z 4 lipca 2012 r. (sygn. akt I OZ 470/12). Ponadto, w związku z rozbieżnościami dotyczącymi wysokości emerytur wnioskodawców (z kserokopii przekazów pocztowych wynika, że w lutym 2012 r. M. W. otrzymał świadczenie w wysokości 1382,98 zł netto, a D. W. w wysokości1140,42 zł netto, natomiast z danych przedstawionych we wniosku PPF z dnia 11 grudnia 2012 r. wynika, że M. W. otrzymuje emeryturę w wysokości 1008,11 zł brutto, natomiast D. W. w wysokości 840 zł brutto) wnioskodawcy zostali wezwani do nadesłania dokumentów wskazujących aktualną wysokość otrzymywanych przez nich świadczeń emerytalnych i ewentualnego wyjaśnienia i udokumentowania przyczyn obniżenia tych świadczeń. Z pisma D. W. z dnia 8 marca 2013 r., pisma pełnomocnika skarżących z dnia 14 marca 2013 r. i oświadczenia D. W. zawartego na urzędowym formularzu PPF z dnia 8 marca 2013 r. wynika, że nową okolicznością powstała po wydaniu postanowienia NSA z dnia 4 lipca 2012 r. jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w 4 sprawach z wniosku wierzyciela – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z tytułu nałożonych grzywien. Do akt sprawy dołączono kserokopię 4 wezwań Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w T. (z dnia [...] lipca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r.) do dokonywania potrąceń z emerytury w stosunku do D. W. na łączną kwotę 3937,60 zł oraz kserokopię przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego D. W., z którego wynika, że skarżąca otrzymuje 840,71 zł netto. Ponadto w piśmie z dnia 14 marca 2013 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że w rozmowie telefonicznej skarżąca podała, że od lipca 2012 r. stan majątkowy uległ pogorszeniu w związku z pogarszającym się stanem zdrowia, co skutkuje koniecznością zakupu leków. Pełnomocnik poinformował skarżącą, że okoliczność ta powinna zostać przedstawiona na formularzu PPF. Skarżąca na formularzu PPF z dnia 8 marca 2012 r. zmodyfikowała zakres wniosku, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Nie podniosła okoliczności wskazujących na zwiększenie wydatków na leczenie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to wnioskodawcy powinien wykazać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zaznaczyć, że skarżącym zostało przyznane w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stąd też oraz w związku z modyfikacją zakresu wniosku na urzędowym formularzu PPF z dnia 8 marca 2013 r. zostanie on rozpoznany w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawcy nie wykazali, aby w ich sytuacji uzasadnione było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania na Państwo. Przede wszystkim należy stwierdzić, że jako nową okoliczność, powstałą po wydaniu przez NSA w dniu 4 lipca 2012 r. postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie WSA z dnia 16 maja 2012 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, wnioskodawcy wskazali obniżenie ich świadczeń emerytalnych wskutek zajęcia komorniczego (od lipca i sierpnia 2012 r.). Z akt sprawy wynika, że w lutym 2012 r. M. W. otrzymywał emeryturę w wysokości 1382,98 zł netto, a D. W. w wysokości 1140,42. Na formularzu PPF z dnia 4 grudnia wskazali, że otrzymują świadczenia w wysokości: D. W. 840 zł, M. W. – 1008,11 zł. W związku z powyższym uzasadnione było wezwanie skarżących do udokumentowania faktu obniżenia otrzymywanych świadczeń. Z nadesłanych dokumentów (kserokopie zawiadomień o zajęciu świadczenia, kserokopia przekazu pocztowego emerytury) wynika jedynie, że to w stosunku do D. W. dokonano zajęcia komorniczego świadczenia emerytalnego, w związku z czym otrzymuje ona świadczenie w wysokości 840, 71 zł miesięcznie. Natomiast, mimo wezwania, nie wyjaśniono i nie udokumentowano czy rzeczywiście M. W. również otrzymuje niższe świadczenie emerytalne i z jakiej przyczyny. Skarżący nie nadesłał dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego świadczenia. Ponadto mimo powołania przez pełnomocnika faktu zwiększenia wydatków na leczenie, okoliczność na nie została w żaden sposób przez wnioskodawców wykazana. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawców jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie od nich przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. art. 255 P.p.s.a.). To na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez niego wykazane. Skoro wnioskodawcy, pomimo wezwania, nie dostarczyli żądanych dokumentów i nie udzielili pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny ich stanu majątkowego i ich możliwości płatniczych. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.