IV SA/Wa 201/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o zwolnienie z kosztów sądowych oraz M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: - odmówić zmiany ostatecznego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12 o przyznaniu skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego i odmowę zwolnienia z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2012r., po rozpatrzeniu wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ustanowił dla skarżących radcę prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie podał m.in., że miesięczny dochód wnioskodawców wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez nich miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz wodę i leki wynosi 415-775 zł. W ocenie Sądu powyższe dane pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawcy bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi oraz ewentualnie opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń. Poniesienie tych wydatków jest rozłożone w czasie, nie wiąże się ono zatem z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Sąd uznał jednak, że wnioskodawcy spełniają przesłankę do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I OZ 470/12 oddalił zażalenie D. W. i M. W. na ww. postanowienie, podzielając ocenę możliwości finansowych wnioskodawców dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. W dniu 11 grudnia 2012 r. D. W. i M. W. ponownie zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazali, że mieszkają razem oraz są współwłaścicielami działki o pow. 2500 m². Podali, że w domu, w którym mieszkają, nie mają ogrzewania i wody. D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 840 zł, zaś M. W. w wysokości 1008,11 zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że nową okolicznością, powstałą po wydaniu postanowienia NSA z dnia 4 lipca 2012 r., jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w czterech sprawach z wniosku wierzyciela – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z tytułu nałożonych grzywien. Do akt sprawy dołączono kserokopię czterech wezwań Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. (z dnia [...] lipca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r.) do dokonywania potrąceń z emerytury w stosunku do D. W. na łączną kwotę 3937,60 zł oraz kserokopię przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego D. W., z którego wynikało, że otrzymuje ona kwotę 840,71 zł netto. Ponadto podnieśli, że od lipca 2012 r. ich stan majątkowy uległ pogorszeniu. D. W. na formularzu PPF z dnia 8 marca 2012 r. zmodyfikowała zakres wniosku, domagając się wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12 wydanym na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu ze złożonych przez wnioskodawców oświadczeń i dokumentów nie wynika, aby istotne dla przyznania prawa pomocy okoliczności uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2013r. (sygn. akt I OZ 813/13) uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sąd kasacyjny zarzucił sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym aktualnej sytuacji majątkowej D. W. i M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 27 września 2013r. wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez skarżących dochodów (za miesiące lipiec-wrzesień 2013r.) oraz wyjaśnienia, czy dochody wnioskodawców podlegają zajęciu komorniczemu. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu przez stronę skarżącą wynika, że D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1242,91 zł. miesięcznie, (dane za lipiec 2013r - styczeń 2014r.), M. W. - świadczenie emerytalne w wysokości 1495,41 zł. miesięcznie. Małżonkowie posiadają zatem do dyspozycji miesięcznie 2738 zł. (poprzednio ok. 2500 zł.), a ich dochody nie podlegają zajęciu komorniczemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez D. i M. W. jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Na wstępie Sąd podkreśla, że poprzednio wydane postanowienie z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12, utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I OZ 470/12, jako prawomocne i wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Możliwość odstąpienia od oceny prawnej, zawartej we wskazanym postanowieniu daje art. 165 P.p.s.a., ale wyłącznie przy spełnieniu warunku w nim ustanowionego, tj. zmiany okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Rozpoznając zatem ponowny wniosek skarżących, Sąd zobowiązany był zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim Sąd zobowiązany był ustalić, jakie były dochody i wydatki skarżących w dacie wydania postanowienia z dnia 16 maja 2012r., a jakie w chwili złożenia kolejnego winsoku w tej sprawie. Zdaniem Sądu sytuacja finansowa skarżących nie uległa pogorszeniu w stosunku do określonej na mocy postanowienia z dnia 16 maja 2012r. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika wnioskodawców, D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1242,91 zł. miesięcznie, (dane za lipiec 2013r - styczeń 2014r.), M. W. - świadczenie emerytalne w wysokości 1495,41 zł. miesięcznie. Małżonkowie posiadają zatem do dyspozycji miesięcznie 2738 zł. (poprzednio ok. 2500 zł.), a ich dochody nie podlegają zajęciu komorniczemu. Sąd stwierdza, że przy racjonalnym gospodarowaniu dochodami, biorąc pod uwagę, że nie podlegają one zajęciu komorniczemu, skarżący są w stanie ponieść koszty postępowania w tej sprawie. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że D. i M. W., występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych nie wykazali, że nastąpiła taka zmiana, która uzasadnia przyznanie im prawa pomocy. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 246 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.