IV SA/Wa 2019/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia przez Spółkę P. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowaną przez pełnomocnika, na postanowienie [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] orzekające o odmowie uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister podał, że postanowienie [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2011 r. zostało skutecznie doręczone w dniu [...] grudnia 2011 r. na adres pełnomocnika Spółki. Zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...] grudnia 2011 r. Zażalenie natomiast zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] grudnia 2011 r., a więc cztery dni po upływie ustawowego terminu. Jednocześnie Minister zauważył, że w dniu [...] grudnia 2011 r., czyli po terminie do złożenia zażalenia, Spółka ustanowiła nowego pełnomocnika. W tej sytuacji, na podstawie art. 134 kpa, zachodziła konieczność stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka P. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucono mu naruszenie: - art. 41 kpa poprzez nieuwzględnienie przez Ministra wskazanego przez skarżącego nowego adresu pełnomocnika i przez to dokonanie nieskutecznego doręczenia postanowienia [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2011 r., - art. 42 kpa poprzez jego zastosowanie i doręczenie korespondencji na adres domowy pełnomocnika, podczas gdy wskazano jego adres do doręczeń (odmienny od domowego), - art. 7 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowe ustalenie adresu do doręczeń dla pełnomocnika skarżącej, - art. 134 w zw. z art. 144 kpa poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia, podczas gdy z uwagi na nieprawidłowe doręczenie postanowienia termin w ogóle nie zaczął biec. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej rozwinął podniesione zarzuty, podnosząc, że postanowienie Konserwatora nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej, bowiem takiego skutecznego doręczenia nie stanowi doręczenie postanowienia na domowy adres pełnomocnika w sytuacji, w której w pełnomocnictwie z dnia 8 lipca 2011 r., umocowującym pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej wskazano adres miejsca pracy pełnomocnika, "działającego w ramach firmy [...] sp. z o.o.", tj. "ul. [...]". Pełnomocnictwo to upoważniało pełnomocnika również do odbioru postanowienia Konserwatora. Pełnomocnik wprawdzie powziął wiadomość o doręczeniu korespondencji na jego adres domowy, niemniej z racji tego, że miało to miejsce po upływie terminu do wniesienia zażalenia, skarżąca nie miała możliwości dochowania terminu, istota sprawy sprowadza się jednakże do tego, że z racji formalnej nieskuteczności doręczenia postanowienia dokonanego na adres domowy pełnomocnika, siedmiodniowy, ustawowy termin do wniesienia zażalenia nie zaczął biec, w związku z czym podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji, o której mowa w art. 134 kpa, nie zaistniały. Ponadto pełnomocnik wskazał, że w treści pełnomocnictwa z dnia 8 lipca 2011 r., tj. pełnomocnictwa, które organ winien był wziąć pod uwagę, wystąpiła oczywista omyłka w określeniu mocodawcy pełnomocnika (wskazano tam omyłkowo nie samą skarżącą, spółkę zależną od skarżącej, nie mającą żadnego związku ze sprawą), niemniej w kontekście całej treści pełnomocnictwa właściwa osoba mocodawcy nie nasuwa żadnych wątpliwości. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że wątpliwości te występują, obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie skarżącej do ich wyjaśnienia. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1967/12 oddalił skargę, nie uwzględniając jej zarzutów. Powyższy wyrok był przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika skarżącej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1985/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że z treści pełnomocnictwa z dnia 8 lipca 2011 r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika adres korespondencyjny skarżącej. W istocie dokument ten zawiera upoważnienie do działania dla O. J. w charakterze pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z kontrolowanym sądem, że wskazywany w tym dokumencie adres firmy [...] stanowi o adresie, pod który należy kierować wszelką korespondencję dla spółki. Redakcja pisma budzi wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony w tym względzie, co oznaczało konieczność poczynienia wyjaśnień przez organy administracji, w szczególności zaś wezwanie pełnomocnika spółki o jednoznaczne sprecyzowanie adresu do doręczeń. Ustalenie adresu korespondencyjnego jest jednym z podstawowych obowiązków organu. Adres, pod który wysyłane są wszelkie pisma i rozstrzygnięcia ma decydujące znaczenie np. przy ocenie czy zachowane są prawa strony związane z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, związane ze skutkami, o których mowa w art. 110 kpa. To na organie zgodnie z art. 9 kpa ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. W tej sytuacji, wobec braku jednoznacznych ustaleń w kwestii adresu dla doręczeń przyjąć należało, że skierowanie postanowienia na dotychczasowy adres było wadliwe, a to oznaczało niemożliwość przyjęcia skuteczności doręczenia kwestionowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienia. W konsekwencji nie zaistniały podstawy do przyjęcia, że termin do zaskarżenia postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. minął. W istocie bowiem wskutek wadliwego doręczenia termin do zaskarżenia postanowienia uzgadniającego nie rozpoczął biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 190 in principio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.t poz. 270 z późn. zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny lub po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 421). Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt l FSK 506/05 (LEX nr 187499), związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Związanie oceną prawną dotyczy sądu w każdym składzie i bez względu na to, w jakim trybie sąd orzeka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2015 r., II OSK 1985/13. Oznacza to, że dalsze rozważania co do legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o zaprezentowane w powyższym wyroku stanowisko sądu kasacyjnego. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pełnomocnictwo z dnia 8 lipca 2011 r. zawiera upoważnienie do działania dla O. J. w charakterze pełnomocnika. Wskazany w tym dokumencie adres firmy [...] stanowi o adresie, pod który należy kierować wszelką korespondencję dla Spółki. Redakcja pisma budzi wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony w tym względzie, co oznaczało konieczność poczynienia wyjaśnień przez organy administracji, w szczególności zaś wezwanie pełnomocnika Spółki o jednoznaczne sprecyzowanie adresu do doręczeń. Ustalenie adresu korespondencyjnego jest jednym z podstawowych obowiązków organu. Adres, pod który wysyłane są wszelkie pisma i rozstrzygnięcia ma decydujące znaczenie np. przy ocenie czy zachowane są prawa strony związane z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, związane ze skutkami, o których mowa w art. 110 kpa. To na organie zgodnie z art. 9 kpa ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. W tej sytuacji, wobec braku jednoznacznych ustaleń w kwestii adresu dla doręczeń przyjąć należało, że skierowanie postanowienia na dotychczasowy adres było wadliwe, a to oznaczało niemożliwość przyjęcia skuteczności doręczenia kwestionowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienia. W konsekwencji nie zaistniały podstawy do przyjęcia, że minął termin do zaskarżenia postanowienia [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. (Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku mylnie wskazał datę [...] maja 2012 r. - w tej dacie wydane zostało kwestionowane postanowienie Ministra). W istocie bowiem wskutek wadliwego doręczenia termin do zaskarżenia postanowienia uzgadniającego nie rozpoczął biegu. Mając na uwadze wskazane naruszenia norm prawnych, ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania i wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1985/13. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 tej ustawy.